Kongres wiedeński i nowy ład w Europie
Historia
Zestaw wyjaśnia, czym był kongres wiedeński, jakie zasady przyjęto po upadku Napoleona i jak zmieniono mapę Europy. Poznasz też decyzje dotyczące ziem polskich, znaczenie Świętego Przymierza oraz skutki tego nowego porządku.
1.Kongres wiedeński
Spotkanie przedstawicieli państw europejskich po upadku Napoleona, które odbyło się w Wiedniu w latach 1814–1815. Jego celem było uporządkowanie sytuacji w Europie i ustalenie nowego podziału sił.
2.Nowy ład w Europie
Porządek polityczny ustalony po kongresie wiedeńskim. Miał zapewnić spokój, przywrócić dawne dynastie i nie dopuścić do kolejnych wielkich rewolucji oraz wojen.
3.Legitymizm
Zasada mówiąca, że legalną władzę mają dawne, prawowite dynastie obalone przez rewolucję lub Napoleona. Dlatego na trony wracali wcześniejsi władcy i rody.
4.Równowaga sił
Zasada, według której żadne państwo nie powinno stać się zbyt potężne. Chodziło o to, by utrzymać między państwami taki układ, który utrudni wybuch nowej wojny.
5.Restauracja
Przywracanie dawnych porządków politycznych, zwłaszcza monarchii i dynastii obalonych w czasie rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich.
6.Święte Przymierze
Sojusz Rosji, Austrii i Prus zawarty po kongresie wiedeńskim. Miał bronić ustalonego porządku i występować przeciw ruchom rewolucyjnym oraz narodowym.
7.Księstwo Warszawskie
Państwo utworzone przez Napoleona z części ziem polskich. Po kongresie wiedeńskim zostało zlikwidowane, a jego ziemie podzielono między mocarstwa.
8.Królestwo Polskie
Państwo utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego z większości ziem dawnego Księstwa Warszawskiego. Było połączone unią personalną z Rosją, a jego królem był car rosyjski.
9.Unia personalna
Związek dwóch państw, które mają wspólnego władcę, ale formalnie pozostają odrębne. Tak połączono Królestwo Polskie z Rosją.
10.Wolne Miasto Kraków
Niewielkie państwo utworzone po kongresie wiedeńskim pod opieką Rosji, Austrii i Prus. Nie należało bezpośrednio do żadnego z tych mocarstw.
11.Wielkie Księstwo Poznańskie
Obszar utworzony z części ziem polskich, który znalazł się pod panowaniem Prus po kongresie wiedeńskim.
12.Car
Tytuł władcy Rosji. Po kongresie wiedeńskim car był jednocześnie królem Królestwa Polskiego.
Notatka
Czym był kongres wiedeński
Kongres wiedeński to spotkanie przedstawicieli najważniejszych państw Europy po klęsce Napoleona Bonapartego. Obradowano w Wiedniu w latach 1814–1815. Celem nie było tylko zakończenie wojen, ale też ułożenie Europy na nowo tak, aby nie doszło szybko do kolejnych wielkich konfliktów.
Po wielu latach walk państwa zwycięskie chciały przywrócić spokój. Ustalano więc nowe granice, wzmacniano niektóre kraje i decydowano, kto ma rządzić w poszczególnych państwach. Ten układ nazywamy nowym ładem w Europie.
Zapamiętaj
Kongres wiedeński miał uporządkować Europę po wojnach napoleońskich i stworzyć trwały pokój.
Najważniejsze zasady nowego ładu
Podczas kongresu przyjęto kilka ważnych zasad. Pierwszą był legitymizm, czyli przekonanie, że władzę powinny odzyskać dawne, prawowite dynastie obalone przez rewolucję lub Napoleona. Drugą była restauracja, czyli przywracanie starego porządku politycznego, zwłaszcza monarchii.
Bardzo ważna była też równowaga sił. Oznaczała ona, że żadne państwo nie może stać się tak silne, aby zdominować całą Europę. Dzięki temu chciano zapobiec nowej wojnie na wielką skalę.
W praktyce nowy porządek był korzystny głównie dla wielkich mocarstw. Nie zawsze brał pod uwagę potrzeby narodów, które chciały samodzielnie decydować o swoim losie.
Ważne
Częsty błąd: legitymizm i restauracja to nie to samo. Legitymizm mówi o prawach dawnych dynastii, a restauracja o przywracaniu dawnego ustroju.
Święte Przymierze
Po kongresie powstało Święte Przymierze, które zawarły Rosja, Austria i Prusy. Państwa te chciały wspólnie bronić ustalonego porządku. Obawiały się przede wszystkim rewolucji i ruchów narodowych, bo mogły one doprowadzić do obalenia monarchów i zmian granic.
Święte Przymierze miało więc pilnować ładu wiedeńskiego. Jeśli gdzieś wybuchały bunty lub próby zmian politycznych, mocarstwa patrzyły na nie bardzo niechętnie. Zależało im bardziej na stabilności niż na wolności narodów.
To pokazuje, że nowy porządek po Napoleonie nie był oparty na zasadzie wolności wszystkich narodów, ale raczej na bezpieczeństwie i interesie najpotężniejszych państw.
Decyzje kongresu wobec ziem polskich
Dla Polaków kongres wiedeński był bardzo ważny, bo decydował o losie ziem po upadku Księstwa Warszawskiego. Księstwo, utworzone wcześniej przez Napoleona, zostało zlikwidowane. Jego ziemie podzielono między mocarstwa.
Z większości tych ziem utworzono Królestwo Polskie. Nie było ono w pełni niepodległe, ponieważ pozostawało w unii personalnej z Rosją. Oznacza to, że miało wspólnego władcę z Rosją, a królem był car.
Część ziem dostały Prusy i utworzyły tam Wielkie Księstwo Poznańskie. Z kolei Kraków stał się Wolnym Miastem, czyli osobnym tworem politycznym znajdującym się pod opieką trzech mocarstw.
Przykład
Unia personalna działała tak, że dwa państwa miały jednego władcę. Królestwo Polskie miało własną nazwę i odrębność, ale rządził nim ten sam monarcha co Rosją.
Znaczenie kongresu dla Europy
Ustalenia kongresu wiedeńskiego wpłynęły na Europę na wiele lat. Dzięki nim po wielkich wojnach napoleońskich na pewien czas udało się ograniczyć ryzyko nowego konfliktu ogólnoeuropejskiego. Mocarstwa starały się współpracować i pilnować, by nikt nie zdobył zbyt wielkiej przewagi.
Jednocześnie ten porządek miał swoje słabe strony. W wielu miejscach nie uwzględniano dążeń narodów do własnego państwa i wolności. Dlatego w XIX wieku pojawiały się kolejne bunty, powstania i ruchy niepodległościowe.
Kongres wiedeński jest więc ważny, bo zakończył pewną epokę i rozpoczął nowy etap w dziejach Europy. Pokazał też, że trwały pokój jest trudny do utrzymania, jeśli pomija się prawa i oczekiwania społeczeństw.
Quizy w tym zestawie
25 pytań w 3 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu