Mezopotamia i Egipt
Historia
Zestaw pomaga opanować najważniejsze informacje o cywilizacjach starożytnego Wschodu w klasie 5. Znajdziesz tu fiszki, quizy i krótką notatkę o położeniu, życiu ludzi, władzy, religii, piśmie oraz najważniejszych osiągnięciach Mezopotamii i Egiptu.
1.Mezopotamia
Kraina położona między rzekami Tygrys i Eufrat. To tam powstały jedne z najstarszych cywilizacji świata, miasta i pismo. Nazwa oznacza „międzyrzecze”.
2.Egipt
Państwo rozwijające się nad Nilem w północno-wschodniej Afryce. Dzięki regularnym wylewom rzeki ziemia była żyzna, co sprzyjało rolnictwu i rozwojowi cywilizacji.
3.Tygrys i Eufrat
Dwie wielkie rzeki Mezopotamii. Dostarczały wody do upraw, ale ich wylewy były mniej przewidywalne niż wylewy Nilu.
4.Nil
Najważniejsza rzeka Egiptu. Jej wylewy nawadniały pola i pozostawiały żyzny muł, dzięki czemu mieszkańcy mogli uprawiać zboże.
5.Irygacja
Sztuczne nawadnianie pól za pomocą kanałów, rowów i tam. Było konieczne zwłaszcza tam, gdzie brakowało deszczu.
6.Miasto-państwo
Niewielkie państwo złożone z miasta i otaczających je terenów. W Mezopotamii istniało wiele takich ośrodków, na przykład Sumerowie tworzyli miasta-państwa.
7.Faraon
Władca starożytnego Egiptu. Uważano go za istotę boską lub pośrednika między ludźmi a bogami. Miał wielką władzę nad państwem.
8.Politeizm
Wiara w wielu bogów. Zarówno mieszkańcy Mezopotamii, jak i Egipcjanie czcili liczne bóstwa związane z przyrodą i życiem codziennym.
9.Hieroglify
Pismo obrazkowe używane w starożytnym Egipcie. Znaki ryto lub malowano na ścianach świątyń, grobowców oraz zapisywano na papirusie.
10.Pismo klinowe
Rodzaj pisma używanego w Mezopotamii. Znaki miały kształt klinów i odciskano je rylcem na glinianych tabliczkach.
11.Papirus
Materiał pisarski wytwarzany w Egipcie z rośliny rosnącej nad Nilem. Służył do sporządzania dokumentów i zapisków.
12.Piramida
Monumentalny grobowiec faraona. Najbardziej znane piramidy zbudowano w Egipcie jako miejsce pochówku władców.
13.Mumia
Ciało zmarłego zabezpieczone przed rozkładem. Egipcjanie mumifikowali zmarłych, bo wierzyli w życie po śmierci.
14.Kodeks Hammurabiego
Zbiór praw spisanych w Mezopotamii za panowania króla Hammurabiego. To jeden z najstarszych znanych kodeksów prawnych.
15.Zikkurat
Wielka budowla świątynna w Mezopotamii, wznoszona tarasowo. Była miejscem kultu religijnego.
16.Osiągnięcia starożytnego Wschodu
Do ważnych osiągnięć należały: pismo, kalendarz, rozwój matematyki, budownictwo, organizacja państwa i prawo. Wiele z tych wynalazków wpłynęło na późniejsze cywilizacje.
Notatka
Gdzie powstały pierwsze cywilizacje
Cywilizacje starożytnego Wschodu rozwijały się tam, gdzie ludzie mieli dostęp do wody i żyznej ziemi. Dlatego bardzo ważne były wielkie rzeki. Mezopotamia leżała między rzekami Tygrys i Eufrat, a Egipt rozwijał się nad Nilem.
W obu tych krajach rzeki umożliwiały uprawę roli, pojenie zwierząt i transport. Ludzie budowali kanały i rowy, aby doprowadzać wodę na pola. Takie sztuczne nawadnianie nazywamy irygacją.
Zapamiętaj
Mezopotamia to „międzyrzecze” Tygrysu i Eufratu, a Egipt to cywilizacja Nilu.
W Egipcie wylewy Nilu były dość regularne, dlatego łatwiej było planować prace rolnicze. W Mezopotamii wylewy rzek były mniej przewidywalne, więc życie mieszkańców bywało trudniejsze.
Życie codzienne i zajęcia ludzi
Podstawą życia w obu cywilizacjach było rolnictwo. Uprawiano głównie zboża, a także hodowano zwierzęta. Nadwyżki żywności pozwalały rozwijać rzemiosło, handel i budowę miast.
W Mezopotamii powstawały miasta-państwa, czyli niewielkie państwa złożone z miasta i okolicznych terenów. Każde z nich miało własnego władcę i własne świątynie. W Egipcie państwo było bardziej zjednoczone i podporządkowane jednemu władcy.
Ludzie wykonywali różne zawody. Byli rolnicy, rzemieślnicy, kupcy, kapłani i urzędnicy. Ważną rolę odgrywali ci, którzy potrafili pisać, bo mogli prowadzić rachunki, spisywać prawa i zapisywać wydarzenia.
Przykład
Jeśli rzeka wylewała, ziemia stawała się żyzna i można było lepiej uprawiać pszenicę lub jęczmień.
Władza i religia
W starożytnym Egipcie najwyższą władzę miał faraon. Uważano go za władcę wyjątkowego, związanego z bogami. Kierował państwem, armią i wielkimi budowami. Egipcjanie wierzyli, że po śmierci czeka człowieka dalsze istnienie, dlatego ogromne znaczenie miały grobowce i obrzędy pogrzebowe.
Zarówno Egipcjanie, jak i mieszkańcy Mezopotamii wyznawali politeizm, czyli wiarę w wielu bogów. Bogowie byli związani z przyrodą, niebem, słońcem, wodą i śmiercią. Ważną rolę pełnili kapłani, którzy opiekowali się świątyniami i prowadzili obrzędy.
W Mezopotamii charakterystycznymi budowlami religijnymi były zikkuraty. Były to wielkie świątynie wznoszone tarasowo. W Egipcie natomiast wielkie znaczenie miały świątynie oraz monumentalne grobowce władców.
Ważne
Nie myl zikkuratu z piramidą: zikkurat był świątynią w Mezopotamii, a piramida była grobowcem faraona w Egipcie.
Pismo i zapisywanie wiedzy
Jednym z największych osiągnięć starożytnego Wschodu było pismo. W Mezopotamii używano pisma klinowego. Znaki odciskano rylcem na glinianych tabliczkach. Dzięki temu można było zapisywać umowy, rachunki, prawa i ważne wydarzenia.
W Egipcie stosowano hieroglify, czyli pismo obrazkowe. Zapisy pojawiały się na ścianach świątyń i grobowców, ale także na papirusie. Papirus wyrabiano z rośliny rosnącej nad Nilem.
Pismo było bardzo ważne dla funkcjonowania państwa. Ułatwiało zbieranie podatków, prowadzenie handlu, organizowanie prac i przekazywanie wiedzy następnym pokoleniom. Dzięki zapisom historycy mogą dziś poznawać dzieje tych cywilizacji.
Budowle i osiągnięcia
Starożytne cywilizacje Wschodu pozostawiły po sobie wiele ważnych osiągnięć. Egipcjanie zasłynęli z budowy piramid, które były grobowcami faraonów. Zmarłych przygotowywano do pochówku przez mumifikację, ponieważ wierzono w życie po śmierci.
W Mezopotamii ważnym osiągnięciem było stworzenie zbiorów praw. Najbardziej znany to Kodeks Hammurabiego. Pokazuje on, że już wtedy próbowano ustalać zasady życia społecznego i kary za różne przewinienia.
Do wspólnych osiągnięć Egiptu i Mezopotamii należały także rozwój matematyki, kalendarza, budownictwa i organizacji państwa. Te wynalazki i umiejętności wpłynęły później na inne cywilizacje.
Zapamiętaj
Najważniejsze osiągnięcia starożytnego Wschodu to pismo, prawo, rozwinięte rolnictwo, wielkie budowle i sprawna organizacja państwa.
Najważniejsze podobieństwa i różnice
Mezopotamia i Egipt miały wiele cech wspólnych. Obie cywilizacje rozwinęły się nad rzekami, opierały się na rolnictwie, znały irygację, wierzyły w wielu bogów i wykształciły własne systemy pisma.
Różniły się jednak warunkami przyrodniczymi i organizacją państwa. W Egipcie życie było silnie związane z regularnymi wylewami Nilu i z władzą jednego faraona. W Mezopotamii długo istniało wiele miast-państw, a wylewy rzek były mniej przewidywalne.
Warto zapamiętać też różnicę między pismami i budowlami. Hieroglify oraz papirus kojarzymy z Egiptem, a pismo klinowe i zikkuraty z Mezopotamią. Te pojęcia bardzo często pojawiają się na sprawdzianach.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu