Narodziny islamu i ekspansja arabska
Historia
Zestaw obejmuje początki islamu, najważniejsze zasady tej religii, przebieg ekspansji arabskiej oraz główne osiągnięcia kultury muzułmańskiej. Uporządkujesz kluczowe pojęcia, zrozumiesz przyczyny sukcesów Arabów i poznasz ich wpływ na dzieje Europy i świata.
1.Islam
Religia monoteistyczna powstała w VII wieku na Półwyspie Arabskim. Jej wyznawcy wierzą w jednego Boga, Allaha, a za proroka uznają Mahometa. Islam szybko stał się także podstawą wspólnoty politycznej i społecznej Arabów.
2.Mahomet
Prorok islamu, żyjący w VII wieku. Według tradycji otrzymał objawienia od Boga za pośrednictwem anioła Gabriela. Zjednoczył część plemion arabskich wokół nowej religii i stworzył podstawy państwa muzułmańskiego.
3.Koran
Święta księga islamu, zawierająca objawienia przekazane Mahometowi. Jest podstawowym źródłem wiary, zasad moralnych i części norm życia religijnego muzułmanów.
4.Hidżra
Ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny w 622 roku. Wydarzenie to uznaje się za początek ery muzułmańskiej, ponieważ oznaczało narodziny zorganizowanej wspólnoty islamu.
5.Mekka
Najświętsze miasto islamu na Półwyspie Arabskim. Znajduje się tam Kaaba, do której zwracają się muzułmanie podczas modlitwy. Jest także celem pielgrzymek.
6.Medyna
Miasto, do którego udał się Mahomet podczas hidżry. To tam umocniła się pierwsza wspólnota muzułmańska i powstały podstawy organizacji religijnej oraz politycznej islamu.
7.Pięć filarów islamu
Podstawowe obowiązki religijne muzułmanina: wyznanie wiary, modlitwa, jałmużna, post w miesiącu ramadan oraz pielgrzymka do Mekki. Stanowią fundament praktyki religijnej islamu.
8.Kalif
Następca Mahometa jako przywódca wspólnoty muzułmańskiej. Kalif łączył zwykle władzę religijną i polityczną, kierując rozrastającym się państwem arabskim.
9.Kalifat
Państwo rządzone przez kalifa, obejmujące obszary podbite przez Arabów. W okresie największego rozwoju rozciągało się od Półwyspu Iberyjskiego po tereny Azji.
10.Dżihad
Pojęcie oznaczające wysiłek w obronie lub umacnianiu wiary. W szkolnym ujęciu historycznym bywa łączone z walką prowadzoną przez muzułmanów, ale nie oznacza wyłącznie wojny.
11.Arabowie
Lud zamieszkujący pierwotnie Półwysep Arabski. W VII i VIII wieku, zjednoczeni przez islam, stworzyli rozległe imperium i stali się nośnikiem ważnej kultury.
12.Meczet
Miejsce modlitwy i zgromadzeń muzułmanów. Oprócz funkcji religijnej pełnił też często rolę społeczną i edukacyjną w świecie islamu.
Notatka
Początki islamu
Islam narodził się w VII wieku na Półwyspie Arabskim. Jego twórcą i głosicielem był Mahomet, uznawany przez muzułmanów za proroka. W świecie arabskim przed islamem istniały liczne plemiona, a ich życie opierało się na więzach rodowych, handlu i tradycjach lokalnych. Ważnym ośrodkiem była Mekka, położona na szlakach handlowych.
Mahomet wystąpił z nauką o wierze w jednego Boga, czyli Allaha. Nowa religia odrzucała wielobóstwo i wzywała do podporządkowania się woli Boga. Nauka Mahometa nie dotyczyła tylko spraw duchowych, ale także zasad życia wspólnoty, dlatego islam od początku miał charakter zarówno religijny, jak i społeczno-polityczny.
Zapamiętaj
Początek ery muzułmańskiej liczy się od hidżry w 622 roku, czyli przejścia Mahometa z Mekki do Medyny.
Hidżra i organizacja wspólnoty
Przełomowym wydarzeniem była hidżra, czyli ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny. W Medynie powstała pierwsza trwała wspólnota muzułmańska, oparta na wspólnej wierze i posłuszeństwie wobec proroka. To tam islam umocnił się jako religia i zarazem podstawa organizacji państwa.
Po pewnym czasie Mahomet odzyskał wpływy w Mekce, która stała się najświętszym miastem islamu. Znajduje się tam Kaaba, najważniejsze sanktuarium muzułmanów. Po śmierci Mahometa przywództwo przejęli kalifowie, czyli jego następcy. Ich zadaniem było kierowanie wspólnotą oraz dalsze umacnianie i rozszerzanie państwa muzułmańskiego.
Ważne
W historii islamu religia i władza polityczna były ze sobą ściśle związane, dlatego szybki rozwój tej religii oznaczał także rozwój państwa arabskiego.
Zasady religii muzułmańskiej
Podstawą islamu jest wiara w jednego Boga oraz uznanie Mahometa za jego proroka. Najważniejszym tekstem religijnym jest Koran, zawierający objawienia przekazane Mahometowi. Księga ta określa podstawowe zasady wiary, normy moralne i ważne reguły życia codziennego.
Życie religijne muzułmanów opiera się na pięciu filarach islamu:
- wyznaniu wiary,
- modlitwie,
- jałmużnie,
- poście w miesiącu ramadan,
- pielgrzymce do Mekki.
Ważnym miejscem kultu jest meczet, który służy modlitwie, zgromadzeniom i często także nauce. W islamie duże znaczenie ma wspólnota wiernych, podporządkowanie się zasadom religii oraz obowiązek życia zgodnego z wolą Boga.
Przykład
Muzułmanin zwraca się podczas modlitwy w stronę Mekki, ponieważ tam znajduje się Kaaba.
Ekspansja arabska
Po śmierci Mahometa rozpoczęła się szybka ekspansja arabska. Arabowie, zjednoczeni przez islam i dobrze zorganizowani, podbijali kolejne ziemie. Powstało rozległe państwo zwane kalifatem, które objęło obszary Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i część Europy, w tym Półwysep Iberyjski.
Do sukcesów Arabów przyczyniło się kilka czynników:
- zjednoczenie plemion przez wspólną religię,
- sprawna organizacja wojskowa,
- osłabienie sąsiednich państw, zwłaszcza Bizancjum i Persji,
- kontrola ważnych szlaków handlowych.
Ekspansja nie oznaczała jedynie podbojów wojskowych. Wraz z Arabami rozprzestrzeniały się język arabski, religia islamu i nowe wzory organizacji życia. Dzięki temu świat muzułmański stał się jednym z najważniejszych centrów cywilizacyjnych średniowiecza.
Kultura arabska i jej znaczenie
Świat arabski odegrał wielką rolę w rozwoju średniowiecznej cywilizacji. Miasta muzułmańskie były ważnymi ośrodkami handlu, nauki i rzemiosła. Arabowie rozwijali matematykę, medycynę, astronomię i geografię, a także przejmowali i przekazywali dalej dorobek innych kultur, zwłaszcza starożytnej Grecji i Wschodu.
Kultura islamu wyróżniała się także osiągnięciami w dziedzinie architektury. Charakterystyczne były meczety, kopuły, dziedzińce i bogate zdobienia. Sztuka muzułmańska często unikała przedstawiania postaci ludzkich w przestrzeni religijnej, rozwijając ornamentykę i kaligrafię.
Znaczenie Arabów polegało nie tylko na tworzeniu własnej kultury, ale też na pośredniczeniu między Wschodem a Zachodem. Dzięki kontaktom handlowym i naukowym wiele idei, towarów i wynalazków docierało do Europy.
Zapamiętaj
Kultura arabska była jednym z filarów cywilizacji średniowiecznej: łączyła religię islamu, rozwój miast, handel i przekazywanie wiedzy między różnymi obszarami świata.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu