Źródła prawa w Rzeczypospolitej Polskiej

1.Źródła prawa

Formy, w których zawarte są normy prawne obowiązujące w państwie. W Polsce do źródeł powszechnie obowiązującego prawa należą m.in. Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego.

2.Konstytucja RP

Najwyższy akt prawny w Rzeczypospolitej Polskiej. Określa podstawy ustroju państwa, prawa i wolności człowieka oraz zasady działania organów władzy publicznej. Wszystkie inne akty prawne muszą być z nią zgodne.

3.Hierarchia aktów prawnych

Układ źródeł prawa według ich mocy prawnej. Akt niższego rzędu nie może być sprzeczny z aktem wyższego rzędu. Na szczycie znajduje się Konstytucja, niżej ustawy, następnie rozporządzenia i akty prawa miejscowego.

4.Ustawa

Akt prawny uchwalany przez parlament w trybie określonym w Konstytucji. Reguluje ważne dziedziny życia publicznego i prywatnego. Jest niższa od Konstytucji, ale wyższa od rozporządzenia.

5.Ratyfikowana umowa międzynarodowa

Umowa zawarta przez Polskę z innym państwem lub organizacją międzynarodową, której związanie wymagało ratyfikacji. Po ogłoszeniu w odpowiednim dzienniku staje się częścią polskiego porządku prawnego.

6.Rozporządzenie

Akt wykonawczy wydawany przez upoważnione organy, np. Prezydenta RP, Radę Ministrów, Prezesa Rady Ministrów lub ministra. Musi być wydane na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy.

7.Akt prawa miejscowego

Źródło powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organu, który je wydał. Obowiązuje tylko lokalnie, np. na terenie gminy czy województwa, i musi być zgodny z aktami wyższego rzędu.

8.Źródła powszechnie obowiązującego prawa

Akty prawne wiążące wszystkich adresatów na określonym terytorium. W Polsce należą do nich Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego.

9.Źródła prawa wewnętrznego

Akty obowiązujące tylko jednostki organizacyjnie podległe organowi, który je wydał. Należą do nich uchwały Rady Ministrów i zarządzenia Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów. Nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli.

10.Dziennik Ustaw

Oficjalny publikator, w którym ogłasza się m.in. Konstytucję, ustawy, rozporządzenia i niektóre umowy międzynarodowe. Ogłoszenie ustawy lub rozporządzenia jest bezwzględnym warunkiem jego wejścia w życie (art. 88 Konstytucji).

11.Monitor Polski

Oficjalny publikator przeznaczony głównie do ogłaszania niektórych aktów wewnętrznych oraz innych urzędowych obwieszczeń i uchwał, które nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.

12.Procedura ustawodawcza

Proces tworzenia ustawy: inicjatywa ustawodawcza, prace w Sejmie, stanowisko Senatu, podpis Prezydenta RP oraz ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. Dopiero po ogłoszeniu ustawa może wejść w życie.

13.Inicjatywa ustawodawcza

Prawo wniesienia projektu ustawy. W Polsce przysługuje m.in. posłom, Senatowi, Prezydentowi RP, Radzie Ministrów oraz grupie co najmniej 100 tysięcy obywateli mających prawo wybierania do Sejmu.

14.Vacatio legis

Okres między ogłoszeniem aktu prawnego a jego wejściem w życie. Ma umożliwić adresatom zapoznanie się z nowymi przepisami i przygotowanie do ich stosowania.