Ilustracja do zestawu: Polityka, państwo i teorie genezy państwa

WOS

Polityka, państwo i teorie genezy państwa

autor: soniabaka

uczy się 1 osoba
24 fiszek24 pytań w 3 etapachnotatka

Zestaw obejmuje definicję polityki, najważniejsze cechy i funkcje państwa oraz pojęcie suwerenności. Pozwala także uporządkować teorie wyjaśniające powstanie państwa i poglądy Hobbesa, Locke’a, Rousseau oraz Arystotelesa.

Podcast

Ładuję…

1.Polityka

Działalność związana ze zdobywaniem, sprawowaniem i utrzymywaniem władzy oraz podejmowaniem decyzji dotyczących całego społeczeństwa.

2.Władza

Możliwość wpływania na zachowanie innych osób lub podejmowania decyzji, których inni muszą przestrzegać.

3.Władza polityczna

Władza dotycząca całego społeczeństwa, sprawowana na przykład przez organy państwa.

4.Decyzja polityczna

Decyzja dotycząca funkcjonowania państwa lub społeczeństwa.

5.Państwo

Organizacja polityczna społeczeństwa posiadająca terytorium, ludność i suwerenną władzę.

6.Ludność państwa

Ludzie mieszkający na terytorium danego państwa.

7.Terytorium państwa

Określony obszar, na którym znajduje się państwo.

8.Suwerenność

Możliwość samodzielnego decydowania przez państwo o swoich sprawach bez podlegania władzy innego państwa.

9.Aparat przymusu

Instytucje mogące zmusić obywatela do przestrzegania prawa, na przykład policja, wojsko, sądy i więziennictwo.

10.Funkcja prawodawcza państwa

Tworzenie prawa.

11.Funkcja porządkowa państwa

Zapewnianie bezpieczeństwa i porządku wewnątrz kraju.

12.Funkcja gospodarcza państwa

Wpływanie na gospodarkę, między innymi przez podatki i budżet.

13.Funkcja socjalna państwa

Pomoc osobom znajdującym się w trudnej sytuacji.

14.Funkcja obronna państwa

Ochrona państwa przed zagrożeniami zewnętrznymi.

15.Teoria teistyczna

Teoria genezy państwa, według której państwo i władza pochodzą od Boga, a władca otrzymuje władzę od Boga.

16.Teoria umowy społecznej

Teoria, zgodnie z którą ludzie dobrowolnie zgodzili się utworzyć państwo, aby uzyskać bezpieczeństwo i porządek.

17.Teoria podboju

Teoria mówiąca, że państwo powstało w wyniku podboju słabszej grupy przez silniejszą.

18.Teoria patriarchalna

Teoria, według której państwo powstało przez rozrastanie się rodziny: od rodziny, przez ród i plemię, do państwa.

19.Teoria organiczna

Teoria porównująca państwo do organizmu żywego, którego różne części i instytucje współpracują oraz pełnią określone funkcje.

20.Teoria naturalistyczna

Teoria, według której człowiek z natury jest istotą społeczną i tworzy wspólnoty mogące przekształcić się w państwo.

21.Thomas Hobbes

Myśliciel związany z teorią umowy społecznej. Uważał, że bez państwa ludzie żyliby w zagrożeniu i walce, dlatego potrzebna jest silna władza.

22.John Locke

Myśliciel uznający, że państwo powinno chronić prawa naturalne człowieka: życie, wolność i własność. Gdy tego nie robi, społeczeństwo może się mu sprzeciwić.

23.Jean-Jacques Rousseau

Myśliciel, według którego władza powinna pochodzić od ludu, a ważną rolę odgrywa wola powszechna.

24.Arystoteles

Myśliciel związany z teorią naturalistyczną. Uważał, że człowiek jest zwierzęciem politycznym, naturalnie dążącym do życia we wspólnocie.

Notatka

Polityka i władza

to działalność związana ze zdobywaniem, sprawowaniem i utrzymywaniem władzy. Obejmuje też podejmowanie decyzji dotyczących całego społeczeństwa, czyli organizowanie wspólnego życia.

Polityka dotyczy między innymi i jego władz, tworzenia prawa, gospodarki, bezpieczeństwa, edukacji, ochrony zdrowia oraz stosunków międzynarodowych.

Czym jest polityka

Władza oznacza możliwość wpływania na zachowanie innych osób albo podejmowania decyzji, których inni muszą przestrzegać. Szczególnym rodzajem jest , odnosząca się do całego społeczeństwa i sprawowana na przykład przez organy państwa.

Ważne

dotyczy funkcjonowania państwa lub społeczeństwa, a nie wyłącznie prywatnych spraw pojedynczej osoby.

Czym jest państwo?

Państwo jest organizacją polityczną społeczeństwa. Aby można było mówić o państwie, potrzebne są jego podstawowe elementy:

ludność
ludzie mieszkający na terytorium państwa
terytorium
określony obszar państwa
władza
organy rządzące państwem.

Istotną cechą państwa jest także . Oznacza ona, że państwo samo decyduje o swoich sprawach i nie podlega innego państwa.

Państwo - elementy i suwerenność

Zapamiętaj

Państwo to ludność, terytorium, władza i suwerenność.

Najważniejsze cechy państwa

Państwo ma określone granice i ludność, a na swoim terytorium działa jego władza publiczna. Jest ono suwerenne, czyli niezależne od władzy innych państw.

Państwo tworzy i egzekwuje prawo. Do egzekwowania prawa służy mu , czyli instytucje zdolne zmusić obywatela do przestrzegania obowiązujących zasad.

Do aparatu przymusu należą:

  • policja,
  • wojsko,
  • sądy,
  • więziennictwo.
Jak państwo zapewnia przestrzeganie prawa

Aparat przymusu nie jest jedyną częścią państwa, lecz stanowi narzędzie umożliwiające przestrzeganie prawa.

Funkcje wewnętrzne państwa

Funkcje wewnętrzne dotyczą działań państwa prowadzonych wewnątrz kraju. Ich celem jest organizowanie życia społecznego i ochrona obywateli.

  • Funkcja prawodawcza polega na tworzeniu prawa.
  • Funkcja porządkowa zapewnia bezpieczeństwo i porządek.
  • Funkcja gospodarcza oznacza wpływanie na gospodarkę, na przykład przez podatki i budżet.
  • Funkcja socjalna to pomoc osobom w trudnej sytuacji.
  • Funkcja kulturalna obejmuje wspieranie kultury, nauki i edukacji.
  • Funkcja ochronna służy ochronie praw i wolności obywateli.

Przykład

Wpływanie na gospodarkę za pomocą podatków i budżetu jest realizacją funkcji gospodarczej.

Funkcje zewnętrzne państwa

Funkcje zewnętrzne odnoszą się do działań państwa poza jego granicami oraz do jego relacji z innymi podmiotami.

Funkcja obronna polega na ochronie państwa przed zagrożeniami zewnętrznymi. Nie należy jej mylić z funkcją porządkową, która dotyczy bezpieczeństwa i porządku wewnątrz kraju.

Funkcja zagraniczna oznacza utrzymywanie stosunków z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi.

Ważne

Funkcje obronna i zagraniczna są funkcjami zewnętrznymi, natomiast prawodawcza, socjalna czy gospodarcza są realizowane wewnątrz państwa.

Funkcje państwa - wewnętrzne i zewnętrzne

Teorie genezy państwa

Teorie genezy państwa wyjaśniają, jak i dlaczego powstało państwo. Materiał podkreśla, że nie istnieje jedna teoria tłumacząca powstanie wszystkich państw.

uznaje, że państwo i władza pochodzą od Boga, a władca otrzymuje władzę od Boga.

zakłada, że ludzie dobrowolnie zgodzili się utworzyć państwo dla bezpieczeństwa i porządku. Rezygnują przy tym z części swojej wolności w zamian za ochronę.

Teoria podboju wiąże powstanie państwa z pokonaniem i podporządkowaniem słabszej grupy przez silniejszą.

przedstawia rozwój od rodziny, przez ród i plemię, aż do państwa. Władza patriarchy miała z czasem przekształcić się we władzę polityczną.

Teoria patriarchalna - od rodziny do państwa

Teoria organiczna porównuje państwo do organizmu żywego: różne grupy i instytucje współpracują, a każda część pełni określoną funkcję.

mówi, że człowiek z natury jest istotą społeczną, dlatego tworzy wspólnoty, które mogą przekształcić się w państwo.

TeoriaGłówna myśl
teistycznawładza pochodzi od Boga
umowy społecznejludzie dobrowolnie utworzyli państwo
podbojusilniejsza grupa podporządkowała słabszą
patriarchalnarozwój od rodziny do państwa
organicznapaństwo jak organizm żywy
naturalistycznaczłowiek z natury jest istotą społeczną

Myśliciele związani z umową społeczną i naturalizmem

uważał, że bez państwa ludzie żyliby w stanie ciągłego zagrożenia i walki. Z tego powodu uznawał potrzebę silnej władzy, która zapewni bezpieczeństwo.

twierdził, że państwo powinno chronić prawa naturalne człowieka: życie, wolność i własność. Jeżeli władza nie zapewnia tej ochrony, społeczeństwo może się jej sprzeciwić.

podkreślał, że władza powinna pochodzić od ludu. Kluczowe znaczenie miała dla niego wola powszechna.

Z teorią naturalistyczną związany jest . Określał człowieka jako „zwierzę polityczne”, ponieważ człowiek naturalnie dąży do życia we wspólnocie.

MyślicielTeoriaNajważniejsza myśl
Hobbesumowa społecznasilna władza zapewnia bezpieczeństwo
Lockeumowa społecznaochrona praw naturalnych
Rousseauumowa społecznawładza od ludu, wola powszechna
Arystotelesnaturalizmczłowiek to „zwierzę polityczne”

Zapamiętaj

Hobbes: bezpieczeństwo i silna władza; Locke: prawa naturalne; Rousseau: lud i wola powszechna; Arystoteles: człowiek jest istotą społeczną.

W skrócie

  • 02Państwo to ludność, terytorium, władza i suwerenność.
  • 07Hobbes: bezpieczeństwo i silna władza; Locke: prawa naturalne; Rousseau: lud i wola powszechna; Arystoteles: człowiek jest istotą społeczną.

Pojęcia z fiszek

Quizy w tym zestawie

24 pytań w 3 etapach

  1. Etap 1: Podstawy polityki i państwa

    Etap 1 · 9 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2: Funkcje państwa

    Etap 2 · 5 fiszek · 7 pytań

  3. Etap 3: Teorie genezy państwa

    Etap 3 · 10 fiszek · 9 pytań

  4. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z WOS-u

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.