Mediacja, negocjacje i arbitraż

1.Konflikt społeczny

Sytuacja, w której co najmniej dwie strony mają sprzeczne interesy, cele, wartości lub potrzeby. Konflikt nie musi oznaczać przemocy — może być rozwiązywany przez rozmowę, porozumienie albo udział osoby trzeciej.

2.Negocjacje

Sposób rozwiązywania sporu polegający na bezpośrednich rozmowach stron konfliktu. Ich celem jest wypracowanie porozumienia akceptowalnego dla uczestników bez udziału osoby rozstrzygającej spór.

3.Mediacja

Dobrowolna metoda rozwiązywania konfliktu z udziałem bezstronnej osoby trzeciej, czyli mediatora. Mediator nie narzuca decyzji, lecz pomaga stronom się porozumieć, uporządkować stanowiska i znaleźć wspólne rozwiązanie.

4.Arbitraż

Metoda rozstrzygania sporu przez bezstronną osobę trzecią albo zespół arbitrów. W przeciwieństwie do mediacji arbiter wydaje rozstrzygnięcie w sporze, a strony wcześniej zgadzają się poddać jego decyzji.

5.Mediator

Bezstronna i neutralna osoba trzecia uczestnicząca w mediacji. Dba o przebieg rozmowy, pomaga stronom się wysłuchać i doprecyzować interesy, ale nie opowiada się po żadnej stronie i nie narzuca rozwiązania.

6.Arbiter

Osoba trzecia uprawniona do rozstrzygnięcia sporu w arbitrażu. Po wysłuchaniu stron i analizie argumentów wydaje decyzję, która odróżnia arbitraż od mediacji i negocjacji.

7.Dobrowolność mediacji

Zasada, zgodnie z którą strony same zgadzają się na udział w mediacji i na współpracę w jej toku. Ma to sprzyjać szczerej rozmowie i większej gotowości do wykonania wypracowanego porozumienia.

8.Bezstronność

Cecha osoby trzeciej w sporze polegająca na jednakowym traktowaniu wszystkich stron. Bezstronny mediator lub arbiter nie faworyzuje żadnego uczestnika konfliktu.

9.Neutralność mediatora

Powstrzymywanie się mediatora od narzucania własnych ocen i rozwiązań. Neutralność oznacza, że mediator nie forsuje własnego interesu ani własnej wizji wyniku sporu.

10.Porozumienie

Uzgodniony przez strony sposób zakończenia sporu. W negocjacjach i mediacji jest efektem wspólnych ustaleń, a jego trwałość często zależy od tego, czy uwzględnia interesy obu stron.

11.Kompromis

Rozwiązanie, w którym każda ze stron częściowo ustępuje, aby osiągnąć zgodę. Często pojawia się w negocjacjach, gdy pełna realizacja wszystkich żądań obu stron nie jest możliwa.

12.Osoba trzecia w konflikcie

Podmiot spoza stron sporu, który pomaga go rozwiązać albo rozstrzygnąć. W mediacji taka osoba ułatwia rozmowę, a w arbitrażu wydaje rozstrzygnięcie.

13.Rozwiązanie polubowne

Sposób zakończenia sporu bez zaostrzania konfliktu i zwykle bez formalnego procesu sądowego. Do metod polubownych zalicza się przede wszystkim negocjacje i mediację.

14.Stanowisko

To, czego strona wprost żąda lub oczekuje w sporze. W rozmowach warto odróżniać stanowisko od głębszych potrzeb i interesów, bo to ułatwia dojście do porozumienia.

15.Interes stron

Rzeczywista potrzeba lub cel stojący za żądaniami stron konfliktu. Ustalenie interesów pomaga znaleźć rozwiązania lepsze niż sztywne trzymanie się samych stanowisk.

16.Ugoda

Uzgodnienie kończące spór przez wzajemne ustępstwa stron. Może być wynikiem negocjacji lub mediacji i opiera się na zgodzie uczestników, a nie na narzuconym rozstrzygnięciu.