Zakładanie firmy - formy prawne działalności gospodarczej

1.Działalność gospodarcza

Według Prawa przedsiębiorców: zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

2.Przedsiębiorca

Osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są też wspólnicy spółki cywilnej w zakresie jej działalności.

3.Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG)

Firma prowadzona przez jedną osobę fizyczną na własny rachunek. Właściciel sam podejmuje decyzje i zatrzymuje cały zysk, ale za długi firmy odpowiada całym swoim majątkiem, także prywatnym. Rejestruje się ją w CEIDG.

4.CEIDG

Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej - internetowy rejestr przedsiębiorców będących osobami fizycznymi (jednoosobowe firmy i wspólnicy spółek cywilnych). Wpis jest bezpłatny i można go złożyć przez internet.

5.Wniosek CEIDG-1 (zasada jednego okienka)

Jeden wniosek, którym przyszły przedsiębiorca zakłada jednoosobową firmę. Oprócz wpisu do CEIDG służy do uzyskania NIP i REGON, zgłoszenia do ZUS albo KRUS oraz wyboru formy opodatkowania, więc nie trzeba osobno chodzić do kilku urzędów.

6.Działalność nierejestrowana

Drobna działalność zarobkowa osoby fizycznej, której przychody nie przekraczają limitu określonego w przepisach i która w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziła działalności gospodarczej. Nie wymaga wpisu do CEIDG ani opłacania z jej tytułu składek ZUS, ale dochód trzeba wykazać w zeznaniu podatkowym.

7.NIP

Numer identyfikacji podatkowej - 10-cyfrowy numer, którym przedsiębiorca posługuje się w rozliczeniach z urzędem skarbowym, np. na fakturach i w deklaracjach podatkowych.

8.REGON

Numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze podmiotów gospodarki narodowej, który prowadzi Główny Urząd Statystyczny. Służy celom statystycznym.

9.Zgłoszenie do ZUS

Przedsiębiorca zgłasza siebie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, a jako pracodawca - także swoich pracowników. Początkujący może skorzystać z ulgi na start: przez 6 miesięcy nie płaci składek na ubezpieczenia społeczne, a płaci tylko składkę zdrowotną.

10.Przychód a dochód

Przychód to wszystkie pieniądze należne firmie ze sprzedaży. Dochód to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu: dochód = przychód - koszty.

11.Formy opodatkowania

Przedsiębiorca wybiera jedną z form: skalę podatkową (podatek od dochodu, dwie stawki), podatek liniowy (podatek od dochodu, jedna stała stawka) albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (podatek od przychodu, bez odliczania kosztów).

12.Skala podatkowa

Podatek od dochodu z dwiema stawkami: niższą i wyższą, płaconą od nadwyżki dochodu ponad próg. Obejmuje kwotę wolną od podatku i pozwala rozliczać się wspólnie z małżonkiem.

13.Podatek liniowy

Podatek od dochodu płacony według jednej stałej stawki (19%) bez względu na wysokość dochodu. Nie ma w nim kwoty wolnej ani wspólnego rozliczenia z małżonkiem, dlatego opłaca się zwykle przy wysokich dochodach.

14.Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Podatek płacony od przychodu, bez odliczania kosztów. Stawka zależy od rodzaju działalności. Opłaca się firmom, które mają niskie koszty.

15.Spółka cywilna

Umowa co najmniej dwóch wspólników, którzy zobowiązują się dążyć do wspólnego celu gospodarczego, regulowana Kodeksem cywilnym. Nie ma osobowości prawnej i nie jest przedsiębiorcą - przedsiębiorcami są wspólnicy. Za zobowiązania odpowiadają oni solidarnie całym swoim majątkiem.

16.Odpowiedzialność solidarna

Wierzyciel może żądać spłaty całego długu od dowolnego wspólnika albo od kilku z nich naraz. Gdy jeden spłaci dług, pozostali są zwolnieni wobec wierzyciela i rozliczają się już między sobą.

17.Spółki handlowe - podział

Według Kodeksu spółek handlowych dzielą się na spółki osobowe (jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna) i kapitałowe (z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjna, prosta spółka akcyjna). Wszystkie wpisuje się do KRS.

18.Spółka jawna

Spółka osobowa, w której każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami i ze spółką, ale subsydiarnie. Nie wymaga minimalnego kapitału. W nazwie ma dopisek „spółka jawna” albo „sp.j.”.

19.Odpowiedzialność subsydiarna

Wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Majątek spółki jest więc „pierwszy w kolejce”.

20.Spółka partnerska

Spółka osobowa założona przez osoby wykonujące wolny zawód, np. adwokatów, lekarzy czy architektów, w celu wykonywania tego zawodu. Partner nie odpowiada za zobowiązania spółki powstałe w związku z wykonywaniem zawodu przez innych partnerów, np. za ich błędy.

21.Spółka komandytowa

Spółka osobowa z dwoma rodzajami wspólników: co najmniej jeden komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczeń, a co najmniej jeden komandytariusz - tylko do wysokości sumy komandytowej.

22.Suma komandytowa

Kwota zapisana w umowie spółki komandytowej, do której komandytariusz odpowiada za jej zobowiązania. Komandytariusz jest wolny od tej odpowiedzialności w takim zakresie, w jakim wniósł wkład do spółki.

23.Spółka komandytowo-akcyjna

Spółka osobowa, w której co najmniej jeden komplementariusz odpowiada za zobowiązania bez ograniczeń, a akcjonariusze nie odpowiadają za nie wcale. Wymaga kapitału zakładowego co najmniej 50 000 zł, podzielonego na akcje.

24.Osobowość prawna

Zdolność organizacji do samodzielnego działania we własnym imieniu jako odrębny od założycieli podmiot praw i obowiązków (osoba prawna). Osoba prawna odpowiada za długi swoim majątkiem. Mają ją m.in. spółki kapitałowe, spółdzielnie, fundacje i stowarzyszenia rejestrowe; spółki osobowe jej nie mają.

25.Kapitał zakładowy

Suma wkładów, które wspólnicy wnoszą do spółki przy jej założeniu, zapisana w umowie albo statucie. W spółce z o.o., spółce akcyjnej i spółce komandytowo-akcyjnej prawo określa jego minimalną wysokość; jest dzielony na udziały albo akcje.

26.KRS

Krajowy Rejestr Sądowy - jawny rejestr prowadzony przez sądy rejonowe (wydziały gospodarcze). Wpisuje się do niego m.in. spółki handlowe, spółdzielnie, fundacje i stowarzyszenia rejestrowe. Spółka kapitałowa uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do KRS.

27.Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Spółka kapitałowa z osobowością prawną; może ją założyć nawet jedna osoba. Minimalny kapitał zakładowy to 5000 zł, podzielony na udziały. Wspólnicy nie odpowiadają osobiście za zobowiązania spółki - ryzykują wniesiony wkład. Organy: zarząd i zgromadzenie wspólników.

28.Odpowiedzialność zarządu spółki z o.o.

Gdy egzekucja z majątku spółki z o.o. okaże się bezskuteczna, za jej zobowiązania odpowiadają solidarnie członkowie zarządu. Mogą się uwolnić od tej odpowiedzialności m.in. wtedy, gdy we właściwym czasie złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości.

29.Spółka akcyjna

Spółka kapitałowa z osobowością prawną, której minimalny kapitał zakładowy to 100 000 zł, podzielony na akcje. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Obowiązkowe organy: zarząd, rada nadzorcza i walne zgromadzenie. Jej akcje mogą być notowane na giełdzie.

30.Prosta spółka akcyjna (PSA)

Spółka kapitałowa przeznaczona głównie dla startupów. Jej kapitał akcyjny może wynosić już 1 zł, akcje nie mają wartości nominalnej, a wkładem może być także praca lub usługi. Akcjonariusze nie odpowiadają za zobowiązania spółki.

31.Spółdzielnia

Dobrowolne zrzeszenie nieograniczonej liczby osób o zmiennym składzie i zmiennym funduszu udziałowym, które prowadzi wspólną działalność gospodarczą w interesie swoich członków. Ma osobowość prawną; na walnym zgromadzeniu każdy członek ma jeden głos, bez względu na liczbę udziałów.

32.Fundacja

Osoba prawna utworzona z majątku przeznaczonego przez fundatora na cel społecznie lub gospodarczo użyteczny, np. ochronę zdrowia, naukę czy pomoc społeczną. Nie ma członków. Działalność gospodarczą może prowadzić tylko po to, by finansować swoje cele.

33.Stowarzyszenie

Dobrowolne, samorządne i trwałe zrzeszenie ludzi o celach niezarobkowych, np. klub sportowy czy organizacja ekologiczna. Stowarzyszenie rejestrowe zakłada co najmniej 7 osób i po wpisie do KRS ma osobowość prawną. Działalność gospodarcza jest możliwa, ale dochód idzie na cele statutowe.

34.Organizacja pozarządowa a firma

Firma działa po to, by przynosić zysk właścicielom. Fundacja i stowarzyszenie realizują cele społeczne, a zysk z ewentualnej działalności gospodarczej przeznaczają na te cele, a nie do podziału między założycieli czy członków.

35.Franczyza

Umowa, w której franczyzodawca udostępnia franczyzobiorcy markę, know-how i sprawdzony sposób prowadzenia firmy, a franczyzobiorca płaci mu za to opłaty i przestrzega jego standardów. Franczyzobiorca pozostaje samodzielnym przedsiębiorcą.

36.Startup

Młode przedsiębiorstwo, które opiera się na innowacyjnym pomyśle i szuka modelu biznesowego umożliwiającego szybki wzrost. Działa w warunkach dużego ryzyka; często finansują je aniołowie biznesu i fundusze venture capital.

37.Inkubator przedsiębiorczości

Instytucja, która pomaga początkującym firmom w pierwszym okresie działania: udostępnia biuro na preferencyjnych warunkach, doradztwo, szkolenia i kontakty biznesowe. Przykładem są akademickie inkubatory przedsiębiorczości przy uczelniach.