Osoba przedsiębiorcza - cechy, postawy i przedsiębiorczość

1.Przedsiębiorczość (jako cecha człowieka)

Postawa i zespół cech oraz umiejętności, dzięki którym człowiek dostrzega okazje, sam podejmuje działania i doprowadza pomysły do końca, mimo ryzyka i przeszkód. Przydaje się w nauce, pracy i życiu społecznym, nie tylko w prowadzeniu firmy.

2.Przedsiębiorczość (jako działalność gospodarcza)

Zakładanie i prowadzenie własnego przedsiębiorstwa w celu osiągnięcia zysku, na własny rachunek i własne ryzyko.

3.Działalność gospodarcza

W polskim prawie: zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

4.Przedsiębiorca

Osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są też wspólnicy spółki cywilnej w zakresie jej działalności.

5.Cechy osoby przedsiębiorczej

M.in. kreatywność, inicjatywa, odpowiedzialność, wytrwałość, gotowość do podejmowania rozważnego ryzyka, umiejętność planowania oraz umiejętność współpracy z innymi.

6.Kreatywność

Zdolność tworzenia nowych, oryginalnych pomysłów i znajdowania nietypowych rozwiązań problemów.

7.Inicjatywa

Gotowość do samodzielnego rozpoczynania działań, bez czekania na polecenie lub zachętę innych.

8.Odpowiedzialność

Gotowość do ponoszenia konsekwencji własnych decyzji i działań oraz dotrzymywania zobowiązań wobec innych.

9.Wytrwałość

Konsekwentne dążenie do celu mimo trudności i porażek; osoba wytrwała traktuje niepowodzenie jako lekcję i próbuje dalej.

10.Ryzyko

Możliwość, że wynik działania będzie inny niż zakładany, np. przedsiębiorca poniesie stratę zamiast zysku. Osoba przedsiębiorcza nie unika ryzyka, ale podejmuje je świadomie, po ocenie szans i zagrożeń.

11.Postawy wobec ryzyka

Unikanie ryzyka - rezygnacja z działań, które mogą się nie udać, nawet bardzo obiecujących. Ryzyko skalkulowane - podejmowanie ryzyka po analizie szans, zagrożeń i możliwych strat; typowe dla przedsiębiorcy. Hazard - podejmowanie dużego ryzyka bez analizy, „na szczęście”.

12.Postawy wobec zmian

Proaktywna - przewiduje zmiany i sama je inicjuje. Reaktywna - dostosowuje się do zmiany dopiero wtedy, gdy ona już nastąpiła. Opór wobec zmian - sprzeciw albo zniechęcenie i trzymanie się dawnych sposobów działania.

13.Przyczyny oporu wobec zmian

M.in. lęk przed nieznanym, przyzwyczajenie do dotychczasowych sposobów działania, obawa przed utratą (np. pozycji, pracy, pieniędzy) i brak informacji o celu zmiany.

14.Strefa komfortu

Obszar znanych, bezpiecznych działań, w których człowiek czuje się pewnie i nie odczuwa napięcia. Rozwój wymaga wychodzenia z niej, czyli podejmowania zadań nowych i trudniejszych niż dotąd.

15.Motywacja

Stan gotowości do podjęcia działania i wytrwania w nim, aby osiągnąć określony cel.

16.Motywacja wewnętrzna

Motywacja wynikająca z samej czynności i potrzeb człowieka: ciekawości, satysfakcji, chęci rozwoju. Przykład: uczeń programuje, bo go to ciekawi. Jest zwykle trwalsza niż zewnętrzna, bo nie zależy od nagród.

17.Motywacja zewnętrzna

Motywacja wynikająca z bodźców z otoczenia: nagród (pieniądze, oceny, pochwały, awans) albo chęci uniknięcia kary. Przykład: pracownik zostaje dłużej, by dostać premię. Słabnie, gdy nagroda znika.

18.Poczucie własnej skuteczności

Przekonanie człowieka, że poradzi sobie z danym zadaniem i osiągnie cel dzięki własnym działaniom. Osoba o wysokim poczuciu skuteczności stawia sobie ambitniejsze cele, traktuje trudności jako wyzwanie i wytrwale działa.

19.Źródła poczucia własnej skuteczności

Własne doświadczenia sukcesu (najsilniejsze źródło), obserwowanie sukcesów osób podobnych do siebie, zachęta i przekonywanie przez innych oraz stan emocjonalny i fizyczny (np. spokój zamiast silnego stresu).

20.Cel SMART

Cel sformułowany tak, że jest: S - konkretny (wiadomo dokładnie, co osiągnąć), M - mierzalny (da się sprawdzić, czy go osiągnięto), A - osiągalny (ambitny, ale możliwy), R - istotny (ważny dla osoby lub firmy; bywa tłumaczone jako realistyczny), T - określony w czasie (ma termin).

21.Cele krótkoterminowe i długoterminowe

Cele krótkoterminowe realizuje się w ciągu dni, tygodni lub miesięcy, a długoterminowe - w ciągu kilku lat. Cel długoterminowy warto podzielić na krótkoterminowe kroki, bo wtedy łatwiej zaplanować działania i sprawdzać postępy.

22.Zarządzanie czasem

Świadome planowanie i kontrolowanie, na co poświęca się czas, tak aby wykonywać przede wszystkim najważniejsze zadania. Obejmuje m.in. ustalanie priorytetów, planowanie dnia i tygodnia oraz ograniczanie złodziei czasu.

23.Macierz Eisenhowera

Metoda ustalania priorytetów, która dzieli zadania według ważności i pilności na cztery grupy: ważne i pilne - zrobić od razu samemu; ważne, ale niepilne - zaplanować; pilne, ale nieważne - delegować; ani ważne, ani pilne - usunąć z planu.

24.Zadania ważne, ale niepilne

Zadania, które służą długoterminowym celom, ale nie mają bliskiego terminu, np. systematyczna nauka, planowanie, dbanie o zdrowie i relacje. Trzeba je zaplanować w kalendarzu, bo odkładane stają się pilne i wykonuje się je w pośpiechu.

25.Delegowanie

Przekazanie zadania wraz z potrzebnymi uprawnieniami innej osobie. Osoba, która deleguje, nadal odpowiada za końcowy efekt.

26.Prokrastynacja

Nawykowe odkładanie zadań na później, mimo świadomości, że opóźnienie przyniesie złe skutki, np. stres i pośpiech przed terminem.

27.Złodzieje czasu

Czynności i sytuacje, które zabierają czas bez pożytku, m.in. media społecznościowe i powiadomienia, brak planu i priorytetów, przerywanie pracy przez innych, nieumiejętność odmawiania oraz bałagan w miejscu pracy.

28.Zespół (a grupa)

Zespół to niewielka grupa osób, które łączy wspólny cel, uzupełniające się umiejętności, podział ról i wspólna odpowiedzialność za wynik. W zwykłej grupie ludzie mogą działać obok siebie, a każdy odpowiada tylko za swoją część.

29.Synergia

Efekt współpracy, w którym wynik pracy zespołu jest większy niż suma wyników, jakie jego członkowie osiągnęliby, pracując osobno.

30.Etapy rozwoju zespołu

Formowanie - członkowie poznają się i zadanie. Docieranie się - pojawiają się konflikty i spory o role. Normowanie - zespół ustala zasady i podział ról. Działanie - zespół pracuje sprawnie nad celem. Rozwiązanie - zakończenie zadania i rozstanie zespołu.

31.Role w zespole nastawione na zadanie (wg Belbina)

Lokomotywa - napędza zespół do działania i naciska na wyniki. Realizator - zamienia pomysły i plany w konkretne zadania i je wykonuje. Perfekcjonista - pilnuje szczegółów i terminów, wyłapuje błędy.

32.Role w zespole nastawione na ludzi (wg Belbina)

Koordynator - organizuje pracę, rozdziela zadania i pilnuje wspólnego celu. Człowiek grupy (dusza zespołu) - dba o dobrą atmosferę i łagodzi napięcia. Poszukiwacz źródeł - nawiązuje kontakty i znajduje możliwości poza zespołem.

33.Role w zespole nastawione na myślenie (wg Belbina)

Siewca - wymyśla oryginalne pomysły i rozwiązania. Sędzia (ewaluator) - krytycznie ocenia pomysły i możliwości, pomaga wybrać najlepszą. Specjalista - wnosi fachową wiedzę z wąskiej dziedziny.

34.Przedsiębiorczość społeczna

Działalność, w której przedsiębiorcze metody służą rozwiązywaniu problemów społecznych. Cel społeczny jest ważniejszy od zysku, a zysk przeznacza się głównie na ten cel, a nie dla właścicieli.

35.Spółdzielnia socjalna

Rodzaj przedsiębiorstwa społecznego, tworzony m.in. przez osoby zagrożone wykluczeniem społecznym (np. długotrwale bezrobotne, z niepełnosprawnościami). Dzięki wspólnej pracy członkowie wracają na rynek pracy i do życia społecznego.

36.Przedsiębiorcze działania w szkole

M.in. działalność w samorządzie uczniowskim, organizowanie kiermaszy i akcji charytatywnych, prowadzenie szkolnej gazetki lub radiowęzła, wolontariat oraz projekty uczniowskie rozwiązujące problemy szkoły lub okolicy.

37.Budżet obywatelski

Sposób decydowania o części wydatków gminy lub miasta: mieszkańcy zgłaszają własne projekty, a potem w głosowaniu wybierają te, które zostaną zrealizowane z pieniędzy samorządu.