Napaść na Polskę i podbój Europy 1939-1941 - Wczoraj i dziś 8

1.Wojna błyskawiczna (Blitzkrieg)

Niemiecka strategia walki zastosowana w 1939 r. Jej założenia: atak na wybranych odcinkach frontu, uderzenie sił pancernych wspieranych przez lotnictwo, wkroczenie w wyłomy piechoty przewożonej ciężarówkami oraz okrążenie i zniszczenie oddziałów wroga.

2.Polski plan obrony w 1939 r.

Zakładał obronę do czasu pomocy Wielkiej Brytanii i Francji, osłonę całej zachodniej granicy (1700 km) oraz stopniowe wycofywanie się za Wisłę, a w ostateczności w kierunku granicy z Rumunią.

3.1 września 1939 r.

O świcie Niemcy zaatakowali Polskę bez formalnego wypowiedzenia wojny - ten dzień uważa się za wybuch II wojny światowej. Pancernik „Schleswig-Holstein” ostrzelał Westerplatte, a lotnictwo niemieckie zbombardowało Wieluń, w którym nie było polskich wojsk.

4.Obrona Westerplatte

Polskiej placówki wojskowej w Wolnym Mieście Gdańsku broniło ok. 200 żołnierzy pod dowództwem majora Henryka Sucharskiego. Atakowani z lądu, morza i powietrza walczyli bez wsparcia siedem dni (1-7 września 1939 r.), choć zakładano kilkanaście godzin oporu.

5.Bitwa pod Mokrą

Starcie z 1 września 1939 r. pod Mokrą koło Częstochowy, w czasie bitwy granicznej. Niemieckie oddziały pancerne walczyły tam z polską kawalerią uzbrojoną w działka i karabiny przeciwpancerne.

6.Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku

1 września 1939 r. Niemcy zaatakowali budynek Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. Pocztowcy bronili się do wieczora, a po kapitulacji Niemcy postawili ich przed sądem i skazali na karę śmierci.

7.Kampania wrześniowa (kampania polska)

Ponadmiesięczne walki w obronie niepodległości Polski. Zaczęły się 1 września 1939 r. atakiem Niemiec i trzydniową bitwą graniczną, a 17 września napadł ZSRS. Warszawa skapitulowała 28 września, Hel - 2 października, a ostatnia bitwa, pod Kockiem, zakończyła się 6 października.

8.Bitwa nad Bzurą

Bitwa z 9-22 września 1939 r. Armia „Poznań” generała Tadeusza Kutrzeby i Armia „Pomorze” próbowały przebić się do Warszawy. Po pierwszych sukcesach Polaków Niemcy sprowadzili dodatkowe siły i pokonali polskie jednostki.

9.Bitwa pod Wizną

Walki z 7-10 września 1939 r. Kilkuset żołnierzy kapitana Władysława Raginisa przez kilka dni powstrzymywało kilkudziesięciotysięczne siły niemieckie. Większość obrońców wraz z dowódcą poległa. Obronę Wizny nazywa się „polskimi Termopilami”.

10.Obrona Warszawy w 1939 r.

Trwała od 8 do 28 września 1939 r. Niemcy ostrzeliwali miasto z dział i bombardowali je z powietrza, a 17 września celowo zbombardowali Zamek Królewski. Dużą rolę w organizacji obrony odegrał prezydent miasta Stefan Starzyński. Warszawa skapitulowała 28 września.

11.Stefan Starzyński

Prezydent Warszawy od 1934 r. Podczas oblężenia w 1939 r. kierował obroną stolicy, zagrzewał mieszkańców do walki i organizował oddziały cywilne. Po kapitulacji współtworzył podziemną administrację. Aresztowany przez Niemców w październiku 1939 r., został rozstrzelany.

12.Bitwa pod Kockiem

Ostatnia bitwa kampanii wrześniowej (2-6 października 1939 r.). Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” generała Franciszka Kleeberga walczyła z Niemcami i z Sowietami. 6 października jej żołnierze złożyli broń jako ostatnia regularna duża jednostka polska.

13.Agresja ZSRS na Polskę

17 września 1939 r. Armia Czerwona zaatakowała Rzeczpospolitą, gdy Warszawa jeszcze się broniła, a Niemcy przekroczyli granicę stref wpływów z paktu Ribbentrop-Mołotow. Stalin tłumaczył agresję rzekomym upadkiem państwa polskiego i ochroną ludności Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi.

14.Walki o Grodno

Symbol obrony Kresów Wschodnich przed Armią Czerwoną we wrześniu 1939 r. Po walkach Sowieci rozstrzelali kilkuset wziętych do niewoli Polaków.

15.Ewakuacja polskich władz w 1939 r.

W nocy z 17 na 18 września 1939 r. prezydent Ignacy Mościcki, rząd i naczelny wódz Edward Rydz-Śmigły ze sztabem przekroczyli granicę z Rumunią, skąd mieli dotrzeć do Francji. Rumuni internowali polskie władze. Opuszczenie walczących oddziałów przez naczelnego wodza wywołało powszechne oburzenie.

16.Internować

Przymusowo osadzić w miejscu odosobnienia osobę, którą z powodów politycznych uważa się za niebezpieczną.

17.Dziwna wojna

Postawa Wielkiej Brytanii i Francji, które 3 września 1939 r. wypowiedziały wojnę Niemcom, ale 12 września zrezygnowały z działań zaczepnych na froncie zachodnim. Ich żołnierze ograniczali się do patroli i zrzucania ulotek. Nazywana też wojną siedzącą.

18.Klęska Polski w kampanii wrześniowej

Przyczyny: przewaga armii niemieckiej i sowieckiej, brak pomocy Francji i Wielkiej Brytanii oraz zbyt późno ogłoszona powszechna mobilizacja. Skutki: podział terytorium Rzeczypospolitej między Niemcy i ZSRS, ewakuacja najwyższych władz i ich internowanie w Rumunii.

19.Zbrodnie najeźdźców w 1939 r.

Niemcy i Sowieci mordowali jeńców i ludność cywilną. Na Pomorzu i w Wielkopolsce miejscowi Niemcy wraz z jednostkami SS zabijali polskich działaczy i duchownych, a oddziały niemieckie rozstrzeliwały cywilów m.in. w Bydgoszczy. Sowieci zabijali duchownych i właścicieli ziemskich oraz zachęcali Białorusinów i Ukraińców do mordów na Polakach.

20.SS

Zbrojne Sztafety Ochronne NSDAP (niem. Schutzstaffel) - oddziały pełniące funkcję policji partyjnej.

21.Wojna zimowa

Wojna ZSRS z Finlandią od 30 listopada 1939 r. do marca 1940 r. Armia Czerwona zaatakowała bez wypowiedzenia wojny, ale długo nie mogła przełamać fińskich fortyfikacji. Finlandia straciła 10% terytorium, lecz zachowała niepodległość.

22.Ekspansja ZSRS w latach 1939-1940

Współpracując z Hitlerem, ZSRS zagarnął wschodnią Polskę (od 17 września 1939 r.) i część Finlandii po wojnie zimowej. W czerwcu 1940 r. zajął Litwę, Łotwę i Estonię oraz zmusił Rumunię do oddania Besarabii.

23.Włączenie Litwy, Łotwy i Estonii do ZSRS

Jesienią 1939 r. Stalin wymusił zgodę tych państw na sowieckie bazy wojskowe. W czerwcu 1940 r. bezpodstawnie oskarżył je o ostrzelanie baz i zajął je zbrojnie. Nowe, zależne od Moskwy władze poprosiły o przyłączenie do ZSRS, a potem prześladowano elity polityczne.

24.Atak Niemiec na Danię i Norwegię

Nastąpił w kwietniu 1940 r. Dania poddała się bez walki już pierwszego dnia. Norwegowie stawili opór i dostali wsparcie oddziałów brytyjskich, francuskich i polskich, ale Niemcom pomagali miejscowi faszyści z Vidkunem Quislingiem na czele.

25.Walki o Narwik

Najcięższe walki w Norwegii w 1940 r. toczyły się o port w Narwiku. Alianci, w tym polska Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich, zajęli go, ale po niemieckim ataku na Francję musieli się ewakuować.

26.Alianci

Sojusz państw walczących w czasie II wojny światowej przeciw III Rzeszy i jej sprzymierzeńcom.

27.Linia Maginota

Potężne francuskie umocnienia przy granicy z Niemcami. Podczas dziwnej wojny wojska francuskie kryły się za nimi i nie podejmowały żadnych działań.

28.Plan ataku na Francję

Niemcy chcieli obejść linię Maginota od północy, przez Holandię, Belgię i Luksemburg. Główne uderzenie skierowali przez Ardeny w południowej Belgii, które alianci uważali za niemożliwe do przebycia dla czołgów.

29.Atak III Rzeszy na Francję

Ruszył 10 maja 1940 r. Luksemburg poddał się 10 maja, Holandia skapitulowała 14 maja, a Belgia - 28 maja. Niemcy przeszli przez Ardeny i dotarli do Morza Północnego. 10 czerwca do wojny przyłączyły się Włochy, a 22 czerwca 1940 r. Francja podpisała zawieszenie broni z Niemcami (kapitulacja Francji).

30.Ewakuacja z Dunkierki

Między 27 maja a 4 czerwca 1940 r. okręty wojenne, statki pasażerskie, kutry, a nawet prywatne jachty wywiozły z okrążenia we Francji do Anglii ponad 330 tys. żołnierzy alianckich. Na plaży został cały ciężki sprzęt brytyjski.

31.Podział Francji w 1940 r.

Po zawieszeniu broni z 22 czerwca 1940 r. północ i zachód kraju z Paryżem znalazły się pod okupacją niemiecką, Francja utraciła Alzację i Lotaryngię, a z ziem południowych utworzono państwo Vichy.

32.Państwo Vichy

Marionetkowe państwo francuskie ze stolicą w Vichy, rządzone niemal dyktatorsko przez marszałka Philippe'a Pétaina. Jego władze kolaborowały z Niemcami: przemysł dostarczał im uzbrojenie, a policja wydawała hitlerowcom Żydów i przeciwników Hitlera.

33.Państwo marionetkowe

Państwo, którego polityka i gospodarka są w pełni zależne od innego kraju.

34.Kolaboracja

Współpraca z wrogiem, okupantem.

35.Charles de Gaulle

Francuski generał, który nie pogodził się z klęską w 1940 r. W Wielkiej Brytanii powołał Komitet Wolnej Francji i zorganizował wojsko, które walczyło z Włochami i Niemcami w Afryce.

36.Winston Churchill

Premier Wielkiej Brytanii od maja 1940 r., wcześniej przeciwnik ustępstw wobec Hitlera. Odrzucił niemieckie propozycje pokojowe, zorganizował obronę Wysp Brytyjskich i był jednym z filarów koalicji antyhitlerowskiej.

37.Bitwa o Anglię

Walki powietrzne nad Wielką Brytanią od lipca do października 1940 r. Niemcy chcieli zniszczyć lotnictwo brytyjskie (RAF), potem flotę, i dokonać desantu. Luftwaffe przegrała, a Hitler musiał zrezygnować z desantu. Było to pierwsze niepowodzenie Niemiec na zachodzie Europy.

38.Desant

Niespodziewany przerzut wojsk na terytorium opanowane przez wroga.

39.Wojna na Bałkanach

W październiku 1940 r. Włochy zaatakowały Grecję, ale Grecy się obronili. Hitler zawarł porozumienie z Węgrami, Rumunią i Bułgarią, a w kwietniu 1941 r. uderzył na Jugosławię i Grecję, które szybko pokonał. Pod kontrolą Niemiec powstało marionetkowe Niepodległe Państwo Chorwackie.

40.Dywizjon 303

303. Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki - polska jednostka lotnicza utworzona w Wielkiej Brytanii. Jej piloci odznaczyli się w bitwie o Anglię w 1940 r.