Układ ruchu - szkielet, mięśnie i skutki dopingu

1.Z jakich części składa się układ ruchu?

Układ ruchu tworzą szkielet, który jest częścią bierną, oraz mięśnie szkieletowe, które są częścią czynną.

2.Jakie funkcje pełni szkielet?

Chroni narządy wewnętrzne, stanowi miejsce przyczepu mięśni, jest rusztowaniem ciała i nadaje mu kształt, magazynuje składniki mineralne oraz produkuje elementy morfotyczne krwi: erytrocyty, leukocyty i płytki krwi.

3.Jak dzieli się szkielet człowieka?

Na szkielet osiowy, obejmujący czaszkę, kręgosłup i klatkę piersiową, oraz szkielet kończyn, obejmujący kości obręczy i kości kończyn górnych oraz dolnych.

4.Jak jest zbudowana kość długa?

Na zewnątrz znajduje się okostna. Trzon składa się głównie z tkanki kostnej zbitej, a nasady buduje tkanka kostna gąbczasta. Wewnątrz znajduje się jama szpikowa wypełniona szpikiem kostnym. Powierzchnie stawowe pokrywa tkanka chrzęstna.

5.Czym jest okostna i jakie pełni funkcje?

Okostna to łącznotkankowa błona znajdująca się na zewnątrz kości. Pełni funkcję odżywczą oraz uczestniczy w przebudowie i regeneracji kości.

6.Jaką funkcję pełni tkanka chrzęstna na powierzchniach stawowych kości?

Zmniejsza tarcie i chroni kości przed urazami.

7.Jakie są rodzaje połączeń kości i czym się różnią?

Połączenia ruchome, czyli stawy, wraz z mięśniami umożliwiają ruch kości względem siebie w jednej lub kilku płaszczyznach. Połączenia ścisłe są nieruchome lub mają ograniczoną ruchomość. Należą do nich więzozrosty, łączące kości tkanką włóknistą, chrząstkozrosty - tkanką chrzęstną, i kościozrosty - tkanką kostną.

8.Z jakich dwóch części składa się czaszka?

Czaszka składa się z mózgoczaszki i twarzoczaszki.

9.Jakie kości tworzą mózgoczaszkę?

Kości czołowa, klinowa, sitowa i potyliczna oraz parzyste kości ciemieniowe i skroniowe.

10.Jakie kości tworzą twarzoczaszkę?

Żuchwa, lemiesz oraz parzyste kości nosowe, łzowe, jarzmowe, szczękowe i podniebienne oraz małżowiny nosowe dolne. W szkolnych opisach zalicza się do niej także kość gnykową.

11.Ile kręgów tworzy kręgosłup i jak są rozmieszczone w jego odcinkach?

Kręgosłup tworzą 33-34 kręgi: 7 szyjnych, 12 piersiowych, 5 lędźwiowych, 5 krzyżowych i 4-5 ogonowych.

12.Czym są krążki międzykręgowe i jakie pełnią funkcje?

To chrząstki znajdujące się pomiędzy kręgami. Amortyzują wstrząsy i nadają kręgosłupowi giętkość.

13.Z czego jest zbudowana klatka piersiowa?

Z odcinka piersiowego kręgosłupa, mostka i 12 par żeber.

14.Jak dzielą się żebra ze względu na połączenie z mostkiem?

Żebra prawdziwe to 7 par połączonych z mostkiem bezpośrednio za pomocą chrząstek. Żebra rzekome to 3 pary połączone z mostkiem przez chrząstkę siódmego żebra. Żebra wolne to 2 pary niepołączone z mostkiem.

15.Z jakich części składa się mięsień szkieletowy?

Z brzuśca, który ma zdolność kurczenia się, oraz ścięgien, które przymocowują mięsień do kości.

16.Jak jest zbudowany brzusiec mięśnia szkieletowego?

Brzusiec jest zbudowany z pęczków włókien mięśniowych.

17.Czym są ścięgna i jaką pełnią funkcję?

Ścięgna to pasma tkanki łącznej przymocowujące mięsień do kości.

18.Jak działają mięśnie antagonistyczne?

Uczestniczą w wykonywaniu ruchów przeciwstawnych - działają w przeciwnych kierunkach.

19.Jak działają mięśnie synergistyczne?

Współpracują ze sobą przy wykonywaniu ruchu w tym samym kierunku.

20.Jaką funkcję pełni mięsień dwugłowy ramienia?

Jest zginaczem. Jego skurcz powoduje zgięcie kończyny górnej w stawie łokciowym.

21.Jaką funkcję pełni mięsień trójgłowy ramienia?

Jest prostownikiem. Jego skurcz powoduje wyprostowanie kończyny górnej w stawie łokciowym.

22.Jak działają środki anaboliczne?

Przyspieszają przyrost masy mięśniowej oraz zwiększają siłę i wytrzymałość mięśni.

23.Jakie działania niepożądane mogą powodować środki anaboliczne?

Mogą powodować m.in. zmiany skórne, łysienie, bezpłodność, choroby układu krążenia, obniżenie odporności, wzrost ryzyka rozwoju nowotworów, agresywne zachowanie i depresję.

24.Jak działa erytropoetyna (EPO) i jakie zagrożenia wiążą się z jej stosowaniem jako dopingu?

Pobudza wytwarzanie erytrocytów w czerwonym szpiku kostnym, zwiększając efektywność transportu tlenu. Może powodować tworzenie się zakrzepów, zawał serca, udar mózgu i podwyższone ciśnienie krwi.

25.Jak działają środki pobudzające i przeciwbólowe oraz jakie niosą zagrożenie?

Wywołują pobudzenie psychoruchowe, eliminują zmęczenie i znoszą odczuwanie bólu. Mogą prowadzić do uzależnienia psychicznego i fizycznego.

26.Jaki efekt i jakie zagrożenie wiążą się z manipulacjami genetycznymi stosowanymi jako doping?

Powodują wzrost masy mięśniowej i zwiększają ryzyko rozwoju nowotworów.

27.Jak działa transfuzja krwi stosowana jako doping i jakie niesie zagrożenia?

Zwiększa liczbę erytrocytów, a przez to efektywność transportu tlenu. Wiąże się z ryzykiem zakażeń bakteryjnych i wirusowych oraz zwiększa ryzyko zakrzepów, zawału serca i udaru mózgu.

28.Na czym mogą polegać operacje chirurgiczne stosowane jako doping i jakie niosą zagrożenia?

Mogą polegać na przeszczepianiu mięśni i ścięgien oraz usuwaniu nadmiaru tkanki tłuszczowej. Wiążą się z ryzykiem zakażeń bakteryjnych i wirusowych oraz zagrożeniami związanymi z samym zabiegiem operacyjnym.