Konkurs Języka Angielskiego (lubelskie) - słownictwo tematyczne

1.Człowiek: dane personalne i okresy życia

Dane personalne: a surname (nazwisko), a first name (imię), date of birth (data urodzenia), nationality (narodowość, obywatelstwo), marital status (stan cywilny: single, married). Okresy życia: childhood (dzieciństwo), a teenager (nastolatek), an adult (osoba dorosła), middle-aged (w średnim wieku), elderly (w podeszłym wieku - grzeczniej niż old). Przykład: Please write your surname, date of birth and nationality on the form.

2.Człowiek: wygląd zewnętrzny

appearance (wygląd), slim (szczupły), well-built (dobrze zbudowany), curly hair (kręcone włosy), straight hair (proste włosy), freckles (piegi), a beard (broda), good-looking (przystojny, ładny), tall (wysoki). Uwaga: hair jest niepoliczalne - She has long hair. To look like (wyglądać jak, być podobnym do); pytanie o wygląd: What does he look like? Przykład: My uncle is tall and well-built, with curly hair and a short beard.

3.Człowiek: cechy charakteru

personality (osobowość, charakter), reliable (godny zaufania, niezawodny), generous (hojny), stubborn (uparty), selfish (samolubny), outgoing (towarzyski, otwarty), hard-working (pracowity), shy (nieśmiały). Pułapka: sensible to rozsądny, natomiast sensitive to wrażliwy. Pytanie o charakter: What is she like? Przykład: Tom is reliable and hard-working, but he can be stubborn when he thinks he is right.

4.Człowiek: uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania, rzeczy osobiste

Uczucia: delighted (zachwycony, bardzo zadowolony), anxious (zaniepokojony), embarrassed (zakłopotany, zawstydzony), disappointed (rozczarowany), proud of (dumny z). Umiejętności i zainteresowania - pilnuj przyimka: to be good at (być dobrym w), to be keen on (bardzo lubić, interesować się), to be fond of (lubić); po przyimku czasownik z -ing: good at drawing. Rzeczy osobiste: belongings (rzeczy osobiste, dobytek - tylko liczba mnoga). Przykład: She is keen on photography, and her parents are proud of her.

5.Miejsce zamieszkania: dom i jego okolica

Rodzaje domów: a detached house (dom wolnostojący), a semi-detached house (bliźniak), a terraced house (dom szeregowy), a block of flats (blok mieszkalny; w odmianie amerykańskiej an apartment building), a flat (mieszkanie; AmE an apartment), a cottage (domek wiejski). Okolica: the suburbs (przedmieścia), a neighbourhood (okolica, sąsiedztwo; pisownia AmE neighborhood), the city centre (centrum miasta; AmE downtown). Przykład: We moved from a flat in the city centre to a semi-detached house in the suburbs.

6.Miejsce zamieszkania: pomieszczenia

a living room (salon, pokój dzienny), an attic (strych, poddasze), a basement (piwnica, suterena), a hall (przedpokój, korytarz), a garage (garaż), a garden (ogród przy domu; w odmianie amerykańskiej a yard), upstairs (na górze, na piętrze), downstairs (na dole). Pułapka: w Wielkiej Brytanii the ground floor to parter, a the first floor to pierwsze piętro; w AmE parter to the first floor. Przykład: The living room is on the ground floor, and the bedrooms are upstairs.

7.Miejsce zamieszkania: wyposażenie domu

furniture (meble - rzeczownik niepoliczalny: a piece of furniture, bez -s), a wardrobe (szafa na ubrania; w odmianie amerykańskiej zwykle a closet - szafa wnękowa), a chest of drawers (komoda), a cupboard (szafka), a cooker (kuchenka; AmE a stove), a fridge (lodówka), a washing machine (pralka), a sink (zlew), a tap (kran; AmE a faucet), curtains (zasłony). Pułapka: a cooker to kuchenka, a kucharz to a cook. Przykład: There is a fridge next to the cooker, and the tap over the sink is dripping.

8.Miejsce zamieszkania: prace domowe

housework (prace domowe - niepoliczalne; nie myl z homework, czyli zadaniem domowym), to do the washing-up (zmywać naczynia - forma brytyjska; w obu odmianach także do the dishes), to do the laundry (robić pranie), to vacuum (odkurzać), to tidy up (sprzątać), to take out the rubbish (wynosić śmieci; AmE take out the trash), to lay the table (nakrywać do stołu - forma brytyjska; w obu odmianach także set the table), to make the bed (ścielić łóżko), to mow the lawn (kosić trawnik). Przykład: I lay the table and my brother does the washing-up after dinner.

9.Edukacja: szkoła i jej pomieszczenia

a classroom (sala lekcyjna), a staff room (pokój nauczycielski), a canteen (stołówka; w odmianie amerykańskiej a cafeteria), a playground (boisko szkolne, plac zabaw), a laboratory (pracownia, laboratorium; krótko a lab), a library (biblioteka - nie księgarnia, czyli a bookshop), a gym (sala gimnastyczna), a head teacher (dyrektor szkoły; AmE a principal), a pupil (uczeń; AmE zwykle a student). Przykład: The head teacher asked all the pupils to wait in the canteen.

10.Edukacja: przedmioty nauczania i plan lekcji

Przedmioty: Maths (matematyka; w odmianie amerykańskiej Math), Science (przedmioty przyrodnicze), Geography (geografia), History (historia), PE (wychowanie fizyczne - od Physical Education), IT (informatyka - od Information Technology), Art (plastyka). Plan: a timetable (plan lekcji; AmE a schedule), a break (przerwa; AmE recess), a term (okres nauki w roku szkolnym; w Wielkiej Brytanii jeden z trzech - trymestr), a lesson (lekcja). Przykład: According to the timetable, we have Maths and Geography before the lunch break.

11.Edukacja: uczenie się i oceny szkolne

to revise for an exam (powtarzać do egzaminu; w odmianie amerykańskiej review for an exam), to take an exam (podchodzić do egzaminu), to pass (zdać), to fail (nie zdać), to cheat (ściągać, oszukiwać), a mark (ocena; AmE a grade), to learn by heart (uczyć się na pamięć), to make progress (robić postępy), to hand in (oddać pracę), to take notes (robić notatki). Pułapka: take an exam nie znaczy zdać - zdać to pass. Przykład: She took notes in every lesson, revised for the exam and passed with a good mark.

12.Edukacja: przybory szkolne, życie szkoły i zajęcia pozalekcyjne

Przybory: a pencil case (piórnik), a rubber (gumka do ścierania; w odmianie amerykańskiej an eraser), a ruler (linijka), an exercise book (zeszyt; AmE a notebook), a textbook (podręcznik). Życie szkoły: a school trip (wycieczka szkolna), a school uniform (mundurek szkolny), to attend (uczęszczać na - bez przyimka: attend classes). Po lekcjach: an after-school club (kółko, klub pozalekcyjny), extracurricular activities (zajęcia pozalekcyjne). Przykład: Most pupils at my school attend extracurricular activities, such as the after-school drama club.

13.Praca: popularne zawody

an accountant (księgowy), a lawyer (prawnik), a plumber (hydraulik), an electrician (elektryk), a nurse (pielęgniarka, pielęgniarz), a surgeon (chirurg), a vet (weterynarz), a firefighter (strażak), a journalist (dziennikarz), a shop assistant (sprzedawca; w odmianie amerykańskiej a sales clerk). Przed nazwą zawodu stoi przedimek: She is a nurse. O zawód pytamy: What do you do? albo What does she do for a living? Przykład: My mother is a surgeon, and my father works as an accountant.

14.Praca: czynności i obowiązki

to be responsible for (być odpowiedzialnym za), to be in charge of (kierować czymś, odpowiadać za), to deal with customers (obsługiwać klientów, zajmować się nimi), to repair (naprawiać), to treat patients (leczyć pacjentów), to design (projektować), to attend meetings (uczestniczyć w zebraniach), to meet a deadline (zdążyć przed terminem, dotrzymać terminu). Po przyimkach for i of czasownik z -ing: responsible for training new staff. Przykład: She is in charge of the sales team and deals with customers every day.

15.Praca: miejsce pracy i ludzie

Miejsca: an office (biuro), a factory (fabryka), a building site (plac budowy), a workshop (warsztat). Ludzie: an employer (pracodawca), an employee (pracownik), a colleague (kolega lub koleżanka z pracy), a manager (kierownik, menedżer), staff (personel, wszyscy pracownicy - rzeczownik zbiorowy, bez a: the staff). Zapamiętaj: employer zatrudnia, natomiast employee jest zatrudniony. Przykład: The manager introduced the new employee to her colleagues in the office.

16.Praca: czas pracy i wynagrodzenie

full-time (na pełny etat), part-time (na część etatu), to work shifts (pracować na zmiany), to work overtime (pracować w nadgodzinach), to earn (zarabiać), self-employed (pracujący na własny rachunek), to retire (przejść na emeryturę). Pułapka: a salary to stała pensja, zwykle miesięczna, natomiast wages to zapłata liczona za godzinę, dzień lub tydzień, często za pracę fizyczną. Przykład: Nurses often work shifts, and they earn more when they work overtime.

17.Życie prywatne: rodzina

relatives (krewni), siblings (rodzeństwo), a nephew (bratanek, siostrzeniec), a niece (bratanica, siostrzenica), a cousin (kuzyn, kuzynka), a stepmother (macocha), a mother-in-law (teściowa), an only child (jedynak, jedynaczka), twins (bliźnięta), to take after (być podobnym do starszego krewnego, wdać się w kogoś). Pułapka: parents to rodzice, natomiast relatives to krewni. Przykład: My cousin is an only child, and everyone says she takes after her grandmother.

18.Życie prywatne: znajomi i przyjaciele

an acquaintance (znajomy - ktoś, kogo znamy słabo), a close friend (bliski przyjaciel), a classmate (kolega lub koleżanka z klasy), a neighbour (sąsiad; pisownia w odmianie amerykańskiej neighbor), to get on well with (dobrze się z kimś dogadywać; w obu odmianach także get along well with, w AmE częściej), to keep in touch (utrzymywać kontakt), to make friends (zaprzyjaźnić się - make, nie do), to have a lot in common (mieć ze sobą dużo wspólnego). Przykład: I get on well with my classmates, and I still keep in touch with a close friend from my old school.

19.Życie prywatne: czynności życia codziennego i określanie czasu

Codzienne czynności: to get up (wstawać), to get dressed (ubierać się), to have a shower (brać prysznic; w odmianie amerykańskiej częściej take a shower). Czas: quarter past seven (kwadrans po siódmej), half past seven (wpół do ósmej), at noon (w południe), at midnight (o północy), a fortnight (dwa tygodnie - wyraz brytyjski), the day before yesterday (przedwczoraj), at the weekend (w weekend; AmE on the weekend). Przykład: At the weekend I get up at half past nine, have a shower and get dressed.

20.Życie prywatne: czas wolny, święta i uroczystości

Czas wolny: to go out (wychodzić z domu dla rozrywki), to go for a walk (iść na spacer), board games (gry planszowe). Uroczystości: a wedding (ślub i wesele), an anniversary (rocznica), to celebrate (świętować), to invite (zapraszać: invite somebody to a party), a guest (gość), a bank holiday (dzień ustawowo wolny od pracy - nazwa brytyjska; ogólniej a public holiday), Christmas Eve (Wigilia). Przykład: My grandparents invited fifty guests to celebrate their wedding anniversary.

21.Żywienie: artykuły spożywcze

dairy products (nabiał), poultry (drób), beef (wołowina), pork (wieprzowina), seafood (owoce morza), flour (mąka), cabbage (kapusta), lettuce (sałata), an aubergine (bakłażan; w odmianie amerykańskiej an eggplant), a courgette (cukinia; AmE a zucchini). Nazwy mięs, flour i seafood są niepoliczalne: some beef, a kilo of flour. Pułapka: a cow to zwierzę, natomiast mięso to beef; tak samo a pig i pork. Przykład: For this dish you need some beef, a courgette, an aubergine and a little flour.

22.Żywienie: posiłki i przekąski

a starter (przystawka; w odmianie amerykańskiej an appetizer), a main course (danie główne), a dessert (deser), a snack (przekąska), a takeaway (danie na wynos; AmE takeout), a biscuit (herbatnik, ciastko; AmE a cookie), sweets (słodycze, cukierki; AmE candy). Pułapka: brytyjskie crisps to chipsy z paczki (AmE chips), a brytyjskie chips to frytki (AmE French fries). Przykład: We had soup as a starter, fish and chips as the main course and ice cream for dessert.

23.Żywienie: przygotowywanie posiłków i smaki

Czynności: to boil (gotować w wodzie), to fry (smażyć), to bake (piec ciasto, chleb), to roast (piec mięso, warzywa), to chop (siekać, kroić w kawałki), to slice (kroić w plasterki), to peel (obierać), to stir (mieszać). Przepis: a recipe (przepis kulinarny - nie recepta), ingredients (składniki). Smaki i stan: raw (surowy), sour (kwaśny), bitter (gorzki), spicy (ostry, pikantny). Przykład: Peel and chop the onions, fry them for five minutes and stir in the other ingredients.

24.Żywienie: lokale gastronomiczne

to book a table (zarezerwować stolik), a menu (karta dań - lista potraw z cenami), to order (zamawiać), a waiter (kelner), a waitress (kelnerka), the bill (rachunek; w odmianie amerykańskiej the check), a tip (napiwek), service (obsługa), a café (kawiarnia, mały lokal z napojami i prostymi posiłkami). Przydatne: Could we have the menu, please? Are you ready to order? Przykład: The service was excellent, so we left the waiter a generous tip when we paid the bill.

25.Kultura: twórcy i ich dzieła

Twórcy: an author (autor), a novelist (powieściopisarz), a playwright (dramatopisarz), a composer (kompozytor), a conductor (dyrygent), a director (reżyser), a sculptor (rzeźbiarz). Dzieła: a novel (powieść - nie nowela, czyli a short story), a play (sztuka teatralna), a masterpiece (arcydzieło), a plot (fabuła). Przykład: The novelist's latest book is a masterpiece with a surprising plot, and a famous director wants to film it.

26.Kultura: uczestnictwo w kulturze

an exhibition (wystawa), a gallery (galeria), a performance (przedstawienie, występ), the audience (publiczność, widownia), a stage (scena), a box office (kasa biletowa w teatrze lub kinie), a cinema (kino; w odmianie amerykańskiej a movie theater), a film (film; AmE a movie), a review (recenzja). Pułapka: the audience to widzowie w teatrze, w kinie i na koncercie, a na meczu - spectators. Przykład: The audience loved the performance, and the reviews in the papers were excellent.

27.Kultura: tradycje i zwyczaje

a custom (zwyczaj), a tradition (tradycja), a festival (festiwal, święto), a parade (parada, pochód), a costume (kostium, strój, przebranie - nie garnitur, czyli a suit), fireworks (fajerwerki, sztuczne ognie), a national holiday (święto narodowe), folk music (muzyka ludowa). Kolokacje: to keep up a tradition (podtrzymywać tradycję), an old custom (stary zwyczaj), to watch the fireworks (oglądać fajerwerki). Przykład: During the festival there is a parade in traditional costumes, and the day ends with fireworks.

28.Kultura: media

a newspaper (gazeta), a headline (nagłówek), an article (artykuł), to broadcast (nadawać, emitować), the news (wiadomości - niepoliczalne: The news is good), a programme (program, audycja; pisownia w odmianie amerykańskiej program), a series (serial; liczba mnoga też series), an episode (odcinek), an advert (reklama; krócej an ad), a presenter (prezenter, prowadzący - forma brytyjska; w AmE zwykle a host, które znają też Brytyjczycy). Przykład: The presenter said that the next episode of the series would be broadcast after the news.

29.Sport: dyscypliny sportu z czasownikami play, do, go

Play + gry zespołowe i z piłką: play football (grać w piłkę nożną; w odmianie amerykańskiej soccer), play volleyball (grać w siatkówkę). Do + ćwiczenia i sporty walki: do athletics (uprawiać lekkoatletykę; AmE track and field), do gymnastics (uprawiać gimnastykę), do martial arts (trenować sztuki walki). Go + czynności na -ing: go swimming (pływać), go cycling (jeździć na rowerze), go rowing (wiosłować). Po play nie ma przedimka: play volleyball. Przykład: I play football at school, do gymnastics on Mondays and go swimming at weekends.

30.Sport: sprzęt sportowy

a racket (rakieta do tenisa, badmintona), a bat (kij do krykieta lub baseballu, rakietka do tenisa stołowego), a helmet (kask), goggles (gogle, okulary pływackie - tylko liczba mnoga), trainers (buty sportowe; w odmianie amerykańskiej sneakers), a net (siatka), a goal (bramka, a także gol), a whistle (gwizdek). Także: a ball (piłka), skis (narty), skates (łyżwy). Przykład: You need a helmet for cycling, goggles for swimming and a good racket for tennis.

31.Sport: obiekty sportowe

a pitch (boisko do piłki nożnej, rugby; w odmianie amerykańskiej a field), a court (kort, boisko do tenisa, koszykówki, siatkówki), a track (bieżnia, tor), a swimming pool (basen), a stadium (stadion), a gym (siłownia, sala gimnastyczna), an ice rink (lodowisko), a changing room (szatnia - forma głównie brytyjska; AmE a locker room, używane też w Wielkiej Brytanii). Przyimki: on the pitch, on the court, on the track, ale in the pool, at the gym, at the stadium. Przykład: The players were already on the pitch when we arrived at the stadium.

32.Sport: imprezy sportowe i uprawianie sportu

a match (mecz; w odmianie amerykańskiej a game), a tournament (turniej), a championship (mistrzostwa), a referee (sędzia), a spectator (widz), an opponent (przeciwnik), a coach (trener), to score a goal (strzelić gola), to draw (zremisować - forma głównie brytyjska; AmE to tie, używane też w BrE), to break a record (pobić rekord), to take part in (brać udział w). Pułapka: to beat (pokonać kogoś) - beat a team, ale win a match. Przykład: Our team beat last year's champions after our captain scored a goal in the last minute.

33.Nauka i technika: wynalazki

an invention (wynalazek), to invent (wynaleźć), an inventor (wynalazca), a device (urządzenie), a gadget (gadżet, małe pomysłowe urządzenie), a light bulb (żarówka), a steam engine (silnik parowy, maszyna parowa), a printing press (prasa drukarska). Rodzina wyrazów: invent - invention - inventor. Przydatne: to come up with an idea (wpaść na pomysł), to change people's lives (zmienić życie ludzi). Przykład: The printing press was one of the most important inventions in history because it made books much cheaper.

34.Nauka i technika: urządzenia techniczne

a charger (ładowarka), a battery (bateria, akumulator), a screen (ekran), a keyboard (klawiatura), headphones (słuchawki - liczba mnoga), a remote control (pilot), a printer (drukarka), to plug in (podłączyć do prądu), to switch on (włączyć), to switch off (wyłączyć). Czasowniki złożone można rozdzielić: switch the printer off, a z zaimkiem trzeba: switch it off, plug it in. Przykład: Plug in the charger and switch off the screen to save the battery.

35.Nauka i technika: obsługa urządzeń i usterki

to turn up (podgłośnić, zwiększyć), to turn down (ściszyć, zmniejszyć), to charge (ładować), to press a button (nacisnąć przycisk), out of order (nieczynny, zepsuty - zwykle o urządzeniu publicznym, np. windzie lub automacie), to break down (zepsuć się - o maszynie, samochodzie), instructions (instrukcja obsługi - liczba mnoga), user-friendly (łatwy w obsłudze). Przydatne: It doesn't work (nie działa). Przykład: The device is quite user-friendly: the instructions say you just press this button to turn down the volume.

36.Nauka i technika: technologie informacyjno-komunikacyjne

a website (strona internetowa), a browser (przeglądarka), a search engine (wyszukiwarka), to download (pobierać), to upload (wysyłać, zamieszczać w sieci), a password (hasło), to log in (zalogować się), an app (aplikacja), software (oprogramowanie - niepoliczalne), to attach a file (załączyć plik), a text message (wiadomość tekstowa, SMS). Przykład: Log in with your password, attach a file to the message and upload your homework to the school website.

37.Świat przyrody: pogoda i pory roku

a weather forecast (prognoza pogody), a shower (przelotny deszcz), drizzle (mżawka), a thunderstorm (burza z piorunami), fog (mgła), frost (mróz, szron), a heatwave (fala upałów), humid (wilgotny, parny), chilly (chłodny), mild (łagodny), autumn (jesień; w odmianie amerykańskiej fall). Pułapka: a shower to także prysznic. Przykład: According to the weather forecast, the morning will be chilly with fog, and showers are expected in the afternoon.

38.Świat przyrody: rośliny i zwierzęta

Zwierzęta: a mammal (ssak), a reptile (gad), an insect (owad), a species (gatunek - liczba mnoga też species), wildlife (dzika przyroda, dzikie zwierzęta - niepoliczalne), a habitat (siedlisko, naturalne środowisko życia). Rośliny: an oak (dąb), a pine (sosna), a branch (gałąź), a root (korzeń), a leaf (liść, liczba mnoga leaves). Przykład: The forest of oaks and pines is the natural habitat of many species of mammals and insects.

39.Świat przyrody: krajobraz

a landscape (krajobraz), a valley (dolina), a mountain range (pasmo górskie), the coast (wybrzeże), a cliff (klif, urwisko), a stream (strumień), a waterfall (wodospad), a desert (pustynia - nie myl z dessert, czyli deserem), a meadow (łąka), a hill (wzgórze). Przyimki: on the coast, in the valley, in the mountains. Przykład: From the cliff we could see the whole landscape: a green valley, a stream and a mountain range in the distance.

40.Świat przyrody: ochrona środowiska naturalnego

the environment (środowisko naturalne), pollution (zanieczyszczenie - niepoliczalne), to recycle (przetwarzać odpady), rubbish (śmieci; w odmianie amerykańskiej trash), litter (śmieci porzucone w miejscu publicznym), an endangered species (gatunek zagrożony wyginięciem), extinct (wymarły), climate change (zmiana klimatu), renewable energy (energia odnawialna), to protect (chronić). Kolokacje: protect the environment, reduce pollution, drop litter. Przykład: We can protect the environment if we recycle our rubbish and use renewable energy.