Konkurs Języka Angielskiego (lubelskie) - Wielka Brytania i Irlandia

1.United Kingdom - pełna nazwa i skład państwa

Pełna nazwa państwa to the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, czyli Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej; w skrócie the UK. Tworzą je cztery kraje (countries): England (Anglia), Scotland (Szkocja), Wales (Walia) i Northern Ireland (Irlandia Północna). Stolicą całego państwa i zarazem Anglii jest London. Przymiotnik od nazwy państwa to British, a nie English - Szkot czy Walijczyk jest Brytyjczykiem, ale nie Anglikiem. Społeczeństwo UK jest wielokulturowe: mieszkają tu też rodziny przybyłe m.in. z Indii, Pakistanu i Karaibów.

2.Great Britain, United Kingdom, British Isles - czym się różnią?

Great Britain (Wielka Brytania) to nazwa wyspy, na której leżą trzy kraje: England, Scotland i Wales. United Kingdom to państwo: Great Britain razem z Northern Ireland, która leży na sąsiedniej wyspie. British Isles (Wyspy Brytyjskie) to pojęcie geograficzne: archipelag, do którego należą wyspy Great Britain i Ireland oraz wiele mniejszych wysp. Na Wyspach Brytyjskich leżą więc dwa państwa: the United Kingdom i Ireland (Republic of Ireland).

3.Cztery kraje UK i ich stolice; położenie i sąsiedzi

England - London, Scotland - Edinburgh, Wales - Cardiff, Northern Ireland - Belfast. Szkocja zajmuje północ wyspy Great Britain, Walia zachód, a Anglia południe i środek. UK leży w północno-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym (North Sea). Jedyną granicę lądową ma z Irlandią - biegnie ona między Northern Ireland a Republic of Ireland. Od Francji oddziela UK kanał La Manche (English Channel). Szkocja, Walia i Irlandia Północna mają własne parlamenty lub zgromadzenia, które decydują o części spraw.

4.Union Jack - flaga Zjednoczonego Królestwa

Union Jack (inaczej Union Flag) powstał z nałożenia na siebie trzech krzyży świętych patronów. Czerwony prosty krzyż na białym tle to krzyż św. Jerzego (St George's Cross) - Anglia. Biały ukośny krzyż na niebieskim tle to krzyż św. Andrzeja (St Andrew's Cross) - Szkocja. Czerwony ukośny krzyż na białym tle to krzyż św. Patryka (St Patrick's Cross) - Irlandia. Walia nie ma na fladze osobnego znaku, bo w chwili tworzenia flagi była już połączona z Anglią. Własna flaga Walii przedstawia czerwonego smoka.

5.Symbole roślinne i patroni czterech krajów UK

Każdy kraj ma swojego patrona i roślinę-symbol. England: St George (dzień 23 kwietnia) i rose - róża. Scotland: St Andrew (30 listopada) i thistle - oset. Wales: St David (1 marca) oraz dwa symbole: daffodil - żonkil i leek - por. Northern Ireland: St Patrick (17 marca) i shamrock - koniczynka o trzech listkach. Symbole te widać na monetach, pamiątkach i strojach sportowców, np. różę na koszulkach angielskich rugbistów, a oset na szkockich.

6.Hymn God Save the King i inne symbole państwa

Hymnem państwowym UK jest God Save the King (Boże, chroń króla). Tytuł i słowa zależą od płci monarchy: gdy panuje królowa, śpiewa się God Save the Queen. Na zawodach sportowych Szkocja i Walia często używają własnych pieśni, np. Flower of Scotland i walijskiej Land of My Fathers. Symbolem państwa jest też lew (lion) widoczny w herbie królewskim. Do najbardziej znanych obrazów Londynu należą gwardziści sprzed pałacu królewskiego - w czerwonych kurtkach i wysokich futrzanych czapkach zwanych bearskins.

7.Constitutional monarchy - monarchia konstytucyjna

UK jest monarchią konstytucyjną (constitutional monarchy) i demokracją parlamentarną. Głową państwa jest monarcha (king albo queen), ale nie rządzi on krajem samodzielnie: pełni funkcje reprezentacyjne, uroczyście otwiera sesję parlamentu i formalnie zatwierdza ustawy. Realną władzę sprawują parlament i rząd. UK nie ma konstytucji spisanej w jednym dokumencie - zasady ustroju wynikają z ustaw, orzeczeń sądów i utrwalonych zwyczajów. Londyńską rezydencją monarchy jest Buckingham Palace.

8.Parliament, Prime Minister i 10 Downing Street

Parliament obraduje w Londynie, w Palace of Westminster, i ma dwie izby. House of Commons (Izba Gmin) składa się z posłów wybieranych przez obywateli - to Members of Parliament, w skrócie MPs. House of Lords (Izba Lordów) nie pochodzi z wyborów powszechnych; przegląda i poprawia projekty ustaw. Szefem rządu jest Prime Minister (premier) - zwykle lider partii, która ma większość w House of Commons. Oficjalny adres premiera to 10 Downing Street w Londynie.

9.Waluta i języki UK: pound sterling, English, Welsh, Scottish Gaelic

Walutą jest pound sterling (funt szterling), znak £; 1 pound = 100 pence (liczba pojedyncza: penny). Funtem płaci się we wszystkich czterech krajach, także w Northern Ireland. Głównym językiem jest English. W Walii obok angielskiego używa się Welsh (walijski, po walijsku Cymraeg), który ma tam status języka urzędowego - napisy na znakach drogowych są tam dwujęzyczne. W Szkocji, głównie na północy i na wyspach, używa się Scottish Gaelic (szkocki gaelicki). Welsh i Scottish Gaelic to języki celtyckie, bardzo różne od angielskiego.

10.Szkoła w UK: primary school, secondary school, school uniform

Dzieci zaczynają naukę wcześniej niż w Polsce - w Anglii w wieku około 5 lat. Primary school (szkoła podstawowa) trwa mniej więcej do 11. roku życia, potem uczeń idzie do secondary school (szkoła średnia). W Anglii rok szkolny trwa od września do lipca i zwykle dzieli się na trzy części zwane terms. W większości szkół obowiązuje school uniform (mundurek), często z krawatem i marynarką (blazer) z herbem szkoły. Szkoły państwowe to state schools, a płatne prywatne - independent schools.

11.GCSE, A-levels oraz Oxford i Cambridge

GCSE (General Certificate of Secondary Education) to egzaminy zdawane zwykle w wieku około 16 lat w Anglii, Walii i Irlandii Północnej - osobno z każdego przedmiotu. A-levels to egzaminy zdawane około 18. roku życia z kilku wybranych przedmiotów; ich wyniki decydują o przyjęciu na studia. Szkocja ma własny system egzaminów. Najstarsze i najsłynniejsze uniwersytety Anglii to Oxford i Cambridge, razem nazywane Oxbridge. Oba składają się z wielu kolegiów (colleges) i co roku rywalizują w wyścigu wioślarskim na Tamizie - The Boat Race.

12.Wielkie miasta UK: Manchester, Birmingham, Liverpool, Glasgow

Manchester (północno-zachodnia Anglia) wyrósł w czasie rewolucji przemysłowej na przemyśle bawełnianym; dziś słynie z klubów piłkarskich. Birmingham leży w środkowej Anglii (the Midlands) i było wielkim ośrodkiem przemysłu metalowego. Liverpool to port u ujścia rzeki Mersey, rodzinne miasto zespołu The Beatles. Glasgow nad rzeką Clyde jest największym miastem Szkocji, znanym dawniej z budowy statków - choć stolicą Szkocji jest Edinburgh. Stocznie działały też w Belfaście: tam zbudowano statek Titanic.

13.Zabytki Londynu: Big Ben, Tower of London, Buckingham Palace, Westminster Abbey

Big Ben to potoczna nazwa wielkiego dzwonu w wieży zegarowej (Elizabeth Tower) Palace of Westminster, siedziby parlamentu. Tower of London to twierdza nad Tamizą z XI w., dawniej zamek królewski i więzienie, dziś miejsce przechowywania klejnotów koronnych (Crown Jewels); pilnują jej strażnicy zwani Beefeaters. Buckingham Palace to londyńska rezydencja monarchy, znana z uroczystej zmiany warty (Changing of the Guard). Westminster Abbey to gotycki kościół koronacji, królewskich ślubów i pogrzebów; pisarzy upamiętnia w nim Poets' Corner.

14.Stonehenge i Hadrian's Wall

Stonehenge to prehistoryczny krąg ogromnych kamieni na równinie Salisbury Plain w południowej Anglii. Budowano go etapami kilka tysięcy lat temu; do dziś nie wiadomo na pewno, do czego służył - mógł być miejscem obrzędów i obserwacji nieba, bo jest ustawiony zgodnie ze wschodem słońca w dniu przesilenia letniego. Hadrian's Wall (Mur Hadriana) to kamienne umocnienie w północnej Anglii, zbudowane w II w. n.e. z rozkazu rzymskiego cesarza Hadriana. Biegło w poprzek wyspy i strzegło północnej granicy rzymskiej Brytanii.

15.Edinburgh Castle i Giant's Causeway

Edinburgh Castle to zamek górujący nad stolicą Szkocji; stoi na skale Castle Rock, pozostałości dawnego wulkanu. Przechowuje się w nim szkockie insygnia koronne, a od zamku w dół miasta prowadzi słynna ulica Royal Mile. Giant's Causeway (Grobla Olbrzyma) leży na północnym wybrzeżu Northern Ireland. To tysiące bazaltowych słupów, w większości sześciokątnych, powstałych po zastygnięciu lawy. Według legendy groblę zbudował olbrzym Finn McCool, by przejść przez morze do Szkocji.

16.Góry i krainy UK: Highlands, Ben Nevis, Snowdon, Lake District

Najbardziej górzyste części UK to Szkocja i Walia. Highlands to górzysta, słabo zaludniona północna część Szkocji - kraina szczytów, dolin i jezior. Leży tam Ben Nevis, najwyższy szczyt UK i całych Wysp Brytyjskich (1345 m n.p.m.). Snowdon (po walijsku Yr Wyddfa) to najwyższy szczyt Walii, położony w górach Snowdonia. Lake District (Kraina Jezior) to górski region jezior w północno-zachodniej Anglii, objęty ochroną jako park narodowy; znajduje się tam najwyższy szczyt Anglii, Scafell Pike.

17.Rzeki i jeziora UK: River Thames, River Severn, Loch Ness

River Thames (Tamiza) płynie przez południową Anglię, m.in. przez Oxford i Londyn, i uchodzi do Morza Północnego. River Severn to najdłuższa rzeka UK: zaczyna się w górach Walii, płynie przez zachodnią Anglię i uchodzi do Kanału Bristolskiego. Słowo loch oznacza w Szkocji po prostu jezioro (czasem też zatokę morską). Loch Ness to głębokie jezioro w Highlands, znane z legendy o potworze Nessie. Największym jeziorem UK jest Lough Neagh w Irlandii Północnej - lough to irlandzki odpowiednik słowa loch.

18.Morza wokół UK: English Channel i North Sea

English Channel (kanał La Manche) oddziela południową Anglię od Francji i łączy Atlantyk z Morzem Północnym. W najwęższym miejscu, w Cieśninie Kaletańskiej (Strait of Dover), widać z morza białe klify Dover. Pod dnem kanału biegnie tunel kolejowy Channel Tunnel, otwarty w 1994 r. North Sea (Morze Północne) oblewa wschodnie wybrzeża Anglii i Szkocji. Między wyspami Great Britain i Ireland leży Irish Sea (Morze Irlandzkie), a od zachodu i północy wyspy otacza Ocean Atlantycki.

19.Battle of Hastings (1066) i Magna Carta (1215)

W bitwie pod Hastings w 1066 r. książę Normandii William (Wilhelm Zdobywca) pokonał anglosaskiego króla Harolda II i został królem Anglii. Zaczęło się panowanie Normanów, a do języka angielskiego weszło mnóstwo słów francuskich. Magna Carta (Wielka Karta Swobód) to dokument z 1215 r., do którego wydania baronowie zmusili króla Jana bez Ziemi (King John). Ograniczała władzę króla: on także musi przestrzegać prawa, a wolnego człowieka nie można uwięzić bez zgodnego z prawem wyroku.

20.Tudorowie: Henry VIII i Elizabeth I

Henry VIII (Henryk VIII, król w latach 1509-1547) z dynastii Tudorów miał sześć żon. Gdy papież nie zgodził się unieważnić jego pierwszego małżeństwa, król zerwał z Rzymem i sam stanął na czele Kościoła Anglii (Church of England). Jego córka Elizabeth I (Elżbieta I) panowała w latach 1558-1603. Za jej rządów flota angielska odparła hiszpańską Wielką Armadę (1588), rozwijały się żegluga i teatr - tworzył wtedy William Shakespeare. Ten okres nazywa się epoką elżbietańską.

21.Great Fire of London (1666) i powstanie Zjednoczonego Królestwa

Great Fire of London (Wielki Pożar Londynu) wybuchł we wrześniu 1666 r. w piekarni przy Pudding Lane. Ogień trawił przez kilka dni ciasno zabudowane, drewniane miasto i zniszczył m.in. starą katedrę św. Pawła. Nową St Paul's Cathedral zaprojektował architekt Christopher Wren. W 1707 r. Anglia (z Walią) i Szkocja połączyły się w Kingdom of Great Britain, a w 1801 r. dołączono Irlandię. Gdy w 1922 r. większa część Irlandii odeszła, w UK pozostała z niej tylko Northern Ireland.

22.Industrial Revolution, Queen Victoria, Winston Churchill

Industrial Revolution (rewolucja przemysłowa) zaczęła się w Wielkiej Brytanii w XVIII w.: maszyna parowa udoskonalona przez Jamesa Watta, fabryki włókiennicze, kopalnie węgla, a potem kolej zmieniły kraj rolniczy w przemysłowy. Queen Victoria (królowa Wiktoria) panowała w latach 1837-1901 - to epoka wiktoriańska, czas największej potęgi Imperium Brytyjskiego. Winston Churchill był premierem w czasie II wojny światowej (od 1940 r.); jego przemówienia podtrzymywały wolę oporu. Otrzymał też literacką Nagrodę Nobla.

23.Ludzie kultury i nauki: Shakespeare, Dickens, Newton, Darwin, The Beatles, J. K. Rowling

William Shakespeare (1564-1616), dramatopisarz ze Stratford-upon-Avon, napisał m.in. Hamleta, Makbeta oraz Romea i Julię; jego sztuki grano w londyńskim teatrze Globe. Charles Dickens to powieściopisarz XIX w. (Oliver Twist, Opowieść wigilijna). Isaac Newton sformułował prawo powszechnego ciążenia i zasady dynamiki. Charles Darwin stworzył teorię ewolucji drogą doboru naturalnego. The Beatles to zespół z Liverpoolu, sławny w latach 60. XX w. J. K. Rowling jest autorką cyklu o Harrym Potterze.

24.Sport w UK: football, cricket, rugby, Wimbledon

W Wielkiej Brytanii spisano zasady wielu dyscyplin. Football (piłka nożna): przepisy ustalono w Anglii w XIX w.; England, Scotland, Wales i Northern Ireland mają osobne reprezentacje. Cricket to letnia gra dwóch jedenastek z kijem (bat) i twardą piłką, popularna zwłaszcza w Anglii. Rugby, gra jajowatą piłką, wzięło nazwę od szkoły w mieście Rugby. Wimbledon to najstarszy turniej tenisowy świata, rozgrywany latem w Londynie na kortach trawiastych; zawodnicy grają w białych strojach.

25.Święta i zwyczaje UK: Christmas, Boxing Day, Bonfire Night, Remembrance Day, Pancake Day, Burns Night

Christmas Day (25 grudnia): indyk, Christmas pudding i strzelające Christmas crackers; Boxing Day (26 grudnia) to dzień wolny, czas wyprzedaży i meczów. Bonfire Night (5 listopada): ogniska i fajerwerki na pamiątkę udaremnienia spisku prochowego z 1605 r., w którym brał udział Guy Fawkes Remembrance Day (11 listopada): czerwone maki (poppies) i dwie minuty ciszy ku czci poległych. Pancake Day (Shrove Tuesday): naleśniki w ostatni dzień przed Wielkim Postem. Burns Night (25 stycznia): szkocka kolacja ku czci poety Roberta Burnsa. St David's Day (1 marca): święto Walii.

26.Kuchnia UK: fish and chips, full English breakfast, Sunday roast, afternoon tea, haggis, Welsh rarebit

Fish and chips - ryba smażona w cieście z grubymi frytkami, zwykle z solą i octem; klasyczne danie na wynos. Full English breakfast - obfite śniadanie na ciepło: bekon, jajka, kiełbaski, fasolka w sosie pomidorowym, pomidory, pieczarki i tosty. Sunday roast - niedzielny obiad: pieczone mięso, pieczone ziemniaki, warzywa, Yorkshire pudding i sos gravy. Afternoon tea - popołudniowa herbata z kanapkami, ciastkami i bułeczkami scones. Haggis - szkocka potrawa z podrobów baranich z kaszą owsianą. Welsh rarebit - walijska grzanka z roztopionym serem.

27.Ireland (Éire) i Republic of Ireland - państwo i stolica

Państwo zajmuje większą część wyspy Ireland. Jego nazwa to po irlandzku Éire, a po angielsku Ireland; określenie Republic of Ireland (Republika Irlandii) pomaga odróżnić je od Northern Ireland. Stolicą jest Dublin, położony na wschodnim wybrzeżu nad rzeką Liffey. Irlandia jest republiką: głową państwa jest prezydent, a szefem rządu premier nazywany po irlandzku Taoiseach. Kraj należy do Unii Europejskiej. Ze względu na soczystą zieleń wyspę nazywa się the Emerald Isle (Szmaragdowa Wyspa).

28.Sąsiad i podział Irlandii: prowincje i counties

Jedynym sąsiadem lądowym Irlandii jest Northern Ireland - część UK ze stolicą w Belfaście. Wyspa dzieli się tradycyjnie na cztery prowincje: Leinster (wschód, z Dublinem), Munster (południe), Connacht (zachód) i Ulster (północ). Prowincje składają się z hrabstw - counties. Na całej wyspie są 32 tradycyjne hrabstwa: 26 w Republic of Ireland i 6 w Northern Ireland. Ulster to nie to samo co Irlandia Północna: z dziewięciu hrabstw tej prowincji trzy (np. Donegal) należą do Republiki.

29.Symbole Irlandii: flaga green, white and orange, shamrock i harp

Flaga Irlandii to trzy pionowe pasy: green, white and orange (zielony, biały, pomarańczowy). Zieleń oznacza tradycję katolicką, pomarańcz - protestantów, a biel między nimi - pokój i zgodę. Harp (harfa) jest oficjalnym godłem państwa: widnieje na monetach, paszportach i dokumentach. Shamrock (trójlistna koniczynka) wiąże się z legendą o św. Patryku, który miał na jej listkach tłumaczyć naukę o Trójcy Świętej. Hymn nosi tytuł Amhrán na bhFiann (po angielsku The Soldier's Song).

30.Waluta i języki Irlandii: euro, Irish (Gaeilge), English

W Irlandii płaci się w euro (1 euro = 100 centów), a nie funtami - funt obowiązuje za granicą, w Northern Ireland. Kraj ma dwa języki urzędowe. Irish, czyli Gaeilge (irlandzki), to język celtycki uznany w konstytucji za pierwszy język urzędowy; uczą się go uczniowie w szkołach, a napisy na znakach drogowych są dwujęzyczne. Na co dzień większość mieszkańców mówi jednak po angielsku (English). Obszary, gdzie irlandzki jest językiem codziennym, położone głównie na zachodzie, noszą nazwę Gaeltacht.

31.Miasta Irlandii: Cork, Galway, Limerick

Cork leży na południu, nad rzeką Lee; to drugie po Dublinie miasto kraju i ważny port. Galway to miasto na zachodnim wybrzeżu, nad Atlantykiem, znane z muzyki tradycyjnej i festiwali; w jego okolicach często słychać język irlandzki. Limerick leży na południowym zachodzie nad rzeką Shannon; góruje nad nim średniowieczny King John's Castle. Z nazwą tego miasta łączy się słowo limerick - krótki, żartobliwy wierszyk z pięciu wersów. Najwięcej mieszkańców kraju skupia jednak okolica Dublina na wschodzie.

32.Geografia Irlandii: River Shannon i Cliffs of Moher

River Shannon to najdłuższa rzeka Irlandii i całych Wysp Brytyjskich. Płynie z północy na południe przez środek wyspy, tworzy po drodze jeziora (np. Lough Derg) i za miastem Limerick uchodzi do Atlantyku. Cliffs of Moher (Klify Moheru) to strome urwiska na zachodnim wybrzeżu, w hrabstwie Clare, opadające wprost do oceanu. Środek wyspy zajmuje nizina z pastwiskami i torfowiskami, a góry leżą głównie przy wybrzeżach. Najwyższy szczyt to Carrauntoohil na południowym zachodzie.

33.Trinity College i Book of Kells

Trinity College Dublin to najstarszy uniwersytet Irlandii, założony w 1592 r. za panowania królowej Elżbiety I. W jego bibliotece można zobaczyć Book of Kells (Księgę z Kells) - bogato zdobiony rękopis czterech Ewangelii po łacinie, wykonany przez mnichów około 800 r. Słynie z barwnych inicjałów i celtyckich ornamentów. Studiowali tu m.in. Oscar Wilde i Samuel Beckett. Irlandzcy uczniowie chodzą do primary school i secondary school, a szkołę średnią kończą egzaminem Leaving Certificate.

34.Dawna Irlandia: Celtowie, wikingowie i rządy angielskie

Kulturę wyspy ukształtowali Celtowie - po nich został język irlandzki, muzyka i legendy. W V w. chrześcijaństwo szerzył tu St Patrick, a irlandzkie klasztory stały się ośrodkami nauki. Od końca VIII w. na wyspę napadali wikingowie, którzy założyli m.in. Dublin. W XII w. zaczął się najazd Normanów z Anglii i trwające stulecia panowanie angielskie. Źródłem napięć była religia: większość Irlandczyków pozostała katolikami, a Anglia przyjęła protestantyzm. W 1801 r. Irlandię włączono do Zjednoczonego Królestwa.

35.Great Famine - Wielki Głód (lata 40. XIX w.)

Great Famine (Wielki Głód) zaczął się w 1845 r., gdy zaraza ziemniaczana zniszczyła zbiory ziemniaków - podstawowego pożywienia ubogich irlandzkich rodzin. Głód i choroby trwały kilka lat. Zmarło około miliona osób, a około miliona kolejnych wyemigrowało, głównie do Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Ludność wyspy bardzo się zmniejszyła, a emigracja trwała jeszcze przez dziesięciolecia. Dlatego dziś tak wielu ludzi na świecie, zwłaszcza w USA, ma irlandzkie korzenie.

36.Easter Rising (1916) i Irish Free State (1922)

Easter Rising (powstanie wielkanocne) wybuchło w Dublinie w Poniedziałek Wielkanocny 1916 r. Powstańcy zajęli m.in. gmach poczty głównej (General Post Office) i ogłosili republikę. Po kilku dniach wojska brytyjskie stłumiły powstanie, a jego przywódców stracono - co zwiększyło poparcie dla niepodległości. Po wojnie o niepodległość (1919-1921) podpisano traktat i w 1922 r. powstało Irish Free State (Wolne Państwo Irlandzkie). Sześć hrabstw północy zostało w UK jako Northern Ireland. W 1949 r. kraj oficjalnie stał się republiką.

37.St Patrick i St Patrick's Day (17 marca)

St Patrick (św. Patryk) to patron Irlandii. Żył w V w.; urodził się w Brytanii, jako młody chłopak został porwany do Irlandii, a po latach wrócił tam jako misjonarz. Legenda mówi, że wypędził z wyspy węże. St Patrick's Day, 17 marca, jest świętem narodowym Irlandii i dniem wolnym od pracy także w Northern Ireland. Ulicami idą parady, ludzie ubierają się na zielono i przypinają shamrock. Hucznie świętują też miasta, w których mieszka wielu potomków irlandzkich emigrantów, np. Nowy Jork i Chicago.

38.Halloween i celtyckie Samhain

Halloween (31 października) ma korzenie w celtyckim święcie Samhain, które kończyło czas zbiorów i zaczynało zimę - ciemną połowę roku. Wierzono, że tej nocy granica między światem żywych i zmarłych jest wyjątkowo cienka, więc palono ogniska i zakładano przebrania. Lampiony wycinano w Irlandii z rzepy; dynie przyjęły się dopiero w Ameryce, dokąd zwyczaj zawieźli irlandzcy emigranci. Nazwa pochodzi od All Hallows' Eve - wigilii Wszystkich Świętych. W Irlandii je się wtedy ciasto barmbrack z ukrytym pierścionkiem.

39.Kuchnia i sport Irlandii: Irish stew, soda bread, Gaelic football, hurling

Irish stew to gęsty gulasz z baraniny lub jagnięciny z ziemniakami i cebulą, często też z marchwią. Soda bread to chleb pieczony bez drożdży - ciasto rośnie dzięki sodzie oczyszczonej i maślance. Narodowe sporty to gry gaelickie. Gaelic football: okrągłą piłkę wolno kopać, nieść w rękach i odbijać dłonią. Hurling: zawodnicy uderzają małą piłkę drewnianym kijem zwanym hurley; gra uchodzi za jedną z najszybszych gier zespołowych. W obu grach drużyna liczy 15 osób, a finały odbywają się na stadionie Croke Park w Dublinie.

40.Irlandczycy w kulturze: Oscar Wilde, James Joyce, U2

Oscar Wilde (1854-1900), urodzony w Dublinie, pisał błyskotliwe komedie (The Importance of Being Earnest), powieść The Picture of Dorian Gray (Portret Doriana Graya) i baśnie, np. Szczęśliwy książę. James Joyce, też dublińczyk, jest autorem zbioru opowiadań Dubliners (Dublińczycy) i powieści Ulysses (Ulisses), której akcja toczy się w Dublinie jednego dnia - 16 czerwca. U2 to zespół rockowy założony w Dublinie w latach 70. XX w.; jego wokalistą jest Bono. Literacką Nagrodę Nobla dostali m.in. W. B. Yeats i Samuel Beckett.