Konkurs Języka Angielskiego (lubelskie) - gramatyka, phrasal verbs, idiomy

1.Present Simple i Present Continuous - kiedy który czas?

Present Simple opisuje fakty, stałe sytuacje i czynności powtarzane, często z: always, usually, often, every day. Przykład: She walks to school every day. W 3. osobie liczby pojedynczej dodajemy -s lub -es, a pytania i przeczenia tworzymy z do / does. Present Continuous (am / is / are + czasownik z -ing) opisuje to, co dzieje się teraz lub w obecnym okresie, często z: now, at the moment, this week. Przykład: She is walking to school now. Porównaj: I live in Kraków (stale) - I am staying with my aunt this week (tymczasowo).

2.Stative verbs - czasowniki stanu

Czasowniki stanu nazywają stan, a nie czynność, dlatego zwykle nie używamy ich w czasach Continuous. Należą do nich m.in.: like, love, hate, want, need, know, understand, believe, remember, belong, seem. Mówimy: I know the answer. Do you understand? - a nie: I am knowing. Niektóre czasowniki mają dwa znaczenia: I think you are right (uważam) - I am thinking about the trip (zastanawiam się); She has a dog (posiada) - She is having lunch (je); The soup tastes great (smakuje) - He is tasting the soup (próbuje).

3.Past Simple i Past Continuous

Past Simple opisuje zakończone czynności w określonym momencie przeszłości (yesterday, last week, two days ago, in 2019): We visited Dublin last year. Pytania i przeczenia tworzymy z did + forma podstawowa: Did you see him? I didn't see him. Past Continuous (was / were + czasownik z -ing) opisuje czynność, która trwała w danym momencie przeszłości: At eight o'clock I was doing my homework. Często oba czasy występują razem - dłuższa czynność jest tłem, a krótsza ją przerywa: I was reading when the phone rang. While we were walking, it started to rain.

4.Present Perfect Simple (for, since, already, yet, just)

Budowa: have / has + trzecia forma czasownika (past participle). Używamy go, gdy liczy się skutek lub doświadczenie, a nie moment zdarzenia, albo gdy okres jeszcze trwa: I have lost my keys (nie mam ich teraz). Have you ever been to Scotland? We have lived here for five years (nadal tu mieszkamy). For podaje długość okresu (for two weeks), since - jego początek (since Monday). Just = dopiero co, already = już, yet = jeszcze lub już w przeczeniach i pytaniach, zwykle na końcu zdania: I haven't finished yet. Gdy podajemy zakończony czas (yesterday, in 2019), używamy Past Simple.

5.Present Perfect Continuous

Budowa: have / has + been + czasownik z -ing. Podkreśla, że czynność zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz albo właśnie się skończyła i widać jej skutek: I have been waiting for an hour. It has been raining all day. Why are you so dirty? - I have been working in the garden. Pytamy: How long have you been learning English? Porównaj: I have been reading this book (czynność, być może nieskończona) - I have read three chapters (wynik, ile zrobiono). Z czasownikami stanu (know, like, have = mieć) używamy formy Simple: I have known her for years.

6.Past Perfect - czas zaprzeszły

Budowa: had + trzecia forma czasownika (past participle), dla wszystkich osób taka sama. Past Perfect pokazuje, że jedna czynność w przeszłości wydarzyła się wcześniej niż druga: When we got to the cinema, the film had already started (najpierw zaczął się film, potem przyszliśmy). She was tired because she hadn't slept well. Często występuje z: before, after, by the time, already, just, never: By the time I arrived, everybody had left. Porównaj: When I came, he left (wyszedł, gdy przyszedłem) - When I came, he had left (wyszedł wcześniej).

7.Formy przyszłe: will i be going to

Will + bezokolicznik stosujemy dla decyzji podjętych w chwili mówienia (I'll help you with that bag), obietnic i propozycji (I will call you tonight) oraz przewidywań opartych na opinii, często po I think, I'm sure, probably: I think she will like the present. Be going to stosujemy dla wcześniejszych zamiarów (I'm going to study medicine) i dla przewidywań opartych na tym, co widać teraz: Look at those clouds - it's going to rain. Przeczenie od will to won't (will not). W wielu zdaniach o przewidywaniach obie formy są możliwe.

8.Present Continuous i Future Continuous o przyszłości; zdania czasowe

Present Continuous opisuje ustalone plany, zwykle z podanym czasem: We are meeting Tom at six. I'm flying to London on Friday. Future Continuous (will be + czasownik z -ing) mówi, że czynność będzie trwała w określonym momencie przyszłości: This time tomorrow I will be writing a test. Rozkłady i programy podajemy w Present Simple: The train leaves at 7.15. W zdaniach podrzędnych czasu i warunku po when, as soon as, before, after, until, if nie używamy will, tylko czasu teraźniejszego: I will text you when I arrive. Wait here until I come back.

9.Used to i would - dawne zwyczaje

Used to + bezokolicznik opisuje dawne zwyczaje i stany, które już nie mają miejsca: I used to play the piano. There used to be a cinema here. Pytanie i przeczenie: Did you use to live here? I didn't use to like vegetables. Would + bezokolicznik także opisuje powtarzane czynności z przeszłości, ale nie stany: Every summer we would visit our grandparents. Nie mówimy: I would have long hair - tylko: I used to have long hair. Nie myl z be used to + forma z -ing (być przyzwyczajonym): I am used to getting up early.

10.Strona bierna (Passive Voice) - budowa i użycie

Stronę bierną tworzymy z czasownika be w odpowiednim czasie i trzeciej formy czasownika (past participle). Używamy jej, gdy ważniejsza jest czynność lub jej odbiorca niż wykonawca albo gdy wykonawca jest nieznany lub oczywisty: English is spoken in many countries. My bike was stolen last night. Wykonawcę można dodać po by: This book was written by a young author. Dopełnienie zdania czynnego staje się podmiotem zdania biernego: Somebody cleans the rooms every day zamienia się w: The rooms are cleaned every day.

11.Strona bierna w różnych czasach

Zmienia się tylko czasownik be, trzecia forma zostaje. Present Simple: The letters are delivered every morning. Present Continuous: The road is being repaired. Past Simple: The school was built in 1950. Past Continuous: The car was being washed. Present Perfect: The tickets have been sold. Past Perfect: The window had been broken before we arrived. Future (will): The results will be announced tomorrow. Be going to: A new shop is going to be opened. Po czasownikach modalnych stoi be + trzecia forma: Homework must be done on time. It can be seen from here.

12.Have something done

Konstrukcja have + rzecz + trzecia forma czasownika oznacza, że ktoś wykonuje dla nas usługę - nie robimy tego sami. I had my hair cut yesterday (ostrzygł mnie fryzjer). We are having our house painted. She has her eyes tested every year. I'm going to have my bike repaired. Czas pokazuje czasownik have. W Present Simple i Past Simple pytania i przeczenia tworzymy z do / does / did: Where did you have your phone fixed? Porównaj: I repaired my bike (sam) - I had my bike repaired (zrobił to ktoś inny). W mowie mniej oficjalnej zamiast have używa się też get: I got my hair cut.

13.Okresy warunkowe zero i first, unless

Zero conditional: if + Present Simple, Present Simple - prawdy ogólne i to, co zwykle się dzieje: If you heat ice, it melts. First conditional: if + Present Simple, will + bezokolicznik - realna możliwość w przyszłości: If it rains tomorrow, we will stay at home. Po if nie stawiamy will. Zamiast will może stać can, may, might albo tryb rozkazujący: If you see Kate, tell her to call me. Unless znaczy „jeśli nie”, „chyba że”: We will be late unless we hurry (= if we don't hurry). Gdy zdanie zaczyna się od if, po pierwszej części stawiamy przecinek.

14.Second conditional

Budowa: if + Past Simple, would + bezokolicznik. Opisuje sytuacje nierealne albo mało prawdopodobne w teraźniejszości lub przyszłości: If I had more time, I would read more books (ale nie mam czasu). If we lived by the sea, we would swim every day. Czas przeszły nie oznacza tu przeszłości. Po if z czasownikiem be w starannym języku używa się were dla wszystkich osób: If I were you, I would talk to her (rada). Zamiast would może stać could lub might: If I had a bike, I could ride to school. Porównaj z first conditional: If I have time, I will help you (to realne).

15.Third conditional

Budowa: if + Past Perfect, would have + trzecia forma czasownika. Opisuje sytuacje z przeszłości, których nie da się już zmienić - wyobrażamy sobie, co by się stało, gdyby było inaczej: If I had studied harder, I would have passed the test (uczyłem się za mało i nie zdałem). If we had left earlier, we wouldn't have missed the bus. Zamiast would have może stać could have lub might have: If you had asked me, I could have helped you. W formach skróconych: If I'd known, I'd have come - pierwsze 'd to had, drugie to would.

16.Wish i if only

Wish i if only wyrażają żal albo życzenie, żeby było inaczej; if only brzmi mocniej. O teraźniejszości: wish + Past Simple: I wish I had a dog (nie mam). I wish I could swim. If only I were taller. O przeszłości (żal): wish + Past Perfect: I wish I had studied more. If only we hadn't missed the train. O irytującym zachowaniu innych lub o zmianie, na którą czekamy: wish + would: I wish you would stop shouting. I wish it would stop raining. O sobie zwykle nie mówimy I wish I would - używamy could albo Past Simple.

17.Mowa zależna (reported speech) - zdania oznajmujące

Gdy przekazujemy czyjeś słowa po czasowniku w czasie przeszłym (said, told me), zwykle cofamy czas o krok: Present Simple na Past Simple, Present Continuous na Past Continuous, Past Simple i Present Perfect na Past Perfect, will na would, can na could, must zwykle na had to. I am tired. - She said (that) she was tired. I will help. - He said he would help. Zmieniają się też zaimki i określenia czasu: today - that day, tomorrow - the next day, yesterday - the day before, here - there. Say nie wymaga osoby, tell wymaga: He told me that he was busy.

18.Mowa zależna - pytania i polecenia

W pytaniach zależnych szyk jest taki jak w zdaniu twierdzącym (podmiot przed czasownikiem), bez do / does / did i bez znaku zapytania; czasy cofamy jak w zdaniach. Pytanie szczegółowe: Where do you live? - She asked me where I lived. Pytanie ogólne (tak / nie) wprowadzamy przez if lub whether: Do you like tea? - He asked if I liked tea. Polecenia i prośby: tell / ask + osoba + to + bezokolicznik: Open the window. - She told me to open the window. Please help me. - He asked me to help him. Zakaz: not to + bezokolicznik: Don't be late. - She told us not to be late.

19.Pytania pośrednie (indirect questions)

Pytanie pośrednie jest grzeczniejsze niż bezpośrednie. Zaczyna się zwrotem: Could you tell me..., Do you know..., I wonder..., I'd like to know..., a dalej ma szyk zdania twierdzącego - bez inwersji i bez do / does / did. Where is the station? - Could you tell me where the station is? What time does the film start? - Do you know what time the film starts? W pytaniach ogólnych dodajemy if lub whether: Is the museum open today? - Do you know if the museum is open today? Po takim wstępie w czasie teraźniejszym czasu nie cofamy.

20.Question tags

Question tag to krótkie pytanie na końcu zdania - odpowiednik polskiego „prawda?”. Tworzymy je z czasownika posiłkowego lub modalnego i zaimka. Po zdaniu twierdzącym tag jest przeczący, po przeczącym - twierdzący: You are from Poland, aren't you? She can't swim, can she? Gdy w zdaniu nie ma czasownika posiłkowego, używamy do / does / did: He lives here, doesn't he? They went home, didn't they? Szczególne formy: I am late, aren't I? Let's go, shall we? Open the door, will you? Po never tag jest twierdzący: You have never been there, have you?

21.Zdania względne (relative clauses): defining i non-defining

Zaimki: who (osoby), which (rzeczy i zwierzęta), that (osoby i rzeczy), whose (czyj), where (miejsce), when (czas). Zdanie defining określa, o kogo lub o co chodzi - bez przecinków: The girl who sits next to me is from Spain. This is the book that I told you about. Zaimek będący dopełnieniem można opuścić: This is the book I bought. Zdanie non-defining podaje dodatkową informację - oddzielamy je przecinkami, nie używamy that i nie opuszczamy zaimka: My sister, who lives in Oslo, is a vet. Kraków, which is very old, attracts many tourists.

22.Czasowniki modalne: can, could, may, might

Po czasowniku modalnym stoi bezokolicznik bez to; nie dodajemy -s w 3. osobie, a pytania i przeczenia tworzymy bez do: Can she swim? Can - umiejętność i możliwość (I can ski), pozwolenie w mowie codziennej (Can I open the window?). Could - umiejętność w przeszłości (I could read when I was five) i grzeczna prośba (Could you help me?). May - pozwolenie w stylu formalnym (May I come in?) i przypuszczenie (It may rain). Might - mniejsza pewność: She might be at home. Can't wyraża też przekonanie, że coś jest niemożliwe: That can't be true.

23.Czasowniki modalne: must, have to, should, ought to

Must - nakaz lub silne przekonanie mówiącego: You must be quiet in the library. I must call my grandma. Have to - obowiązek wynikający z zasad lub okoliczności: We have to wear uniforms at school. W przeszłości oba zastępuje had to: I had to get up early. Uwaga na przeczenia: mustn't = nie wolno (You mustn't use your phone here), don't have to = nie trzeba (You don't have to come). Should i ought to - rada, to, co jest słuszne: You should see a doctor. You ought to apologise. Must wyraża też pewność: She must be tired.

24.Czasowniki modalne w przeszłości: must have, can't have, might have, should have

Budowa: czasownik modalny + have + trzecia forma czasownika. Must have - jestem prawie pewien, że tak było: The ground is wet - it must have rained. Can't have - jestem prawie pewien, że tak nie było: He can't have forgotten, I reminded him twice. Might have (także may have, could have) - być może tak było: She is late - she might have missed the bus. Should have - coś było wskazane, ale się nie stało (krytyka, żal): You should have told me. Shouldn't have - stało się, a nie powinno: I shouldn't have eaten so much.

25.Gerund i bezokolicznik: enjoy doing, decide to do

Po niektórych czasownikach stoi forma z -ing (gerund): enjoy, finish, mind, avoid, suggest, keep, practise, give up: I enjoy cooking. Would you mind opening the window? Gerund stoi też po przyimkach (I'm good at drawing. Thank you for coming) i może być podmiotem: Swimming is healthy. Po innych czasownikach stoi bezokolicznik z to: decide, want, hope, plan, promise, agree, learn, offer, refuse, would like: We decided to stay at home. Po like, love, hate, start, begin możliwe są obie formy bez większej różnicy znaczenia: It started raining / to rain.

26.Remember, stop, try - gerund czy bezokolicznik?

Po tych czasownikach obie formy są poprawne, ale zmieniają znaczenie. Remember doing - pamiętać, że się coś zrobiło: I remember locking the door. Remember to do - pamiętać, żeby coś zrobić: Remember to lock the door. Stop doing - przestać: He stopped talking. Stop to do - zatrzymać się, żeby coś zrobić: He stopped to talk to a friend. Try doing - spróbować czegoś jako sposobu, na próbę: Try adding some salt. Try to do - starać się, podjąć wysiłek: I tried to open the window, but I couldn't. Podobnie forget: I forgot to call her.

27.Przedimki (a, an, the, przedimek zerowy) i określniki ilości

A / an - rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej wspomniany pierwszy raz lub jeden z wielu, także zawód: She is a doctor. An stoi przed dźwiękiem samogłoski: an hour, ale a university. The - rzecz znana lub jedyna: the sun, the best film; I saw a dog. The dog was huge. Przedimek zerowy - ogólnie o rzeczach w liczbie mnogiej i niepoliczalnych, posiłki, większość krajów i miast: I like music. We had lunch. Określniki ilości: many i a few + policzalne (many friends, a few apples), much i a little + niepoliczalne (much time, a little milk); a lot of z obydwoma typami.

28.Stopniowanie, too i enough, so i such, linking words

Stopniowanie: krótkie przymiotniki -er, the -est (tall, taller, the tallest), długie - more, the most (more interesting); nieregularne: good - better - the best, bad - worse - the worst; as tall as = tak wysoki jak. Too + przymiotnik = za bardzo: too cold to swim. Przymiotnik + enough: old enough to drive; enough + rzeczownik: enough money. So + przymiotnik, such + (a) + przymiotnik + rzeczownik: so tired, such a long day. Linking words: although + zdanie; despite + rzeczownik lub forma z -ing; however - zwykle na początku nowego zdania; in order to + bezokolicznik (cel).

29.Czasowniki frazowe z look: look after, look for, look forward to, look up

Look after - opiekować się kimś lub czymś: My grandmother looks after my little brother. Look for - szukać: I'm looking for my glasses. Oba są nierozdzielne - dopełnienie stoi po całym wyrażeniu. Look forward to - cieszyć się na coś, czekać z niecierpliwością; po to stoi rzeczownik lub forma z -ing: I'm looking forward to seeing you. Look up - sprawdzić coś w słowniku lub w internecie; jest rozdzielny, a zaimek stoi w środku: I looked up the word. I looked it up in a dictionary.

30.Czasowniki frazowe: give up, put off, put up with, carry on

Give up - zrezygnować, przestać coś robić (rozdzielny; po nim forma z -ing): He gave up eating sweets. Don't give up! Put off - odłożyć na później (rozdzielny): They put off the meeting until Friday. They put it off. Put up with - znosić, tolerować (nierozdzielny): I can't put up with this noise. Carry on - kontynuować, robić dalej; po nim forma z -ing albo with + rzeczownik: Carry on reading, please. She carried on with her work.

31.Czasowniki frazowe: turn down, turn up, call off, set up

Turn down - odrzucić propozycję albo ściszyć, zmniejszyć (rozdzielny): She turned down the job offer. Could you turn the music down? Turn up - pojawić się, przybyć: Only ten people turned up at the meeting; także podgłośnić (rozdzielny): Turn the radio up. Call off - odwołać (rozdzielny): The match was called off because of the rain. They called it off. Set up - założyć, zorganizować, np. firmę lub klub (rozdzielny): My aunt set up her own company. Nie myl call off (odwołać) z put off (przełożyć na później).

32.Czasowniki frazowe: run out of, find out, come across, make up

Run out of - zużyć cały zapas, nie mieć już czegoś (nierozdzielny): We have run out of milk. Find out - dowiedzieć się: I found out that the shop was closed. How did you find out about it? Come across - natknąć się na coś przypadkiem (nierozdzielny): I came across some old photos in the attic. Make up - wymyślić, zmyślić historię lub wymówkę (rozdzielny): He made up an excuse. He made it up. Make up znaczy też pogodzić się po kłótni: They argued, but they soon made up.

33.Czasowniki frazowe: get on with, get over, bring up

Get on with - być z kimś w dobrych relacjach, dogadywać się (nierozdzielny): I get on well with my sister. W amerykańskiej odmianie częściej: get along with. Get over - dojść do siebie po chorobie lub po przykrym przeżyciu (nierozdzielny): It took her a week to get over the flu. Bring up - wychowywać dziecko (rozdzielny): She was brought up by her grandparents. Bring up znaczy też poruszyć temat w rozmowie: He brought up the question of money.

34.Czasowniki frazowe: take off, take up, break down

Take off - o samolocie: wystartować (bez dopełnienia): The plane took off on time; także zdjąć ubranie lub buty (rozdzielny): Take off your shoes. Take them off. Take up - zacząć uprawiać sport lub hobby (rozdzielny): She took up yoga last year. Break down - zepsuć się, przestać działać, zwykle o pojazdach i maszynach (bez dopełnienia): Our car broke down on the motorway. Większość czasowników frazowych ma więcej niż jedno znaczenie, dlatego warto zapamiętywać je razem z przykładowym zdaniem.

35.Idiomy: a piece of cake, break the ice, under the weather, once in a blue moon

A piece of cake - coś bardzo łatwego: The test was a piece of cake. Break the ice - przełamać pierwsze lody, rozluźnić atmosferę, gdy ludzie się nie znają: He told a joke to break the ice. Under the weather - trochę chory, w gorszej formie: I'm feeling a bit under the weather today, so I'll stay at home. Once in a blue moon - bardzo rzadko: We go to the theatre once in a blue moon. Idiomu nie tłumaczymy słowo po słowie - jego znaczenie jest przenośne i trzeba je zapamiętać w całości.

36.Idiomy: cost an arm and a leg, hit the nail on the head, on cloud nine

Cost an arm and a leg - kosztować bardzo dużo, majątek: The tickets cost an arm and a leg. Hit the nail on the head - trafić w sedno, powiedzieć dokładnie to, co trzeba: You hit the nail on the head - that is exactly the problem. On cloud nine - bardzo szczęśliwy, w siódmym niebie: She was on cloud nine when she passed her exams. W idiomie zwykle nie zmieniamy słów: nie mówimy on cloud seven ani cost a hand and a leg. Zmienia się forma czasownika: costs, cost, will cost.

37.Idiomy: let the cat out of the bag, it's raining cats and dogs, see eye to eye, pull someone's leg

Let the cat out of the bag - wygadać się, zdradzić sekret, zwykle niechcący: It was a surprise party, but Tom let the cat out of the bag. It's raining cats and dogs - leje jak z cebra: Take an umbrella - it's raining cats and dogs. See eye to eye (with somebody) - zgadzać się z kimś, mieć takie samo zdanie: My brother and I don't always see eye to eye. Pull someone's leg - żartować z kogoś, nabierać go: Don't worry, I'm only pulling your leg.

38.Idiomy: the last straw, kill two birds with one stone, in hot water

The last straw - kropla, która przelała czarę; ostatnia z serii przykrych rzeczy, po której ktoś traci cierpliwość: He was often late, and when he forgot my birthday, it was the last straw. Kill two birds with one stone - upiec dwie pieczenie na jednym ogniu, załatwić dwie sprawy naraz: Cycling to school kills two birds with one stone: I save money and get some exercise. In hot water - w tarapatach, w kłopotach z powodu tego, co się zrobiło: He got into hot water for not doing his homework.

39.Słownictwo: zdrowie (health)

Samopoczucie i objawy: a headache, a sore throat, a cough, a runny nose, a temperature (gorączka), to feel dizzy, to sneeze. Choroby i urazy: a cold, flu, an allergy, to break a leg, to sprain an ankle, a bruise, a cut. Leczenie: to make an appointment (umówić wizytę), to see a doctor, a prescription (recepta), medicine, a plaster, a bandage, to recover (wyzdrowieć). Tryb życia: a balanced diet, to keep fit, to get enough sleep. Uwaga na podobne słowa: a recipe to przepis kulinarny, a receipt to paragon, a prescription to recepta od lekarza. Mówimy: I have a headache. My leg hurts.

40.Słownictwo: podróżowanie i turystyka, zakupy i usługi

Podróż: a return ticket i a single ticket (bilet w obie strony i w jedną stronę), a platform (peron), a boarding pass (karta pokładowa), luggage (bagaż - niepoliczalny), a delay, to book a room, accommodation (zakwaterowanie), a guided tour, sightseeing, a destination. Orientacja w terenie: go straight on, turn left, at the crossroads, opposite the bank. Zakupy i usługi: a receipt (paragon), a discount, a sale (wyprzedaż), a bargain (okazja), to try on, a fitting room, a size, to fit (pasować rozmiarem), to suit (pasować wyglądem), to exchange (wymienić), a refund (zwrot pieniędzy), a queue.