Tkanka mięśniowa i nerwowa - budowa oraz funkcje

Tkanka mięśniowa odpowiada za ruch części ciała, przemieszczanie całego organizmu oraz transport substancji wewnątrz ciała. Jej komórki zawierają białka umożliwiające skurcz, dlatego mogą wykonywać pracę mechaniczną.

Skurcze wymagają energii. Komórki mięśniowe mają liczne mitochondria, które dostarczają energię potrzebną do pracy, oraz zapasy cukru i tlenu wykorzystywane podczas intensywnego wysiłku.

W organizmie występują trzy rodzaje tej tkanki:

• Tkanka mięśniowa gładka - umożliwia ruch wewnątrz narządów.
• Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana serca - odpowiada za pracę serca i krążenie krwi.
• Tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana szkieletowa - umożliwia poruszanie częściami ciała i przemieszczanie organizmu.

Komórki mięśniowe gładkie mają wrzecionowaty kształt: są wydłużone, a ich końce się zwężają. W każdej komórce znajduje się jedno centralnie położone jądro.

Tkanka ta buduje ściany niektórych narządów wewnętrznych, m.in. przełyku, jelit, moczowodów i pęcherza moczowego. Jej skurcze służą przemieszczaniu substancji wewnątrz organizmu, a nie poruszaniu kośćmi.

Mięśnie gładkie pracują niezależnie od woli. Mają małą siłę skurczu, lecz nie męczą się szybko i mogą wykonywać pracę przez długi czas.

Komórki tej tkanki są rozgałęzione. Zawierają jedno lub dwa jądra, które znajdują się w środkowej części komórki. Rozgałęziony kształt odróżnia je od wrzecionowatych komórek mięśniowych gładkich.

Tkanka mięśniowa serca buduje serce. Jego naprzemienne skurcze i rozkurcze wprawiają krew w ruch, umożliwiając jej krążenie w całym organizmie.

Praca serca zachodzi niezależnie od woli. Tkanka ta ma małą siłę skurczu, ale potrafi kurczyć się rytmicznie przez całe życie organizmu.

Centralne położenie jąder występuje zarówno w komórkach mięśniowych gładkich, jak i w komórkach mięśniowych serca. Przy rozpoznawaniu tych tkanek trzeba więc uwzględnić również kształt komórek oraz ich miejsce występowania.

Komórki tej tkanki tworzą długie, tępo zakończone włókna mięśniowe. Włókno zawiera wiele jąder komórkowych, a ich położenie jest obwodowe - znajdują się na obrzeżach komórki.

Tkanka ta buduje mięśnie szkieletowe przyczepione do kości. Ich skurcze umożliwiają poruszanie częściami ciała, a także przemieszczanie całego organizmu w wybranym kierunku, np. dzięki pracy mięśni nóg.

Mięśnie szkieletowe działają zależnie od woli. Wykonują skurcze o dużej sile, ale szybko się męczą.

Komórki nerwowe, czyli neurony, mają ciało komórki z centralnie położonym jądrem oraz wypustki. Wypustki umożliwiają łączenie neuronów w gęstą sieć i przekazywanie informacji.

Dendryty są liczne i krótkie. Odbierają informacje z narządów zmysłów albo innych neuronów i kierują je do ciała komórki.

Akson jest długą, pojedynczą wypustką. Przekazuje informacje do innych komórek nerwowych lub do komórek mięśniowych. Dendryty i akson różnią się zatem nie tylko długością i liczbą, lecz także kierunkiem przekazywania informacji.

Neuron zawiera cytozol, mitochondria i jądro, a jego granicę stanowi błona komórkowa. Nie ma ściany komórkowej ani chloroplastów - te braki uzasadniają zaliczenie go do komórek zwierzęcych.

Bodźce to sygnały pochodzące ze środowiska zewnętrznego lub z wnętrza ciała. Tkanka nerwowa odbiera te sygnały, analizuje informacje i umożliwia szybkie reagowanie różnych części ciała.

Zdolność reagowania na zmiany środowiska zwiększa szanse organizmu na przeżycie. Przekazywanie informacji do komórek mięśniowych pozwala powiązać odbiór sygnału z wykonaniem ruchu.

Tkanka nerwowa buduje mózg, rdzeń kręgowy i nerwy. Unerwia także narządy wewnętrzne oraz koordynuje ich pracę.

Podczas rozpoznawania tkanek ważne jest odróżnienie ich głównych zadań: komórki nerwowe odbierają i przekazują informacje, natomiast komórki mięśniowe kurczą się i wywołują ruch.

Tkanki mięśniową i nerwową można obserwować przy użyciu mikroskopu optycznego oraz preparatów trwałych. Przy porównywaniu obrazów należy zwracać uwagę na kształt komórek, liczbę i położenie jąder oraz obecność wypustek. Rysunek obserwowanej tkanki powinien mieć podpisy rozpoznanych struktur.

Podejmowane są próby uzyskiwania mięsa z tkanki mięśniowej hodowanej poza organizmem zwierzęcia, w warunkach laboratoryjnych. Taka hodowla jest określana jako in vitro.

Najpierw w kilku etapach namnaża się komórki mięśniowe. Następnie wyhodowaną tkankę przetwarza się, aby uzyskać smak i wygląd mięsa. Jest to nowatorska metoda biotechnologii żywności, wiązana z możliwością wykorzystania inżynierii tkankowej i rolnictwa komórkowego.