Kręgowce - ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki

1.Kręgowce

Zwierzęta, które mają szkielet wewnętrzny z kręgosłupem zbudowanym z kręgów oraz czaszkę chroniącą mózgowie. Należą do nich ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki.

2.Zmiennocieplność

Temperatura ciała zwierzęcia zmienia się razem z temperaturą otoczenia. Zmiennocieplne są ryby, płazy i gady. W chłodzie stają się ospałe, płazy i gady zimują w stanie odrętwienia, a gady często wygrzewają się na słońcu.

3.Stałocieplność

Utrzymywanie stałej, wysokiej temperatury ciała niezależnie od temperatury otoczenia. Stałocieplne są ptaki i ssaki. Dzięki temu mogą być aktywne także zimą i w zimnym klimacie, ale potrzebują dużo pokarmu.

4.Ryby - pokrycie ciała

Ciało ryb ma opływowy, wrzecionowaty kształt i jest pokryte łuskami oraz śluzem. Łuski chronią ciało, a śluz zmniejsza tarcie podczas pływania i chroni przed drobnoustrojami.

5.Płetwy

Narządy ruchu ryb. Płetwa ogonowa napędza ciało, a płetwy parzyste (piersiowe i brzuszne) oraz nieparzyste (grzbietowa i odbytowa) służą do sterowania, hamowania i utrzymywania równowagi.

6.Skrzela

Narządy oddechowe ryb i kijanek. Są zbudowane z cienkich, silnie ukrwionych blaszek skrzelowych, przez które tlen rozpuszczony w wodzie przenika do krwi. U ryb kostnoszkieletowych chronią je pokrywy skrzelowe.

7.Pęcherz pławny

Wypełniony gazem worek w ciele większości ryb kostnoszkieletowych. Zmieniając ilość gazu, ryba może utrzymywać się na wybranej głębokości bez wysiłku. Rekiny nie mają pęcherza pławnego.

8.Linia boczna

Narząd zmysłu ryb biegnący wzdłuż boków ciała. Wyczuwa ruchy i drgania wody, dzięki czemu ryba wyczuwa przeszkody, drapieżniki i ofiary nawet w mętnej wodzie.

9.Tarło i ikra

Tarło to rozród ryb. Samica składa do wody jaja zwane ikrą, a samiec polewa je mleczem, czyli płynem z plemnikami. U większości ryb zapłodnienie zachodzi w wodzie, poza ciałem samicy.

10.Zapłodnienie zewnętrzne i wewnętrzne

Zapłodnienie zewnętrzne zachodzi poza ciałem samicy, w wodzie - u większości ryb oraz u żab i ropuch. Zapłodnienie wewnętrzne zachodzi w ciele samicy - u gadów, ptaków i ssaków, co uniezależnia ich rozród od wody.

11.Płazy - skóra

Skóra płazów jest cienka, naga (bez łusek) i stale wilgotna dzięki śluzowi. Płazy pobierają przez nią część tlenu. Łatwo traci wodę, dlatego płazy żyją w pobliżu wody lub w wilgotnych miejscach. U niektórych gruczoły skóry wytwarzają jad.

12.Oddychanie płazów

Dorosłe płazy oddychają małymi, workowatymi płucami oraz całą powierzchnią wilgotnej skóry. Larwy, czyli kijanki, oddychają skrzelami.

13.Skrzek

Jaja płazów składane do wody, otoczone galaretowatą osłonką, która je chroni i skleja ze sobą. Żaby składają skrzek w postaci brył, a ropuchy w postaci długich sznurów.

14.Kijanka

Larwa płazów żyjąca w wodzie. Ma ogon, oddycha skrzelami i z wyglądu przypomina małą rybę. Stopniowo przechodzi przeobrażenie w postać dorosłą.

15.Rozwój złożony (z przeobrażeniem)

Rozwój, w którym z jaja wylęga się larwa niepodobna do postaci dorosłej i przechodzi przeobrażenie. U żaby: jajo, kijanka bez kończyn oddychająca skrzelami, kijanka z kończynami, młoda żaba oddychająca płucami, której zanika ogon, dorosła żaba.

16.Gady - pokrycie ciała

Skóra gadów jest sucha, prawie bez gruczołów, pokryta zrogowaciałymi łuskami lub tarczkami. Chroni ciało przed utratą wody, dzięki czemu gady mogą żyć w suchych miejscach z dala od wody. Zrogowaciała warstwa jest okresowo zrzucana podczas linienia.

17.Jajo gadów

Jajo z zapasem pokarmu dla zarodka, otoczone osłonami i skorupką (skórzastą lub wapienną), która chroni je przed wysychaniem. Gady składają jaja na lądzie, np. w piasku lub w ziemi, więc ich rozród nie zależy od wody.

18.Rozwój prosty

Rozwój bez przeobrażenia: młode wylęga się z jaja lub rodzi podobne do dorosłego osobnika, tylko mniejsze. Taki rozwój mają gady, ptaki i ssaki.

19.Pióra

Wytwory naskórka zbudowane z keratyny, występujące wyłącznie u ptaków. Lotki na skrzydłach i sterówki na ogonie umożliwiają lot i sterowanie, pióra pokrywowe nadają ciału opływowy kształt, a puch chroni przed utratą ciepła.

20.Kości pneumatyczne

Kości ptaków puste w środku i wypełnione powietrzem, wzmocnione cienkimi beleczkami kostnymi. Są lekkie, a przy tym wytrzymałe, co ułatwia lot.

21.Mostek z grzebieniem

Duża kość klatki piersiowej ptaków z wysokim grzebieniem pośrodku. Do grzebienia przyczepiają się silne mięśnie piersiowe poruszające skrzydłami. Ptaki biegające, np. struś, nie mają grzebienia.

22.Worki powietrzne

Cienkościenne worki połączone z płucami ptaków, rozmieszczone między narządami i w kościach. Dzięki nim świeże powietrze przepływa przez płuca zarówno przy wdechu, jak i przy wydechu, co zapewnia dużo tlenu potrzebnego do lotu. Zmniejszają też ciężar ciała.

23.Gniazdowniki i zagniazdowniki

Gniazdowniki wykluwają się nagie lub słabo opierzone, często ślepe i bezradne, i długo są karmione w gnieździe, np. wróbel, sikora. Zagniazdowniki wykluwają się pokryte puchem, widzące i wkrótce opuszczają gniazdo, np. kura, kaczka.

24.Ssaki - włosy i gruczoły skórne

Skóra ssaków jest pokryta włosami (sierścią), które chronią przed utratą ciepła. W skórze są liczne gruczoły: potowe (chłodzenie ciała), łojowe (natłuszczanie skóry i włosów), zapachowe oraz mlekowe.

25.Gruczoły mlekowe

Gruczoły skórne samic ssaków wytwarzające mleko, którym karmią młode. Od tej cechy pochodzi nazwa „ssaki”. Mleko zawiera wszystkie składniki pokarmowe potrzebne młodym i chroni je przed chorobami.

26.Łożysko i żyworodność

Większość ssaków jest żyworodna: zarodek rozwija się w macicy samicy i jest odżywiany przez łożysko - narząd łączący go z organizmem matki. Po porodzie samica karmi młode mlekiem i opiekuje się nimi.

27.Przepona

Płaski mięsień oddzielający klatkę piersiową od jamy brzusznej, występujący tylko u ssaków. Jej skurcze i rozkurcze wspomagają wdech i wydech.

28.Zróżnicowane uzębienie ssaków

Ssaki mają zęby różnego kształtu: siekacze (odgryzanie), kły (chwytanie i rozrywanie), przedtrzonowce i trzonowce (rozcieranie i miażdżenie). Budowa zębów zależy od pokarmu: drapieżniki mają duże kły, a gryzonie stale rosnące siekacze i brak kłów.

29.Stekowce i torbacze

Nietypowe grupy ssaków. Stekowce, np. dziobak i kolczatka, składają jaja, ale karmią młode mlekiem. Torbacze, np. kangur i koala, rodzą bardzo małe, słabo rozwinięte młode, które rozwijają się dalej w torbie matki.

30.Serce kręgowców

Ryby mają serce dwujamowe (przedsionek i komora), płazy trójjamowe (dwa przedsionki i komora), większość gadów trójjamowe z niepełną przegrodą w komorze, a ptaki i ssaki czterojamowe (dwa przedsionki i dwie komory).