Choroby układu wydalniczego

1.Układ moczowy (wydalniczy)

Układ narządów, który usuwa z organizmu zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii rozpuszczone w wodzie. Tworzą go dwie nerki, dwa moczowody, pęcherz moczowy i cewka moczowa.

2.Nerki

Parzyste narządy w kształcie fasoli, leżące po obu stronach kręgosłupa w okolicy lędźwiowej. Filtrują krew, wytwarzają mocz i regulują ilość wody oraz soli mineralnych w organizmie. Człowiek może prawidłowo żyć z jedną zdrową nerką.

3.Nefron

Podstawowa jednostka budowy i działania nerki; w każdej nerce jest ich około miliona. W kłębuszku nerkowym krew jest filtrowana, a w kanaliku nerkowym organizm odzyskuje z przesączu wodę i potrzebne substancje.

4.Mocz

Płyn wytwarzany przez nerki, złożony głównie z wody z rozpuszczonym mocznikiem, solami mineralnymi i innymi zbędnymi substancjami. Prawidłowy mocz jest słomkowożółty i przejrzysty; nie wykrywa się w nim białka, glukozy, bakterii ani krwi.

5.Mocznik

Główny zbędny produkt przemiany białek. Powstaje w wątrobie, a z organizmu usuwają go nerki razem z moczem. Przy niewydolności nerek gromadzi się we krwi i zatruwa organizm.

6.Badanie ogólne moczu

Podstawowe badanie laboratoryjne, w którym ocenia się m.in. barwę, przejrzystość i odczyn moczu oraz obecność białka, glukozy, krwinek i bakterii. Do badania pobiera się poranny mocz ze środkowego strumienia do jałowego pojemnika, po umyciu okolic intymnych.

7.Białko w moczu

Białka to duże cząsteczki, które przez zdrowe kłębuszki nerkowe prawie nie przechodzą. Ich wykrycie w moczu może świadczyć o uszkodzeniu filtrów nerkowych, np. w zapaleniu nerek, i wymaga konsultacji z lekarzem.

8.Glukoza w moczu

Najczęściej oznacza, że stężenie glukozy we krwi jest za wysokie i nerki nie nadążają jej zatrzymać. To typowy objaw cukrzycy, który wymaga dalszych badań u lekarza.

9.Bakterie w moczu

Obecność bakterii w moczu, zwłaszcza razem z dużą liczbą krwinek białych, wskazuje na zakażenie dróg moczowych. Mocz bywa wtedy mętny.

10.Krwinki białe w moczu

Duża liczba krwinek białych w moczu świadczy o stanie zapalnym w drogach moczowych, najczęściej wywołanym przez bakterie.

11.Krew w moczu

Obecność krwinek czerwonych w moczu. Mocz może być różowy lub czerwony albo krew wykrywa się dopiero w badaniu. Może świadczyć np. o kamicy nerkowej, zapaleniu pęcherza lub nerek albo urazie i zawsze wymaga konsultacji z lekarzem.

12.Zakażenie dróg moczowych

Choroba wywołana przez bakterie, najczęściej pochodzące z przewodu pokarmowego, które dostają się do cewki moczowej i pęcherza. Objawy: częste parcie na mocz, ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu, ból podbrzusza, czasem gorączka i mętny mocz. Rozpoznaje i leczy lekarz, zwykle antybiotykiem.

13.Zapalenie pęcherza moczowego

Najczęstsza postać zakażenia dróg moczowych. Objawia się częstym, nagłym parciem na mocz, pieczeniem przy jego oddawaniu i bólem w podbrzuszu. Sprzyjać mu mogą wstrzymywanie moczu, picie za małej ilości płynów, wychłodzenie i długie siedzenie w mokrym stroju kąpielowym.

14.Kamica nerkowa

Choroba, w której w nerkach lub drogach moczowych tworzą się złogi, czyli kamienie, z soli mineralnych wytrącających się z zagęszczonego moczu. Sprzyjają jej picie zbyt małej ilości wody, dieta bogata w sól i skłonności rodzinne.

15.Kolka nerkowa

Nagły, bardzo silny, napadowy ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do podbrzusza, wywołany przesuwaniem się kamienia w moczowodzie. Mogą mu towarzyszyć nudności, wymioty i krew w moczu.

16.Kłębuszkowe zapalenie nerek

Choroba, w której stan zapalny uszkadza kłębuszki nerkowe, czyli filtry nerki. Bywa powikłaniem anginy wywołanej przez bakterie paciorkowce i pojawia się zwykle 1-3 tygodnie po niej. Objawy: obrzęki powiek i twarzy, białko i krew w moczu, mniejsza ilość moczu, podwyższone ciśnienie.

17.Angina a nerki

Angina wywołana przez paciorkowce może po 1-3 tygodniach dać powikłania, m.in. zapalenie nerek. Dlatego anginę powinien ocenić lekarz, zalecone leki trzeba przyjmować do końca kuracji, a po chorobie warto wykonać kontrolne badanie moczu.

18.Niewydolność nerek

Stan, w którym nerki nie oczyszczają krwi w wystarczającym stopniu. W organizmie gromadzą się mocznik, inne szkodliwe substancje i woda, co objawia się m.in. obrzękami, zmęczeniem, nudnościami i małą ilością moczu. Ciężką niewydolność leczy się dializami lub przeszczepem nerki.

19.Dializa

Zabieg sztucznego oczyszczania krwi u osób z ciężką niewydolnością nerek. Krew pacjenta przepływa przez aparat zwany sztuczną nerką, gdzie zbędne substancje i nadmiar wody przechodzą przez cienką błonę do płynu dializacyjnego, a oczyszczona krew wraca do organizmu. Zwykle wykonuje się ją 3 razy w tygodniu po kilka godzin.

20.Sztuczna nerka (dializator)

Część aparatu do dializy, w której krew i płyn dializacyjny płyną po dwóch stronach cienkiej błony. Błona przepuszcza drobne zbędne substancje, np. mocznik i nadmiar soli, a zatrzymuje krwinki i białka krwi.

21.Przeszczep nerki

Zabieg wszczepienia choremu zdrowej nerki od dawcy: zmarłego albo żywego, najczęściej bliskiego krewnego. Po przeszczepie biorca do końca życia przyjmuje leki zapobiegające odrzuceniu narządu i nie musi już być dializowany.

22.Odrzucenie przeszczepu

Reakcja układu odpornościowego biorcy, który rozpoznaje przeszczepioną nerkę jako obcą i ją atakuje. Zapobiegają temu leki obniżające odporność, dlatego osoby po przeszczepie muszą szczególnie chronić się przed zakażeniami.

23.Obrzęki

Gromadzenie się nadmiaru wody w tkankach, widoczne jako opuchnięcie powiek, twarzy, kostek lub nóg. Mogą być objawem chorób nerek, które nie usuwają wtedy wystarczająco wody z organizmu.

24.Wstrzymywanie moczu

Długie przetrzymywanie moczu w pęcherzu sprzyja namnażaniu się bakterii i zakażeniom dróg moczowych. Pęcherz należy opróżniać regularnie, gdy tylko pojawi się potrzeba.

25.Leki a nerki

Wiele leków jest usuwanych z organizmu przez nerki. Nadużywanie leków, zwłaszcza przeciwbólowych przyjmowanych często i na własną rękę, może uszkodzić nerki, dlatego leki stosuje się zgodnie z zaleceniem lekarza lub ulotką.

26.Profilaktyka chorób układu moczowego

Picie odpowiedniej ilości wody, nieprzetrzymywanie moczu, higiena okolic intymnych, unikanie wychłodzenia, ograniczanie soli, rozsądne stosowanie leków, leczenie anginy zgodnie z zaleceniem lekarza i regularne badanie moczu.