Rośliny, grzyby i zwierzęta - porównanie organizmów

1.Organizm

Każda istota żywa: roślina, grzyb, zwierzę, a także człowiek. Organizmy wykonują czynności życiowe, np. odżywiają się, oddychają i rozmnażają się.

2.Czynności życiowe

Czynności, które wykonują organizmy: odżywianie się, oddychanie, wydalanie, rozmnażanie się, wzrost i rozwój, reagowanie na bodźce oraz ruch.

3.Cechy wspólne roślin, grzybów i zwierząt

Wszystkie te organizmy zbudowane są z komórek, odżywiają się, oddychają, wydalają, rosną i rozwijają się, rozmnażają się i reagują na bodźce.

4.Rośliny

Organizmy samożywne, które same wytwarzają pokarm. Zwykle są zielone, mają korzeń, łodygę i liście, są przytwierdzone do podłoża i nie przemieszczają się. Przykłady: dąb, sosna, mniszek lekarski, paproć, mech.

5.Grzyby

Osobna grupa organizmów - nie są ani roślinami, ani zwierzętami. Są cudzożywne: nie mają liści ani korzeni i nie wytwarzają same pokarmu, tylko pobierają gotowe substancje z otoczenia, np. z gleby lub martwego drewna. Przykłady: borowik szlachetny, pieczarka, muchomor, drożdże, pleśń.

6.Zwierzęta

Organizmy cudzożywne, które zjadają gotowy pokarm: rośliny, inne zwierzęta albo jedno i drugie. Większość z nich aktywnie się przemieszcza i ma narządy zmysłów. Przykłady: wiewiórka, sarna, wróbel, żaba, dżdżownica, biedronka.

7.Organizmy samożywne

Organizmy, które same wytwarzają pokarm. Należą do nich rośliny. Wytwarzają pokarm w zielonych częściach, głównie w liściach, z wody i dwutlenku węgla, wykorzystując światło słoneczne.

8.Fotosynteza

Wytwarzanie pokarmu przez rośliny. Zachodzi w zielonych częściach roślin przy udziale światła. Roślina pobiera wodę i dwutlenek węgla, a wytwarza pokarm oraz tlen, który trafia do powietrza.

9.Organizmy cudzożywne

Organizmy, które nie potrafią same wytworzyć pokarmu i muszą pobierać gotowy pokarm z otoczenia. Cudzożywne są zwierzęta, grzyby i człowiek.

10.Roślinożercy

Zwierzęta, które odżywiają się roślinami lub ich częściami, np. sarna, zając, ślimak winniczek.

11.Mięsożercy

Zwierzęta, które zjadają inne zwierzęta, np. ryś, sowa, żaba, biedronka zjadająca mszyce.

12.Wszystkożercy

Zwierzęta, które jedzą zarówno rośliny, jak i zwierzęta, np. dzik, niedźwiedź brunatny, borsuk. Wszystkożercą jest też człowiek.

13.Korzeń

Część rośliny ukryta zwykle w ziemi. Utrzymuje roślinę w podłożu i pobiera z gleby wodę z solami mineralnymi.

14.Łodyga

Część rośliny, która podtrzymuje liście, kwiaty i owoce oraz przewodzi wodę z korzenia do liści. U drzew zdrewniała łodyga to pień.

15.Liść

Zielona część rośliny, w której powstaje najwięcej pokarmu. Liście ustawiają się w stronę światła, które jest potrzebne do wytwarzania pokarmu.

16.Kwiat, owoc i nasiono

U roślin kwiatowych kwiat służy do rozmnażania. Z kwiatu powstaje owoc, w którym są nasiona. Z nasion wyrastają nowe rośliny, np. z żołędzia wyrasta dąb.

17.Grzybnia

Część grzyba złożona z cienkich, splątanych nitek, ukryta w glebie, ściółce lub drewnie. Pobiera z podłoża pokarm i wodę. Zwykle jej nie widzimy.

18.Owocnik

Widoczna nad ziemią część grzyba, np. kapelusz z trzonem u borowika. Wytwarza zarodniki. To owocniki zbieramy na grzybobraniu.

19.Zarodniki

Bardzo drobne, niewidoczne gołym okiem drobinki, dzięki którym rozmnażają się grzyby. Roznosi je wiatr i woda. Przez zarodniki rozmnażają się też mchy i paprocie.

20.Drożdże

Grzyby zbudowane z jednej komórki, niewidoczne gołym okiem. Używa się ich do pieczenia chleba i ciasta - dzięki nim ciasto rośnie.

21.Pleśń

Grzyb, który tworzy puszysty nalot na zepsutej żywności, np. na chlebie, owocach czy dżemie. Może wytwarzać substancje szkodliwe dla zdrowia, dlatego spleśniałego jedzenia nie wolno jeść.

22.Grzyby trujące

Grzyby, których zjedzenie może spowodować ciężkie zatrucie, a nawet śmierć. Najgroźniejszy jest muchomor sromotnikowy, trujący jest też muchomor czerwony. Zbieramy tylko grzyby, które dobrze znamy, najlepiej z dorosłym.

23.Rola grzybów w przyrodzie

Grzyby rozkładają martwe szczątki roślin i zwierząt, np. opadłe liście i drewno. Dzięki temu w glebie przybywa substancji potrzebnych roślinom, a las nie jest zasypany martwymi szczątkami.

24.Oddychanie roślin i grzybów

Oddychają wszystkie organizmy, nie tylko zwierzęta. Rośliny i grzyby też oddychają, i to przez całą dobę - w dzień i w nocy.

25.Reagowanie roślin na bodźce

Rośliny nie przemieszczają się, ale reagują na bodźce. Kierują liście w stronę światła, a kwiaty niektórych roślin, np. mniszka lekarskiego, zamykają się wieczorem.