Zmysły człowieka i ich higiena

1.Zmysły

Zdolności, dzięki którym odbieramy informacje o otoczeniu. Człowiek ma pięć podstawowych zmysłów: wzrok, słuch, węch, smak i dotyk.

2.Narządy zmysłów

Części ciała, które odbierają informacje z otoczenia: oczy (wzrok), uszy (słuch), nos (węch), język (smak) i skóra (dotyk). Informacje z narządów zmysłów trafiają do mózgu, który je rozpoznaje.

3.Bodziec

Informacja z otoczenia, którą odbiera narząd zmysłu, np. światło, dźwięk, zapach, smak potrawy, dotyk, ciepło albo zimno.

4.Wzrok

Zmysł, dzięki któremu widzimy kształty, kolory, wielkość przedmiotów i ich ruch. Jego narządem są oczy, które odbierają światło. Przez wzrok dociera do nas najwięcej informacji o świecie.

5.Powieki, rzęsy, brwi i łzy

Naturalna ochrona oka. Powieki i rzęsy chronią oko przed kurzem i zbyt silnym światłem, brwi zatrzymują pot spływający z czoła, a łzy nawilżają i oczyszczają oko.

6.Słuch

Zmysł, dzięki któremu słyszymy dźwięki, np. mowę, muzykę, śpiew ptaków i sygnały ostrzegawcze. Narządem słuchu są uszy.

7.Małżowina uszna

Widoczna z zewnątrz część ucha. Zbiera dźwięki i kieruje je do wnętrza ucha.

8.Węch

Zmysł, dzięki któremu czujemy zapachy. Narządem węchu jest nos. Węch ostrzega przed niebezpieczeństwem, np. przed dymem, ulatniającym się gazem albo zepsutym jedzeniem.

9.Smak

Zmysł, dzięki któremu rozpoznajemy smak pokarmów. Narządem smaku jest język. Rozróżniamy m.in. smak słodki, słony, kwaśny i gorzki.

10.Współpraca węchu i smaku

Węch i smak działają razem. Gdy mamy katar i zatkany nos, jedzenie wydaje się prawie bez smaku, bo nie czujemy jego zapachu.

11.Dotyk

Zmysł, dzięki któremu czujemy dotyk, nacisk, ciepło, zimno i ból. Jego narządem jest skóra. Najbardziej wrażliwe na dotyk są opuszki palców i usta.

12.Pismo Braille'a

Pismo dla osób niewidomych, złożone z wypukłych punktów. Odczytuje się je opuszkami palców, czyli za pomocą zmysłu dotyku.

13.Zmysły ostrzegają przed niebezpieczeństwem

Zmysły pomagają uniknąć zagrożeń: wzrokiem widzimy nadjeżdżający samochód, słuchem słyszymy syrenę karetki, węchem czujemy dym, smakiem rozpoznajemy zepsute jedzenie, a dotyk sprawia, że cofamy rękę od gorącego garnka.

14.Higiena

Zasady dbania o zdrowie i czystość ciała. Higiena narządów zmysłów chroni je przed chorobami i uszkodzeniami.

15.Higiena wzroku podczas czytania

Czytaj i pisz przy dobrym oświetleniu, siedząc prosto. Książkę trzymaj w odległości około 30 cm od oczu. Nie czytaj w półmroku.

16.Przerwy przy ekranie

Podczas korzystania z komputera, tabletu lub telefonu rób regularne przerwy i patrz wtedy w dal, np. przez okno. Nie siedź zbyt blisko ekranu i nie używaj go w ciemnym pokoju.

17.Ochrona oczu przed słońcem

Nigdy nie patrz prosto w Słońce. W słoneczne dni, zwłaszcza nad morzem, w górach i na śniegu, noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV.

18.Okulista

Lekarz, który bada wzrok i leczy choroby oczu. Trzeba się do niego zgłosić, gdy gorzej widzimy albo bolą nas oczy lub głowa przy czytaniu. Okulary nosimy zgodnie z jego zaleceniem.

19.Hałas

Głośne, nieprzyjemne lub długo trwające dźwięki, które męczą organizm i mogą uszkodzić słuch. Głośność dźwięków mierzy się w decybelach (dB).

20.Higiena słuchu

Unikaj hałasu i nie słuchaj zbyt głośnej muzyki, zwłaszcza w słuchawkach. W bardzo głośnym miejscu używaj zatyczek lub nauszników ochronnych. Myj małżowiny uszne, ale nie wkładaj do uszu ostrych przedmiotów. Zimą chroń uszy czapką.

21.Laryngolog

Lekarz, który leczy choroby uszu, nosa i gardła. Zgłaszamy się do niego, gdy boli nas ucho albo gorzej słyszymy.

22.Higiena nosa

Oddychaj przez nos, bo w nim powietrze się ogrzewa, nawilża i oczyszcza z kurzu. Wydmuchuj nos w czystą chusteczkę, a zużytą wyrzucaj. Nie wkładaj do nosa żadnych przedmiotów i nie wąchaj z bliska nieznanych substancji, np. środków czystości.

23.Higiena języka

Myj zęby co najmniej dwa razy dziennie i czyść też język. Nie jedz zbyt gorących potraw, żeby nie poparzyć języka. Nigdy nie próbuj nieznanych substancji, roślin, owoców ani grzybów.

24.Higiena skóry

Codziennie myj ciało, a ręce zawsze przed jedzeniem i po wyjściu z toalety. Latem chroń skórę przed słońcem kremem z filtrem i odpowiednim ubraniem, a zimą przed mrozem. Skaleczenia przemywaj i zakładaj na nie opatrunek.

25.Coś wpadło do oka

Gdy do oka wpadnie pyłek lub ziarenko piasku, nie trzyj oka. Przemyj je czystą, chłodną wodą. Jeśli to nie pomaga, poproś o pomoc dorosłego albo idź do lekarza.

26.Zmysły zwierząt

Niektóre zwierzęta mają zmysły lepsze od ludzkich. Pies ma znacznie lepszy węch niż człowiek, sowa świetnie słyszy i widzi o zmroku, a orzeł dostrzega zdobycz z dużej wysokości.