Zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne

Zdrowie to nie tylko brak gorączki, bólu czy choroby. Oznacza ono dobre funkcjonowanie człowieka w trzech połączonych sferach: fizycznej, psychicznej i społecznej.

Gdy ciało jest przemęczone, na przykład z powodu braku snu, trudniej się skupić i łatwiej się zdenerwować. Z kolei silny stres może powodować ból brzucha, głowy albo problemy ze snem. Kłótnia z bliską osobą również może pogorszyć nastrój. Dlatego warto dbać o wszystkie wymiary zdrowia, a nie tylko o jeden z nich.

Zdrowie fizyczne zależy od codziennych nawyków. Organizm potrzebuje regularnego ruchu, wartościowego jedzenia, wody, snu i higieny. Nie trzeba uprawiać wyczynowego sportu: liczą się też spacer, taniec, jazda na hulajnodze, zabawa na boisku czy chodzenie po schodach.

Ważny jest sen, ponieważ w czasie snu ciało i mózg odpoczywają. Warto ograniczać ekran przed zaśnięciem, ponieważ światło i treści z telefonu mogą utrudniać zasypianie. Należy też pamiętać o higienie: myciu rąk, zębów, ciała oraz o czystych ubraniach.

• Jedz różnorodne posiłki i pij wodę.
• Ruszaj się każdego dnia w sposób, który lubisz.
• Rób przerwy podczas nauki i korzystania z ekranu.
• Dbaj o regularny odpoczynek.

Zdrowie psychiczne wiąże się z naszymi myślami, emocjami i sposobem radzenia sobie z trudnościami. Radość, smutek, złość, strach czy wstyd są naturalne. Nie trzeba się ich wstydzić ani udawać, że ich nie ma. Ważne jest jednak, aby nie krzywdzić siebie ani innych pod wpływem emocji.

Pomocne może być nazwanie tego, co się czuje: „Jestem zły, bo…”, „Martwię się, ponieważ…”. Gdy pojawia się stres, warto spokojnie pooddychać, zrobić przerwę, porozmawiać z kimś zaufanym albo podzielić trudne zadanie na mniejsze części. Rozwijanie zainteresowań i odpoczynek także poprawiają samopoczucie.

Zdrowie społeczne oznacza budowanie bezpiecznych, życzliwych relacji z innymi. Potrzebujemy kontaktu z rodziną, koleżankami i kolegami, nauczycielami oraz innymi ważnymi osobami. Dobre relacje dają poczucie przynależności i wsparcie w trudnych chwilach.

W relacjach ważne są rozmowa, słuchanie, dotrzymywanie słowa i szacunek. Pomaga też asertywność, czyli jasne wyrażanie własnego zdania oraz granic. Można odmówić udziału w czymś, co jest niebezpieczne lub nieprzyjemne, bez wyśmiewania innych.

Konflikty zdarzają się każdemu. Warto mówić o konkretnym problemie, unikać wyzwisk i poszukać rozwiązania. Gdy samodzielna rozmowa nie pomaga, można poprosić o wsparcie dorosłego.

Higiena cyfrowa polega na takim korzystaniu z internetu i urządzeń, aby nie szkodziły one zdrowiu, nauce ani relacjom. Warto robić przerwy od ekranu, nie porównywać stale swojego życia z obrazami w mediach społecznościowych oraz nie udostępniać prywatnych danych obcym osobom.

Nie należy zostawać samemu z przemocą, wyśmiewaniem, groźbami ani przykrymi wiadomościami w sieci. Można zachować dowody, zablokować sprawcę i powiedzieć o sytuacji dorosłemu. Pomoc można uzyskać od rodzica lub opiekuna, wychowawcy, pedagoga szkolnego, psychologa albo lekarza.