Biologia
DNA, RNA i ekspresja genów
autor: Gabby
Zestaw obejmuje budowę DNA i RNA, zasady komplementarności oraz różnice między tymi kwasami nukleinowymi. Utrwalisz także replikację DNA, transkrypcję i translację oraz role mRNA, tRNA i rRNA.
Podcast
Ładuję…
1.Nukleotyd
Podstawowy element budujący DNA i RNA. Składa się z cukru, reszty kwasu fosforowego oraz zasady azotowej.
2.Skład nukleotydu DNA
Deoksyryboza, reszta kwasu fosforowego i zasada azotowa.
3.Skład nukleotydu RNA
Ryboza, reszta kwasu fosforowego i zasada azotowa.
4.Zasady azotowe w DNA
Adenina, tymina, guanina i cytozyna.
5.Zasady azotowe w RNA
Adenina, uracyl, guanina i cytozyna.
6.Komplementarność zasad w DNA
Adenina łączy się z tyminą, a guanina z cytozyną.
7.Budowa DNA
DNA jest dwuniciowe: tworzą je dwie nici skręcone w strukturę zwaną helisą. Nici są komplementarne.
8.Nici antyrównoległe DNA
Dwie nici DNA są ułożone przeciwnie względem siebie, co zaznacza się końcami i .
9.Nić kodująca DNA
Nić DNA mająca sekwencję zgodną z sekwencją mRNA, z tą różnicą, że w DNA występuje tymina, a w RNA uracyl.
10.Nić matrycowa DNA
Nić DNA, która stanowi wzór do powstania komplementarnej cząsteczki mRNA podczas transkrypcji.
11.RNA
Kwas rybonukleinowy. Jest jednoniciowy i zawiera rybozę, resztę kwasu fosforowego oraz zasady azotowe A, U, G i C.
12.mRNA
Matrycowy RNA. Powstaje w transkrypcji i zawiera informację zapisaną w kodonach.
13.tRNA
Transportujący RNA. Ma antykodon i uczestniczy w dostarczaniu aminokwasów podczas translacji.
14.rRNA
Rybosomalny RNA, związany z rybosomami.
15.Kodon
Trójka kolejnych nukleotydów mRNA. Kodony są odczytywane podczas translacji.
16.Antykodon
Trójka nukleotydów tRNA komplementarna do kodonu mRNA.
17.Replikacja DNA
Proces powielania DNA. Pod wpływem helikazy nici DNA rozplatają się, a polimeraza DNA dołącza wolne nukleotydy zgodnie z zasadą komplementarności.
18.Helikaza
Enzym, pod wpływem którego nici DNA rozplatają się podczas replikacji.
19.Polimeraza DNA
Enzym, który podczas replikacji przyłącza do nici DNA wolne nukleotydy zgodnie z zasadą komplementarności.
20.Semikonserwatywność replikacji
Po replikacji powstają dwie cząsteczki DNA, z których każda zawiera jedną starą i jedną nową nić.
21.Transkrypcja
Proces przepisywania informacji genetycznej z DNA na mRNA. Zachodzi w jądrze komórkowym.
22.Translacja
Proces, w którym na podstawie kodonów mRNA powstaje białko. Zachodzi w rybosomach.
23.Ekspresja genów
Proces odczytywania informacji zapisanej w genie. Obejmuje transkrypcję (przepisanie informacji z DNA na mRNA) i translację (syntezę białka na rybosomie).
Notatka
Nukleotydy i zasady azotowe
DNA i są zbudowane z nukleotydów. Każdy zawiera trzy elementy:
- cukier
- resztę kwasu fosforowego
- zasadę azotową
W DNA cukrem jest deoksyryboza, a w RNA występuje ryboza. Zasady azotowe DNA to: adenina, tymina, guanina i cytozyna. W RNA zamiast tyminy występuje uracyl.
Zapamiętaj
DNA ma zasady A, T, G, C, natomiast RNA ma A, U, G, C.
Budowa i komplementarność DNA
Cząsteczka DNA jest zbudowana z dwóch nici skręconych w helisę. Nici są antyrównoległe, czyli ułożone przeciwnie względem siebie; ich kierunek zapisuje się końcami i .
Zasady obu nici łączą się zgodnie z zasadą komplementarności:
- adenina łączy się z tyminą: A-T
- guanina łączy się z cytozyną: G-C
Jedna z nici DNA może być nicią kodującą. Jej sekwencja jest taka sama jak sekwencja , lecz w DNA występuje T, a w mRNA U. Druga, nić matrycowa, jest wzorem podczas powstawania mRNA.
Ważne
Nie myl zasad: w DNA A łączy się z T, a G z C.
RNA i jego rodzaje
RNA jest jednoniciowe. Jego nukleotydy zawierają rybozę, resztę kwasu fosforowego oraz zasady A, U, G i C.
W materiale wyróżniono trzy rodzaje RNA:
- mRNA
- RNA matrycowy; zawiera informację zapisaną w kodonach
- tRNA
- RNA transportujący; ma antykodon
- rRNA
- RNA rybosomalny; jest związany z rybosomami
Kodon to układ trzech nukleotydów mRNA. także składa się z trzech nukleotydów i jest komplementarny do kodonu.
Przykład
Jeśli w mRNA występuje kodon, odpowiada mu komplementarny antykodon tRNA.
Replikacja DNA
Replikacja to powielanie DNA. Pod wpływem enzymu nici DNA rozplatają się. Następnie enzym przyłącza do nich wolne nukleotydy zgodnie z zasadą komplementarności.
Efektem replikacji są dwie cząsteczki DNA. Każda z nich jest zbudowana z jednej nici starej i jednej nici nowej. Taki sposób powielania określa się jako semikonserwatywny.
Zapamiętaj
Helikaza rozplata DNA, a polimeraza DNA dołącza nowe nukleotydy.
Ekspresja genów: transkrypcja i translacja
polega na przepisaniu informacji genetycznej z DNA na mRNA. Według materiału proces ten zachodzi w jądrze komórkowym. Powstające mRNA jest komplementarne do nici matrycowej DNA.
to synteza białka na podstawie informacji zapisanej w mRNA. Zachodzi w rybosomach. Podczas tego procesu kodony mRNA są odczytywane, a tRNA uczestniczy dzięki swoim antykodonom.
Całość drogi informacji można zapisać jako: DNA → mRNA → białko. Transkrypcja i translacja tworzą ekspresję genów.
W skrócie
- 01DNA ma zasady A, T, G, C, natomiast RNA ma A, U, G, C.
- 04Helikaza rozplata DNA, a polimeraza DNA dołącza nowe nukleotydy.
Pojęcia z fiszek
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Genetyka molekularna - replikacja DNA i biosynteza białkaSzkoła średnia, klasa 3
Otwórz kartę pracyQuizy w tym zestawie
32 pytań w 4 etapach
Etap 1: Nukleotydy i budowa DNA
Etap 1 · 9 fiszek · 14 pytań
Etap 2: Rodzaje RNA i kodony
Etap 2 · 7 fiszek · 7 pytań
Etap 3: Replikacja DNA
Etap 3 · 4 fiszki · 5 pytań
Etap 4: Ekspresja genów
Etap 4 · 3 fiszki · 6 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
35 fiszek uczy się 1
40 fiszek uczy się 4
40 fiszek uczy się 2
27 fiszek
40 fiszek uczy się 10
36 fiszek uczy się 8
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
