Ilustracja do zestawu: DNA, RNA i ekspresja genów

Biologia

DNA, RNA i ekspresja genów

autor: Gabby

100% pozytywnych (1 ocena)uczy się 3 osoby
23 fiszek32 pytań w 4 etapachnotatka

Zestaw obejmuje budowę DNA i RNA, zasady komplementarności oraz różnice między tymi kwasami nukleinowymi. Utrwalisz także replikację DNA, transkrypcję i translację oraz role mRNA, tRNA i rRNA.

Podcast

Ładuję…

1.Nukleotyd

Podstawowy element budujący DNA i RNA. Składa się z cukru, reszty kwasu fosforowego oraz zasady azotowej.

2.Skład nukleotydu DNA

Deoksyryboza, reszta kwasu fosforowego i zasada azotowa.

3.Skład nukleotydu RNA

Ryboza, reszta kwasu fosforowego i zasada azotowa.

4.Zasady azotowe w DNA

Adenina, tymina, guanina i cytozyna.

5.Zasady azotowe w RNA

Adenina, uracyl, guanina i cytozyna.

6.Komplementarność zasad w DNA

Adenina łączy się z tyminą, a guanina z cytozyną.

7.Budowa DNA

DNA jest dwuniciowe: tworzą je dwie nici skręcone w strukturę zwaną helisą. Nici są komplementarne.

8.Nici antyrównoległe DNA

Dwie nici DNA są ułożone przeciwnie względem siebie, co zaznacza się końcami 3′3' i 5′5'.

9.Nić kodująca DNA

Nić DNA mająca sekwencję zgodną z sekwencją mRNA, z tą różnicą, że w DNA występuje tymina, a w RNA uracyl.

10.Nić matrycowa DNA

Nić DNA, która stanowi wzór do powstania komplementarnej cząsteczki mRNA podczas transkrypcji.

11.RNA

Kwas rybonukleinowy. Jest jednoniciowy i zawiera rybozę, resztę kwasu fosforowego oraz zasady azotowe A, U, G i C.

12.mRNA

Matrycowy RNA. Powstaje w transkrypcji i zawiera informację zapisaną w kodonach.

13.tRNA

Transportujący RNA. Ma antykodon i uczestniczy w dostarczaniu aminokwasów podczas translacji.

14.rRNA

Rybosomalny RNA, związany z rybosomami.

15.Kodon

Trójka kolejnych nukleotydów mRNA. Kodony są odczytywane podczas translacji.

16.Antykodon

Trójka nukleotydów tRNA komplementarna do kodonu mRNA.

17.Replikacja DNA

Proces powielania DNA. Pod wpływem helikazy nici DNA rozplatają się, a polimeraza DNA dołącza wolne nukleotydy zgodnie z zasadą komplementarności.

18.Helikaza

Enzym, pod wpływem którego nici DNA rozplatają się podczas replikacji.

19.Polimeraza DNA

Enzym, który podczas replikacji przyłącza do nici DNA wolne nukleotydy zgodnie z zasadą komplementarności.

20.Semikonserwatywność replikacji

Po replikacji powstają dwie cząsteczki DNA, z których każda zawiera jedną starą i jedną nową nić.

21.Transkrypcja

Proces przepisywania informacji genetycznej z DNA na mRNA. Zachodzi w jądrze komórkowym.

22.Translacja

Proces, w którym na podstawie kodonów mRNA powstaje białko. Zachodzi w rybosomach.

23.Ekspresja genów

Proces odczytywania informacji zapisanej w genie. Obejmuje transkrypcję (przepisanie informacji z DNA na mRNA) i translację (syntezę białka na rybosomie).

Notatka

Nukleotydy i zasady azotowe

DNA i są zbudowane z nukleotydów. Każdy zawiera trzy elementy:

  • cukier
  • resztę kwasu fosforowego
  • zasadę azotową

W DNA cukrem jest deoksyryboza, a w RNA występuje ryboza. Zasady azotowe DNA to: adenina, tymina, guanina i cytozyna. W RNA zamiast tyminy występuje uracyl.

Zapamiętaj

DNA ma zasady A, T, G, C, natomiast RNA ma A, U, G, C.

Budowa i komplementarność DNA

Cząsteczka DNA jest zbudowana z dwóch nici skręconych w helisę. Nici są antyrównoległe, czyli ułożone przeciwnie względem siebie; ich kierunek zapisuje się końcami 3′3' i 5′5'.

Zasady obu nici łączą się zgodnie z zasadą komplementarności:

  • adenina łączy się z tyminą: A-T
  • guanina łączy się z cytozyną: G-C

Jedna z nici DNA może być nicią kodującą. Jej sekwencja jest taka sama jak sekwencja , lecz w DNA występuje T, a w mRNA U. Druga, nić matrycowa, jest wzorem podczas powstawania mRNA.

Ważne

Nie myl zasad: w DNA A łączy się z T, a G z C.

RNA i jego rodzaje

RNA jest jednoniciowe. Jego nukleotydy zawierają rybozę, resztę kwasu fosforowego oraz zasady A, U, G i C.

W materiale wyróżniono trzy rodzaje RNA:

mRNA
RNA matrycowy; zawiera informację zapisaną w kodonach
tRNA
RNA transportujący; ma antykodon
rRNA
RNA rybosomalny; jest związany z rybosomami

Kodon to układ trzech nukleotydów mRNA. także składa się z trzech nukleotydów i jest komplementarny do kodonu.

Przykład

Jeśli w mRNA występuje kodon, odpowiada mu komplementarny antykodon tRNA.

Replikacja DNA

Replikacja to powielanie DNA. Pod wpływem enzymu nici DNA rozplatają się. Następnie enzym przyłącza do nich wolne nukleotydy zgodnie z zasadą komplementarności.

Efektem replikacji są dwie cząsteczki DNA. Każda z nich jest zbudowana z jednej nici starej i jednej nici nowej. Taki sposób powielania określa się jako semikonserwatywny.

Zapamiętaj

Helikaza rozplata DNA, a polimeraza DNA dołącza nowe nukleotydy.

Ekspresja genów: transkrypcja i translacja

polega na przepisaniu informacji genetycznej z DNA na mRNA. Według materiału proces ten zachodzi w jądrze komórkowym. Powstające mRNA jest komplementarne do nici matrycowej DNA.

to synteza białka na podstawie informacji zapisanej w mRNA. Zachodzi w rybosomach. Podczas tego procesu kodony mRNA są odczytywane, a tRNA uczestniczy dzięki swoim antykodonom.

Całość drogi informacji można zapisać jako: DNA → mRNA → białko. Transkrypcja i translacja tworzą ekspresję genów.

W skrócie

  • 01DNA ma zasady A, T, G, C, natomiast RNA ma A, U, G, C.
  • 04Helikaza rozplata DNA, a polimeraza DNA dołącza nowe nukleotydy.

Pojęcia z fiszek

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Genetyka molekularna - replikacja DNA i biosynteza białkaSzkoła średnia, klasa 3

Otwórz kartę pracy

Quizy w tym zestawie

32 pytań w 4 etapach

  1. Etap 1: Nukleotydy i budowa DNA

    Etap 1 · 9 fiszek · 14 pytań

  2. Etap 2: Rodzaje RNA i kodony

    Etap 2 · 7 fiszek · 7 pytań

  3. Etap 3: Replikacja DNA

    Etap 3 · 4 fiszki · 5 pytań

  4. Etap 4: Ekspresja genów

    Etap 4 · 3 fiszki · 6 pytań

  5. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z biologii

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.