Etyka i wartości w życiu codziennym

1.Etyka

Dział filozofii zajmujący się oceną ludzkiego postępowania w kategoriach dobra i zła. Bada normy moralne, wartości oraz uzasadnia, dlaczego pewne czyny uważa się za właściwe, a inne za niewłaściwe.

2.Moralność

Zespół zasad, norm, ocen i wzorów postępowania obowiązujących w danej jednostce lub społeczności. Moralność dotyczy praktyki życia, a etyka ją opisuje, analizuje i ocenia.

3.Wartości

To, co człowiek uznaje za cenne, ważne i godne realizacji, np. prawda, wolność, uczciwość, zdrowie czy rodzina. Wartości wpływają na wybory, cele i sposób oceniania zachowań.

4.Norma moralna

Zasada określająca, jak należy postępować z moralnego punktu widzenia, np. „nie kłam”, „dotrzymuj obietnic”. Normy moralne nie są zwykle egzekwowane przez państwo, lecz przez sumienie i opinię społeczną.

5.Sumienie

Wewnętrzna zdolność człowieka do oceny własnych czynów jako dobrych lub złych. Sumienie może skłaniać do dobra, ostrzegać przed złem oraz wywoływać poczucie winy po niewłaściwym postępowaniu.

6.Odpowiedzialność

Gotowość do ponoszenia skutków własnych decyzji i działań wobec siebie, innych ludzi i wspólnoty. Odpowiedzialność łączy się ze świadomością konsekwencji i obowiązkiem naprawy szkody.

7.Wolność

Możliwość dokonywania wyborów i działania zgodnie z własną wolą. W etyce wolność nie oznacza dowolności: kończy się tam, gdzie narusza godność, prawa i dobro innych osób.

8.Godność człowieka

Przyrodzona i niezbywalna wartość każdej osoby, niezależna od wieku, pochodzenia, majątku czy poglądów. Godność stanowi podstawę szacunku dla człowieka i jego praw.

9.Sprawiedliwość

Zasada nakazująca traktować ludzi uczciwie, bezstronnie i zgodnie z należnym im prawem lub zasługą. Sprawiedliwość wymaga unikania faworyzowania, krzywdzenia i nierównego traktowania bez powodu.

10.Uczciwość

Postawa polegająca na prawdomówności, rzetelności i niesięganiu po korzyści kosztem oszustwa. Uczciwość dotyczy m.in. relacji z ludźmi, nauki, pracy i korzystania z cudzej własności.

11.Empatia

Umiejętność dostrzegania i rozumienia uczuć oraz sytuacji drugiej osoby. Empatia ułatwia pomoc, ogranicza egoizm i sprzyja bardziej odpowiedzialnym decyzjom moralnym.

12.Tolerancja

Szacunek wobec odmiennych poglądów, przekonań, stylów życia lub cech innych ludzi, o ile nie prowadzą one do krzywdzenia. Tolerancja nie oznacza zgody na każde zachowanie.

13.Autorytet moralny

Osoba uznawana za wzór postępowania ze względu na swoje czyny, uczciwość i spójność zasad z życiem. Autorytet moralny inspiruje, ale nie zwalnia innych z samodzielnej oceny moralnej.

14.Dylemat moralny

Sytuacja, w której trzeba wybrać między co najmniej dwiema możliwościami, a każda z nich wiąże się z ważnymi racjami i możliwymi stratami. Dylemat nie ma prostego, całkowicie bezkosztowego rozwiązania.