Gmina, powiat i województwo w Polsce

1.Samorząd terytorialny

Forma decentralizacji władzy publicznej, w której mieszkańcy danego terytorium tworzą wspólnotę i poprzez wybrane organy decydują o części spraw publicznych na swoim obszarze.

2.Gmina

Podstawowa jednostka samorządu terytorialnego w Polsce. Zajmuje się sprawami najbliższymi mieszkańcom, np. wodociągami, drogami gminnymi, szkołami podstawowymi czy gospodarką odpadami.

3.Powiat

Jednostka samorządu terytorialnego pośrednia między gminą a województwem. Wykonuje zadania przekraczające możliwości jednej gminy, np. prowadzi szpitale powiatowe i szkoły ponadpodstawowe.

4.Województwo

Największa jednostka podziału terytorialnego w Polsce. Na tym poziomie działa zarówno samorząd województwa, jak i administracja rządowa reprezentowana przez wojewodę.

5.Rada gminy

Organ stanowiący i kontrolny gminy. Uchwala budżet, podejmuje uchwały lokalne i kontroluje działalność organu wykonawczego gminy.

6.Wójt, burmistrz, prezydent miasta

Organ wykonawczy gminy. Wójt działa w gminie wiejskiej, burmistrz zwykle w miejskiej lub miejsko-wiejskiej, a prezydent miasta w większych miastach.

7.Rada powiatu

Organ stanowiący i kontrolny powiatu. Podejmuje uchwały dotyczące spraw powiatowych i sprawuje kontrolę nad zarządem powiatu.

8.Zarząd powiatu

Organ wykonawczy powiatu, na którego czele stoi starosta. Wykonuje uchwały rady powiatu i kieruje bieżącymi sprawami powiatu.

9.Sejmik województwa

Organ stanowiący i kontrolny samorządu województwa. Uchwala strategię rozwoju województwa i budżet oraz kontroluje zarząd województwa.

10.Zarząd województwa

Organ wykonawczy samorządu województwa. Na jego czele stoi marszałek województwa, który realizuje uchwały sejmiku i prowadzi politykę rozwoju regionu.

11.Wojewoda

Przedstawiciel Rady Ministrów w województwie. Kieruje administracją rządową w terenie i nadzoruje legalność działania jednostek samorządu terytorialnego.

12.Zadania własne

Sprawy publiczne wykonywane przez samorząd we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność, służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty lokalnej lub regionalnej.

13.Zadania zlecone

Zadania przekazane samorządowi przez administrację rządową. Samorząd wykonuje je w imieniu państwa, na zasadach określonych w ustawach.

14.Budżet jednostki samorządu

Plan dochodów i wydatków gminy, powiatu lub województwa na dany rok. Jest uchwalany przez organ stanowiący i służy finansowaniu zadań publicznych.