Serce i krążenie krwi człowieka
Biologia
Zestaw obejmuje budowę serca człowieka oraz przebieg krążenia płucnego i ustrojowego. Uporządkujesz nazwy jam i naczyń, zrozumiesz kierunek przepływu krwi, rolę zastawek i powiązanie budowy serca z jego funkcją.
1.Serce
Narząd mięśniowy działający jak pompa ssąco-tłocząca. Dzięki rytmicznym skurczom wymusza przepływ krwi przez naczynia krwionośne, co umożliwia transport tlenu, dwutlenku węgla, substancji odżywczych, hormonów i produktów przemiany materii.
2.Przedsionek
Górna jama serca, do której napływa krew z żył. Prawy przedsionek odbiera krew z żył głównych, a lewy przedsionek z żył płucnych.
3.Komora serca
Dolna jama serca tłocząca krew do tętnic. Prawa komora kieruje krew do pnia płucnego, a lewa do aorty. Lewa komora ma grubszą ścianę, bo pompuje krew do całego ciała.
4.Zastawki serca
Struktury zapobiegające cofaniu się krwi. Między przedsionkami i komorami leżą zastawki przedsionkowo-komorowe, a u ujścia dużych tętnic zastawki półksiężycowate.
5.Zastawka trójdzielna
Zastawka między prawym przedsionkiem a prawą komorą. Zapobiega cofaniu się krwi z prawej komory do prawego przedsionka podczas skurczu komory.
6.Zastawka dwudzielna
Zastawka między lewym przedsionkiem a lewą komorą, nazywana też mitralną. Uniemożliwia cofanie się krwi do lewego przedsionka podczas skurczu lewej komory.
7.Zastawki półksiężycowate
Zastawki położone u wyjścia z komór: aortalna i pnia płucnego. Nie dopuszczają do cofania się krwi z aorty i pnia płucnego do komór.
8.Przegroda serca
Ściana oddzielająca prawą i lewą część serca. Zapobiega mieszaniu się krwi odtlenowanej z utlenowaną, co zwiększa wydajność transportu gazów oddechowych.
9.Krążenie płucne
Obieg krwi między sercem a płucami. Krew odtlenowana wypływa z prawej komory do płuc, gdzie oddaje dwutlenek węgla i pobiera tlen, po czym wraca do lewego przedsionka.
10.Krążenie ustrojowe
Obieg krwi między sercem a wszystkimi tkankami ciała. Krew utlenowana wypływa z lewej komory do aorty, a po oddaniu tlenu wraca żyłami głównymi do prawego przedsionka.
11.Aorta
Największa tętnica organizmu. Odprowadza krew utlenowaną z lewej komory do naczyń zaopatrujących narządy całego ciała.
12.Pień płucny
Naczynie odchodzące od prawej komory. Prowadzi krew odtlenowaną do płuc, gdzie dochodzi do wymiany gazowej.
13.Żyły płucne
Naczynia doprowadzające krew utlenowaną z płuc do lewego przedsionka. Stanowią wyjątek, bo żyły zwykle prowadzą krew ubogą w tlen.
14.Żyły główne
Żyła główna górna i dolna doprowadzają krew odtlenowaną z całego ciała do prawego przedsionka.
15.Skurcz serca
Faza pracy serca, podczas której mięsień sercowy kurczy się i wypycha krew z jam serca do naczyń. Skurcz przedsionków poprzedza skurcz komór.
16.Rozkurcz serca
Faza pracy serca, w której mięsień sercowy się rozluźnia, a jamy serca napełniają się krwią napływającą z żył.
17.Mięsień sercowy
Tkanka mięśniowa budująca ścianę serca. Kurczy się rytmicznie i niezależnie od woli, a jego budowa umożliwia długotrwałą, regularną pracę.
18.Unaczynienie wieńcowe
Sieć naczyń zaopatrujących serce w tlen i substancje odżywcze. Mięsień sercowy nie korzysta bezpośrednio z krwi przepływającej przez jamy serca.
Notatka
Rola serca w układzie krążenia
Serce jest centralnym narządem układu krążenia i działa jak pompa tłocząca krew do naczyń. Dzięki jego pracy możliwy jest transport tlenu, dwutlenku węgla, substancji odżywczych, hormonów oraz produktów przemiany materii. U człowieka krążenie ma charakter zamknięty i podwójny, co oznacza, że krew płynie tylko w naczyniach i w czasie jednego pełnego obiegu dwukrotnie przechodzi przez serce.
Serce pracuje rytmicznie przez całe życie. Naprzemiennie występują fazy skurczu i rozkurczu. W czasie skurczu krew jest wypychana z odpowiednich jam serca do tętnic, a w czasie rozkurczu jamy serca napełniają się krwią napływającą z żył.
Zapamiętaj
U człowieka występują dwa obiegi krwi: płucny i ustrojowy.
Budowa serca człowieka
Serce człowieka jest zbudowane z mięśnia sercowego i podzielone na cztery jamy: dwa przedsionki oraz dwie komory. Przedsionki leżą wyżej i przyjmują krew dopływającą do serca, natomiast komory leżą niżej i tłoczą ją do dużych tętnic.
Prawa i lewa część serca są oddzielone przez przegrodę serca, która zapobiega mieszaniu się krwi utlenowanej i odtlenowanej. Prawa część serca obsługuje krążenie płucne, a lewa krążenie ustrojowe.
Ściany komór są grubsze niż ściany przedsionków, ponieważ komory wykonują większą pracę. Szczególnie gruba jest ściana lewej komory, bo musi ona wytworzyć odpowiednio wysokie ciśnienie, aby przetłoczyć krew przez cały organizm. Prawa komora pompuje krew tylko do płuc, więc jej ściana jest cieńsza.
Ważne
Częstym błędem jest utożsamianie tętnic z krwią utlenowaną, a żył z odtlenowaną. O rodzaju naczynia decyduje kierunek przepływu względem serca.
Zastawki i jednokierunkowy przepływ krwi
Prawidłowy przepływ krwi przez serce jest możliwy dzięki obecności zastawek, które działają jak jednokierunkowe zabezpieczenia. Nie pozwalają one na cofanie się krwi podczas skurczu i rozkurczu.
Między prawym przedsionkiem a prawą komorą znajduje się zastawka trójdzielna, a między lewym przedsionkiem a lewą komorą zastawka dwudzielna (mitralna). Są to zastawki przedsionkowo-komorowe. Z kolei u ujścia komór do dużych tętnic leżą zastawki półksiężycowate: pnia płucnego i aorty.
Kiedy komory się kurczą, zastawki przedsionkowo-komorowe zamykają się, a krew nie wraca do przedsionków. Jednocześnie otwierają się zastawki półksiężycowate i krew może wypłynąć do tętnic. Gdy komory się rozkurczają, zastawki półksiężycowate zamykają się, co uniemożliwia powrót krwi z naczyń do serca.
Przykład
Skurcz lewej komory otwiera zastawkę aortalną i kieruje krew do aorty.
Obieg krwi płucny
Krążenie płucne, nazywane też małym obiegiem, odpowiada za wymianę gazową między krwią a powietrzem w płucach. Rozpoczyna się w prawej komorze, z której krew odtlenowana jest tłoczona do pnia płucnego. Następnie trafia ona do naczyń płuc i do pęcherzyków płucnych, gdzie oddaje dwutlenek węgla i pobiera tlen.
Po utlenowaniu krew wraca do serca żyłami płucnymi i wpływa do lewego przedsionka. To ważny wyjątek od prostej reguły szkolnej: pień płucny jest tętnicą prowadzącą krew odtlenowaną, a żyły płucne są żyłami prowadzącymi krew utlenowaną.
Znaczenie tego obiegu polega na stałym odnawianiu zapasów tlenu we krwi i usuwaniu nadmiaru dwutlenku węgla. Dzięki temu lewa część serca może dalej rozprowadzać krew bogatą w tlen po całym organizmie.
Obieg krwi ustrojowy i powiązanie z funkcją
Krążenie ustrojowe, czyli duży obieg krwi, rozpoczyna się w lewej komorze. Stamtąd krew utlenowana wypływa do aorty, a następnie do coraz mniejszych tętnic, które doprowadzają ją do wszystkich narządów i tkanek. W naczyniach włosowatych komórki pobierają tlen i substancje odżywcze, a do krwi przechodzą dwutlenek węgla oraz produkty przemiany materii.
Po przejściu przez tkanki krew staje się odtlenowana i wraca układem żylnym do serca. Ostatecznie dopływa żyłą główną górną i żyłą główną dolną do prawego przedsionka. W ten sposób kończy się obieg ustrojowy, a krew może znów zostać skierowana do płuc.
Serce samo również potrzebuje tlenu i substancji odżywczych, dlatego jest zaopatrywane przez naczynia wieńcowe. Ich prawidłowe działanie ma kluczowe znaczenie dla pracy mięśnia sercowego. Budowa serca wyraźnie wiąże się z jego funkcją: obecność czterech jam, przegrody, zastawek i zróżnicowanej grubości ścian pozwala na sprawny, stały i jednokierunkowy przepływ krwi.
- droga krwi w obiegu płucnym: prawa komora → pień płucny → płuca → żyły płucne → lewy przedsionek
- droga krwi w obiegu ustrojowym: lewa komora → aorta → narządy ciała → żyły główne → prawy przedsionek
Quizy w tym zestawie
18 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu