Rozwój przedurodzeniowy i dojrzewanie człowieka
Biologia
Zestaw pomaga opanować najważniejsze informacje o zapłodnieniu, etapach rozwoju przed urodzeniem oraz zmianach zachodzących w okresie dojrzewania. Znajdziesz tu proste wyjaśnienia, przykłady i pytania, które ułatwią przygotowanie do sprawdzianu z biologii w klasie 7.
1.Zapłodnienie
Połączenie komórki jajowej z plemnikiem. W jego wyniku powstaje zygota, czyli pierwsza komórka nowego organizmu.
2.Zygota
Pierwsza komórka organizmu człowieka powstała po zapłodnieniu. Z niej, po kolejnych podziałach, rozwija się zarodek.
3.Zarodek
Wczesny etap rozwoju człowieka przed urodzeniem. Powstają wtedy zawiązki najważniejszych narządów i układów.
4.Płód
Późniejszy etap rozwoju przedurodzeniowego. Organizm ma już ukształtowane podstawowe narządy, które dalej rosną i dojrzewają.
5.Łożysko
Narząd w organizmie matki, który umożliwia wymianę substancji między jej krwią a krwią rozwijającego się dziecka. Dostarcza tlen i składniki odżywcze, a odbiera zbędne produkty.
6.Pępowina
Przewód łączący organizm dziecka z łożyskiem. Dzięki niej do dziecka docierają potrzebne substancje, a usuwane są produkty przemiany materii.
7.Wody płodowe
Płyn otaczający dziecko w macicy. Chroni je przed urazami, pomaga utrzymać odpowiednią temperaturę i umożliwia ruchy.
8.Ciąża
Okres rozwoju dziecka w organizmie matki od zapłodnienia do porodu. U człowieka trwa zwykle około 9 miesięcy.
9.Rozwój przedurodzeniowy
Wszystkie zmiany zachodzące u człowieka od chwili zapłodnienia aż do narodzin. Obejmuje etap zarodka i płodu.
10.Dojrzewanie
Okres, w którym ciało dziecka zmienia się w ciało osoby dorosłej zdolnej do rozmnażania. Zachodzą wtedy zmiany fizyczne i emocjonalne.
11.Okres dojrzewania
Czas intensywnych zmian w organizmie i psychice. Pojawiają się cechy płciowe, szybki wzrost i większa samodzielność emocjonalna.
12.Hormony płciowe
Substancje wytwarzane przez organizm, które kierują zmianami w okresie dojrzewania. Wpływają na rozwój narządów płciowych i cech płciowych.
13.Miesiączka
Cykliczne złuszczanie błony śluzowej macicy połączone z krwawieniem. Jest jednym z objawów dojrzewania dziewcząt.
14.Owulacja
Uwolnienie komórki jajowej z jajnika. Jest elementem cyklu miesiączkowego.
15.Polucja
Niezależny od woli wytrysk nasienia, najczęściej podczas snu. Jest naturalnym objawem dojrzewania chłopców.
16.Pierwotne cechy płciowe
Narządy rozrodcze, z którymi człowiek się rodzi. Są obecne od urodzenia i różnią dziewczynki oraz chłopców.
17.Wtórne cechy płciowe
Cechy pojawiające się głównie w okresie dojrzewania, na przykład mutacja głosu u chłopców czy rozwój piersi u dziewcząt.
18.Higiena okresu dojrzewania
Dbanie o czystość ciała, zdrową dietę, ruch, sen i dobre samopoczucie. Jest ważna, bo organizm intensywnie się zmienia.
Notatka
1. Od zapłodnienia do narodzin
Rozwój człowieka zaczyna się w chwili zapłodnienia. Jest to połączenie komórki jajowej z plemnikiem. W wyniku tego procesu powstaje zygota, czyli pierwsza komórka nowego organizmu. Zygota dzieli się wiele razy i rozpoczyna się rozwój przedurodzeniowy, czyli rozwój dziecka przed narodzinami.
Rozwój przedurodzeniowy obejmuje dwa główne etapy: zarodkowy i płodowy. Są to kolejne fazy tego samego procesu. W czasie tych etapów z jednej komórki rozwija się cały organizm człowieka.
2. Etap zarodka i etap płodu
Najwcześniejszy etap rozwoju to etap zarodka. W tym czasie powstają zawiązki najważniejszych narządów i układów ciała. To bardzo ważny okres, ponieważ organizm dopiero się kształtuje.
Później zarodek przechodzi w etap płodu. Wtedy podstawowe narządy są już utworzone, a organizm dalej rośnie, rozwija się i dojrzewa. Płód zwiększa swoje rozmiary, porusza się i przygotowuje do życia po narodzinach.
Cały rozwój przedurodzeniowy trwa u człowieka zwykle około 9 miesięcy i kończy się porodem.
3. Rola łożyska, pępowiny i wód płodowych
Dziecko rozwija się w macicy organizmu matki. Bardzo ważną rolę pełni łożysko. Umożliwia ono wymianę substancji między organizmem matki a organizmem dziecka. Dzięki łożysku dziecko otrzymuje tlen i składniki odżywcze, a oddaje zbędne produkty przemiany materii.
Dziecko jest połączone z łożyskiem za pomocą pępowiny. To właśnie przez nią transportowane są potrzebne substancje.
Ważne są także wody płodowe. Otaczają one dziecko i chronią je przed urazami. Ułatwiają też ruchy oraz pomagają utrzymać odpowiednie warunki w czasie ciąży.
4. Czym jest dojrzewanie
Dojrzewanie to okres przejścia z dzieciństwa do dorosłości. W tym czasie organizm stopniowo staje się zdolny do rozmnażania. Zmiany zachodzą nie tylko w ciele, ale także w psychice i emocjach. Dlatego nastolatek może czasem reagować inaczej niż wcześniej, być bardziej wrażliwy lub zmienny w nastroju.
Dużą rolę w dojrzewaniu odgrywają hormony. To one kierują wieloma zmianami zachodzącymi w organizmie. W okresie dojrzewania często następuje szybki wzrost ciała, zmieniają się proporcje sylwetki i pojawiają się cechy typowe dla kobiet oraz mężczyzn.
5. Zmiany w dojrzewaniu dziewcząt i chłopców
W biologii wyróżnia się pierwotne i wtórne cechy płciowe. Pierwotne cechy płciowe to narządy rozrodcze obecne od urodzenia. Wtórne cechy płciowe pojawiają się głównie w okresie dojrzewania.
U dziewcząt do zmian dojrzewania należą między innymi rozwój piersi, pojawienie się owłosienia łonowego i pachowego oraz rozpoczęcie cyklu miesiączkowego. Miesiączka to cykliczne krwawienie związane ze złuszczaniem błony śluzowej macicy. W cyklu występuje też owulacja, czyli uwolnienie komórki jajowej z jajnika.
U chłopców pojawiają się między innymi zarost, obniżenie głosu, rozwój owłosienia łonowego i pachowego oraz polucje. Polucja to niezależny od woli wytrysk nasienia, najczęściej podczas snu. Jest to naturalne zjawisko w okresie dojrzewania.
6. Jak dbać o siebie w czasie dojrzewania
Okres dojrzewania wymaga troski o zdrowie i higienę. Zmiany w organizmie są naturalne, ale mogą budzić pytania lub niepokój. Warto wtedy rozmawiać z rodzicami, opiekunami, nauczycielami albo lekarzem.
W czasie dojrzewania szczególnie ważne są:
- codzienna higiena ciała,
- zdrowa i urozmaicona dieta,
- odpowiednia ilość snu,
- regularny ruch,
- unikanie używek,
- akceptowanie tempa własnego rozwoju.
Trzeba pamiętać, że każdy dojrzewa w swoim tempie. U jednej osoby zmiany mogą pojawić się wcześniej, u innej później. Najczęściej jest to zjawisko całkowicie naturalne.
Quizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu