Narząd wzroku i wady wzroku

Narząd wzroku pozwala odbierać bodźce świetlne i rozpoznawać otoczenie. Dzięki niemu widzimy kształty, kolory, ruch oraz odległość przedmiotów. Najważniejszą częścią narządu wzroku jest oko, czyli gałka oczna, ale w widzeniu bierze udział także mózg, który odczytuje informacje przesłane z oka.

Oko można porównać do aparatu fotograficznego. Światło wpada do środka, zostaje odpowiednio skupione, a następnie na siatkówce powstaje obraz. Dopiero potem informacja trafia do mózgu i tam jest rozpoznawana.

Gałka oczna zbudowana jest z kilku ważnych elementów.

• Twardówka to biała, mocna osłona oka. Chroni je i nadaje mu kształt.
• Rogówka znajduje się z przodu oka. Jest przezroczysta i przepuszcza światło.
• Tęczówka to barwna część oka. Jej kolor decyduje o tym, czy oczy są niebieskie, zielone czy brązowe.
• Źrenica to otwór w środku tęczówki. Przez nią światło dostaje się do wnętrza oka.
• Soczewka skupia promienie świetlne i pomaga ustawić ostry obraz.
• Siatkówka wyścieła wnętrze oka i odbiera światło.
• Nerw wzrokowy przekazuje informacje z siatkówki do mózgu.

W oku znajduje się też ciało szkliste, czyli galaretowata substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej. Pomaga ono utrzymać jej kształt.

Widzenie zaczyna się wtedy, gdy światło odbite od przedmiotów wpada do oka. Najpierw przechodzi przez rogówkę i źrenicę. Tęczówka reguluje ilość światła, zmieniając szerokość źrenicy. W silnym świetle źrenica się zwęża, a w ciemności rozszerza.

Następnie światło przechodzi przez soczewkę. Soczewka skupia promienie tak, aby obraz powstał na siatkówce. Tam znajdują się komórki światłoczułe, które zamieniają bodźce świetlne na impulsy nerwowe. Te impulsy płyną nerwem wzrokowym do mózgu. Mózg rozpoznaje obraz i dzięki temu wiemy, na co patrzymy.

W siatkówce znajdują się dwa główne rodzaje komórek światłoczułych: pręciki i czopki.

Pręciki są bardzo wrażliwe na światło. Umożliwiają widzenie przy słabym oświetleniu, na przykład wieczorem. Nie pozwalają jednak dobrze odróżniać kolorów.

Czopki działają najlepiej przy dobrym oświetleniu. Odpowiadają za ostre widzenie i rozpoznawanie barw. Dzięki nim możemy odróżnić na przykład czerwony od zielonego. Oba rodzaje komórek są potrzebne, aby wzrok działał prawidłowo w różnych warunkach.

Akomodacja to zdolność oka do wyraźnego widzenia przedmiotów znajdujących się w różnej odległości. Gdy patrzymy na coś blisko, soczewka staje się bardziej wypukła. Gdy patrzymy daleko, soczewka spłaszcza się.

Można to łatwo zauważyć w życiu codziennym. Kiedy czytasz książkę, oko musi ustawić ostrość na bliską odległość. Gdy po chwili spojrzysz przez okno na budynek, soczewka znów zmienia swój kształt. Dzięki temu obraz pozostaje wyraźny.

Jedną z najczęstszych wad wzroku jest krótkowzroczność. Osoba krótkowzroczna dobrze widzi z bliska, ale gorzej z daleka. Obraz powstaje wtedy przed siatkówką. Taką wadę koryguje się soczewkami rozpraszającymi.

Drugą częstą wadą jest dalekowzroczność. W tym przypadku trudniej widzieć z bliska. Obraz tworzy się za siatkówką. Do korekcji używa się soczewek skupiających.

Inną wadą jest astygmatyzm. Powoduje on niewyraźne lub zniekształcone widzenie. Przedmioty mogą wydawać się rozmazane albo „krzywe”. Wady wzroku rozpoznaje lekarz okulista lub specjalista badający wzrok.

O wzrok trzeba dbać każdego dnia. Ważne jest odpowiednie oświetlenie podczas czytania i nauki. Nie należy siedzieć zbyt blisko ekranu komputera ani trzymać książki bardzo blisko oczu. Podczas pracy przy komputerze warto robić przerwy, aby oczy mogły odpocząć.

Trzeba też chronić oczy przed zbyt silnym światłem, zwłaszcza promieniowaniem UV. Nie wolno patrzeć prosto w słońce. W razie problemów z widzeniem należy zgłosić się na badanie wzroku. Wcześnie wykryta wada jest łatwiejsza do skorygowania.

Zdrowy styl życia również ma znaczenie. Sen i odpoczynek pomagają oczom pracować lepiej, a higiena zapobiega podrażnieniom i zakażeniom.