Narząd słuchu i równowagi – budowa ucha
Biologia
Zestaw pomaga opanować budowę ucha oraz rolę jego najważniejszych części. Uczeń przypomni sobie, jak powstaje słyszenie, za co odpowiada narząd równowagi i jak dbać o słuch na co dzień.
1.Ucho zewnętrzne
Część ucha zbudowana z małżowiny usznej i przewodu słuchowego. Zbiera fale dźwiękowe z otoczenia i kieruje je do błony bębenkowej.
2.Małżowina uszna
Widoczna część ucha z chrząstki pokrytej skórą. Pomaga wychwytywać dźwięki i kierować je do przewodu słuchowego.
3.Przewód słuchowy
Kanał prowadzący od małżowiny usznej do błony bębenkowej. Przenosi fale dźwiękowe w głąb ucha.
4.Błona bębenkowa
Cienka błona oddzielająca ucho zewnętrzne od środkowego. Drga pod wpływem fal dźwiękowych i przekazuje te drgania dalej.
5.Ucho środkowe
Część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe: młoteczek, kowadełko i strzemiączko. Przenosi i wzmacnia drgania z błony bębenkowej do ucha wewnętrznego.
6.Kosteczki słuchowe
Trzy małe kości: młoteczek, kowadełko i strzemiączko. Przekazują drgania z błony bębenkowej do ucha wewnętrznego.
7.Trąbka słuchowa
Przewód łączący ucho środkowe z gardłem. Wyrównuje ciśnienie po obu stronach błony bębenkowej, na przykład podczas ziewania lub połykania.
8.Ucho wewnętrzne
Najgłębiej położona część ucha. Znajdują się w nim ślimak odpowiedzialny za słyszenie oraz narząd równowagi.
9.Ślimak
Część ucha wewnętrznego odpowiedzialna za odbieranie dźwięków. W nim drgania są zamieniane na impulsy nerwowe przekazywane do mózgu.
10.Narząd równowagi
Część ucha wewnętrznego złożona z kanałów półkolistych oraz przedsionka. Informuje mózg o położeniu i ruchach głowy, dzięki czemu utrzymujemy równowagę.
Notatka
1. Ucho jako narząd słuchu i równowagi
Ucho pełni dwie ważne funkcje. Po pierwsze umożliwia słyszenie dźwięków z otoczenia, takich jak mowa, muzyka czy odgłosy ulicy. Po drugie pomaga utrzymać równowagę, czyli orientować się, jak ułożona jest głowa i czy ciało jest w ruchu.
Ucho dzieli się na trzy główne części:
- ucho zewnętrzne
- ucho środkowe
- ucho wewnętrzne
Każda z tych części ma inne zadanie, ale wszystkie razem współpracują, aby dźwięk mógł dotrzeć do mózgu i zostać rozpoznany.
2. Ucho zewnętrzne
Ucho zewnętrzne składa się z małżowiny usznej i przewodu słuchowego. Małżowina uszna to widoczna część ucha. Jej zadaniem jest wychwytywanie fal dźwiękowych i kierowanie ich do środka.
Przewód słuchowy to kanał prowadzący do błony bębenkowej. Fale dźwiękowe przechodzą nim w głąb ucha. Na końcu przewodu znajduje się błona bębenkowa. Jest cienka i delikatna. Gdy dociera do niej dźwięk, zaczyna drgać.
Można to porównać do membrany w głośniku albo do napiętej powierzchni bębna, która porusza się pod wpływem uderzenia.
3. Ucho środkowe
Za błoną bębenkową znajduje się ucho środkowe. Są w nim trzy bardzo małe kosteczki słuchowe:
- młoteczek
- kowadełko
- strzemiączko
Ich zadaniem jest przekazywanie drgań z błony bębenkowej dalej oraz ich wzmacnianie. Dzięki temu dźwięk może być dobrze odebrany przez ucho wewnętrzne.
W uchu środkowym znajduje się też trąbka słuchowa. Łączy ona ucho środkowe z gardłem. Jej rola polega na wyrównywaniu ciśnienia po obu stronach błony bębenkowej. Dlatego podczas startu samolotu, jazdy w górach albo nurkowania możemy czuć „zatkane uszy”, a po przełknięciu lub ziewnięciu często wracają one do normy.
4. Ucho wewnętrzne i słyszenie
Ucho wewnętrzne to najgłębiej położona część ucha. Znajduje się tu ślimak, który odpowiada za słyszenie. To właśnie do niego docierają drgania przekazane wcześniej przez kosteczki słuchowe.
W ślimaku bodźce dźwiękowe są zamieniane na impulsy nerwowe. Następnie impulsy te biegną do mózgu. Dopiero mózg rozpoznaje je jako konkretny dźwięk, na przykład głos nauczyciela, dzwonek telefonu albo śpiew ptaka.
Droga dźwięku wygląda więc tak:
- małżowina uszna
- przewód słuchowy
- błona bębenkowa
- kosteczki słuchowe
- ślimak
- mózg
5. Narząd równowagi
W uchu wewnętrznym znajduje się także narząd równowagi. Jego zadaniem jest informowanie mózgu o położeniu i ruchach głowy. Dzięki temu możemy stać, chodzić, biegać, skręcać i nie przewracać się przy każdym ruchu.
Narząd równowagi działa cały czas, nawet gdy o tym nie myślimy. Szczególnie ważny jest podczas jazdy na rowerze, wchodzenia po schodach, skakania czy obracania się. Gdy działa nieprawidłowo, mogą pojawić się zawroty głowy i problemy z utrzymaniem równowagi.
6. Jak dbać o słuch
O narząd słuchu trzeba dbać każdego dnia. Zbyt głośne dźwięki mogą uszkadzać słuch, zwłaszcza gdy długo słuchamy muzyki przez słuchawki lub przebywamy w hałasie.
Najważniejsze zasady to:
- nie słuchać muzyki zbyt głośno
- robić przerwy podczas używania słuchawek
- chronić uszy przed bardzo silnym hałasem
- nie wkładać do ucha ostrych przedmiotów
- zgłaszać ból ucha lub pogorszenie słyszenia dorosłym i lekarzowi
Dbając o uszy, chronimy zarówno słyszenie, jak i prawidłowe działanie narządu równowagi.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu