Układ moczowy i wydalanie
Biologia
Zestaw pomaga opanować budowę i rolę układu moczowego oraz zrozumieć, na czym polega wydalanie. Znajdziesz tu najważniejsze pojęcia, drogę powstawania i usuwania moczu oraz zasady dbania o nerki i drogi moczowe.
1.Wydalanie
Usuwanie z organizmu zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii. Do takich substancji należą między innymi mocznik, nadmiar wody, soli mineralnych i dwutlenek węgla.
2.Układ moczowy
Układ narządów, który oczyszcza krew i usuwa z organizmu mocz. Tworzą go nerki, moczowody, pęcherz moczowy i cewka moczowa.
3.Nerki
Parzyste narządy leżące w tylnej części jamy brzusznej. Filtrują krew, usuwają z niej zbędne substancje i wytwarzają mocz.
4.Moczowody
Dwa przewody, którymi mocz spływa z nerek do pęcherza moczowego. Nie wytwarzają moczu, tylko go transportują.
5.Pęcherz moczowy
Elastyczny narząd, w którym gromadzi się mocz przed usunięciem z organizmu. Może się rozciągać, gdy jest wypełniony.
6.Cewka moczowa
Przewód, którym mocz jest usuwany z pęcherza na zewnątrz organizmu.
7.Mocz
Płyn zawierający głównie wodę oraz zbędne produkty przemiany materii, na przykład mocznik i nadmiar soli mineralnych.
8.Mocznik
Zbędny produkt przemiany materii powstający w organizmie. Jest usuwany głównie przez nerki wraz z moczem.
9.Rola nerek
Nerki oczyszczają krew, usuwają nadmiar wody i soli mineralnych oraz pomagają utrzymać odpowiedni skład płynów w organizmie.
10.Profilaktyka chorób układu moczowego
Polega między innymi na piciu odpowiedniej ilości wody, dbaniu o higienę, niewstrzymywaniu moczu, chronieniu organizmu przed wychłodzeniem i zgłaszaniu niepokojących objawów lekarzowi.
Notatka
1. Czym jest wydalanie
Wydalanie to usuwanie z organizmu zbędnych i szkodliwych produktów przemiany materii. Organizm stale pracuje: komórki pobierają potrzebne substancje i wytwarzają odpady. Jeśli takie odpady gromadziłyby się w ciele, mogłyby szkodzić zdrowiu.
Do usuwanych substancji należą między innymi:
- mocznik
- nadmiar wody
- nadmiar soli mineralnych
- dwutlenek węgla
Trzeba pamiętać, że wydalanie to nie to samo co usuwanie niestrawionych resztek pokarmu. Kał powstaje głównie z tego, czego organizm nie strawił i nie wchłonął, natomiast wydalanie dotyczy odpadów powstających podczas pracy komórek.
2. Narządy układu moczowego
Układ moczowy odpowiada za oczyszczanie krwi i usuwanie moczu z organizmu. Tworzą go cztery główne elementy: nerki, moczowody, pęcherz moczowy i cewka moczowa.
Nerki to parzyste narządy leżące w tylnej części jamy brzusznej. Ich najważniejszym zadaniem jest filtrowanie krwi. Nerki usuwają z niej zbędne substancje oraz nadmiar wody i soli mineralnych.
Moczowody to dwa przewody, którymi mocz przepływa z nerek do pęcherza moczowego.
Pęcherz moczowy jest elastycznym narządem, w którym mocz gromadzi się przez pewien czas.
Cewka moczowa to przewód, którym mocz zostaje wydalony na zewnątrz organizmu.
3. Jak powstaje i przepływa mocz
Mocz powstaje w nerkach podczas oczyszczania krwi. Zawiera głównie wodę, a także zbędne produkty przemiany materii, na przykład mocznik, oraz nadmiar soli mineralnych.
Droga moczu w organizmie wygląda tak:
- nerki
- moczowody
- pęcherz moczowy
- cewka moczowa
Najpierw nerki wytwarzają mocz. Następnie spływa on moczowodami do pęcherza, gdzie jest gromadzony. Gdy pęcherz się wypełnia, odczuwamy potrzebę oddania moczu. Potem mocz zostaje usunięty cewką moczową.
Dzięki temu organizm może stale pozbywać się szkodliwych lub niepotrzebnych substancji.
4. Znaczenie nerek dla organizmu
Nerki pełnią bardzo ważną rolę, bo pomagają utrzymać równowagę wewnętrzną organizmu. Oznacza to, że dbają o odpowiedni skład płynów w ciele.
Ich zadania to między innymi:
- oczyszczanie krwi ze zbędnych substancji
- usuwanie nadmiaru wody
- usuwanie nadmiaru soli mineralnych
- wytwarzanie moczu
Można powiedzieć, że nerki działają jak bardzo dokładne filtry. Gdy pracują prawidłowo, organizm łatwiej utrzymuje właściwe warunki do życia komórek.
5. Jak dbać o układ moczowy
O układ moczowy trzeba dbać każdego dnia. Ważne jest picie odpowiedniej ilości wody, ponieważ wspomaga to pracę nerek. Należy także regularnie oddawać mocz i nie wstrzymywać go zbyt długo.
Pomagają też proste zasady:
- dbanie o higienę osobistą
- unikanie wychłodzenia organizmu
- odpowiednie nawodnienie
- reagowanie na niepokojące objawy
Niepokojące mogą być na przykład ból przy oddawaniu moczu, pieczenie, zmiana barwy moczu lub ból w okolicy lędźwi. W takiej sytuacji trzeba powiedzieć o tym dorosłemu i skonsultować się z lekarzem.
6. Układ moczowy a zdrowy organizm
Układ moczowy współpracuje z innymi układami organizmu. Krew dopływa do nerek, a one usuwają z niej zbędne substancje. Dzięki temu całe ciało może sprawniej funkcjonować.
Układ moczowy ma znaczenie także dla utrzymania właściwej ilości wody w organizmie. To ważne szczególnie podczas upału, wysiłku fizycznego albo choroby. Jeśli organizm traci dużo wody, trzeba ją uzupełniać.
Dobre działanie układu moczowego wpływa na samopoczucie i zdrowie całego organizmu. Dlatego warto znać jego budowę, rozumieć funkcje poszczególnych narządów i stosować podstawowe zasady profilaktyki.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu