Profilaktyka chorób układu krążenia

Układ krążenia rozprowadza po całym organizmie potrzebne substancje. Dzięki niemu komórki dostają tlen i składniki odżywcze, a część zbędnych produktów przemiany materii jest odprowadzana do narządów, które usuwają je z organizmu. To jeden z najważniejszych układów, bo bez sprawnego transportu komórki nie mogłyby prawidłowo pracować.

Układ krążenia tworzą:

• serce
• krew
• naczynia krwionośne

Serce działa jak pompa. Kurczy się i tłoczy krew do naczyń. Tętnice prowadzą krew od serca, żyły doprowadzają ją z powrotem do serca, a naczynia włosowate są bardzo cienkie i to właśnie w nich zachodzi wymiana substancji między krwią a tkankami.

Krew pełni funkcję transportową, obronną i pomaga utrzymać równowagę organizmu. Krwinki czerwone przenoszą tlen, krwinki białe biorą udział w obronie przed drobnoustrojami, a płytki krwi pomagają w krzepnięciu.

Pracę serca można pośrednio ocenić przez tętno. Tętno to rytmiczne uderzenia ścian tętnic wywołane skurczami serca. Ważnym pojęciem jest też ciśnienie krwi, czyli siła nacisku krwi na ściany naczyń. Zbyt wysokie ciśnienie przez długi czas szkodzi naczyniom i obciąża serce.

Układ krążenia współpracuje z innymi układami, szczególnie z układem oddechowym. W płucach krew pobiera tlen, a potem rozprowadza go po organizmie.

Do chorób i zaburzeń układu krążenia należą między innymi nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, zawał serca i udar mózgu. Nadciśnienie to zbyt wysokie ciśnienie krwi. Często przez długi czas nie daje wyraźnych objawów, dlatego jest szczególnie podstępne.

Miażdżyca polega na odkładaniu się w ścianach naczyń substancji tłuszczowych. Naczynia stają się węższe i mniej drożne, więc krew płynie trudniej. To zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu.

Zawał serca pojawia się wtedy, gdy część mięśnia sercowego nie otrzymuje dostatecznej ilości krwi i tlenu. Udar mózgu wiąże się z nagłym zaburzeniem dopływu krwi do części mózgu. Oba stany są bardzo groźne i wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.

Niektóre zachowania zwiększają ryzyko chorób układu krążenia. Duże znaczenie ma styl życia. Szczególnie niekorzystne są:

• palenie tytoniu
• mała aktywność fizyczna
• dieta bogata w tłuszcze nasycone, cukier i sól
• częste jedzenie żywności wysoko przetworzonej
• długotrwały stres
• nadwaga i otyłość

Palenie tytoniu uszkadza naczynia krwionośne i pogarsza pracę serca. Brak ruchu osłabia wydolność organizmu. Nadmiar soli może sprzyjać nadciśnieniu, a zbyt duża ilość tłustych i słodkich produktów nie pomaga utrzymać prawidłowej masy ciała.

Ważne jest też to, że kilka czynników ryzyka może działać jednocześnie. Na przykład mało ruchu, zła dieta i stres razem są bardziej niebezpieczne niż każdy z tych czynników osobno.

Profilaktyka to działania, które pomagają zapobiegać chorobom. W przypadku układu krążenia duże znaczenie mają codzienne nawyki.

Warto:

• regularnie się ruszać, na przykład spacerować, jeździć na rowerze, pływać lub uprawiać sport
• jeść warzywa i owoce
• wybierać pełnoziarniste pieczywo i wartościowe posiłki
• ograniczać słone przekąski, fast foody i nadmiar słodyczy
• pić odpowiednią ilość wody
• wysypiać się
• unikać palenia tytoniu i przebywania w dymie papierosowym

Aktywność fizyczna wzmacnia serce i poprawia krążenie. Zdrowa dieta pomaga utrzymać prawidłową masę ciała. Sen i odpoczynek wspierają cały organizm, a ograniczanie stresu również ma znaczenie dla zdrowia serca.

W profilaktyce ważne są także pomiary i obserwowanie organizmu. Warto kontrolować ciśnienie krwi, zwłaszcza gdy lekarz zaleci takie pomiary lub gdy w rodzinie występowały choroby układu krążenia. Badania profilaktyczne pomagają wcześniej zauważyć problem.

Nie wolno lekceważyć niepokojących objawów. Pilnej pomocy wymagają na przykład:

• silny ból w klatce piersiowej
• nagła duszność
• zasłabnięcie
• nagłe zaburzenia mowy lub ruchu

Szybka reakcja może uratować zdrowie, a nawet życie. Najlepsza zasada brzmi: dbać o serce codziennie, a nie dopiero wtedy, gdy pojawi się choroba.