Skóra – budowa, funkcje i ochrona
Biologia
Zestaw pomaga opanować budowę skóry, jej najważniejsze funkcje oraz zasady dbania o nią. Znajdziesz tu też informacje o oparzeniach, higienie, promieniowaniu UV i profilaktyce czerniaka.
1.Skóra
Największy narząd ciała człowieka. Okrywa całe ciało, chroni organizm przed urazami, drobnoustrojami i utratą wody, a także pomaga utrzymać właściwą temperaturę.
2.Naskórek
Zewnętrzna warstwa skóry. Chroni głębiej położone tkanki. Jego powierzchowne komórki stopniowo obumierają i się złuszczają.
3.Skóra właściwa
Warstwa leżąca pod naskórkiem. Znajdują się w niej m.in. naczynia krwionośne, gruczoły, zakończenia nerwowe i mieszki włosowe.
4.Tkanka podskórna
Warstwa pod skórą właściwą, zbudowana głównie z tkanki tłuszczowej. Chroni przed utratą ciepła, amortyzuje urazy i stanowi zapas energii.
5.Gruczoły potowe
Wytwarzają pot. Dzięki parowaniu potu organizm może się ochładzać, co pomaga w utrzymaniu stałej temperatury ciała.
6.Gruczoły łojowe
Wydzielają łój, który natłuszcza skórę i włosy oraz ogranicza ich wysychanie. Zbyt duża aktywność tych gruczołów może sprzyjać trądzikowi.
7.Receptory w skórze
Zakończenia nerwowe odbierające bodźce, takie jak dotyk, ucisk, ból, zimno i ciepło. Dzięki nim skóra jest narządem zmysłu.
8.Termoregulacja
Utrzymywanie właściwej temperatury ciała. Skóra pomaga w tym przez wydzielanie potu oraz zwężanie i rozszerzanie naczyń krwionośnych.
9.Promieniowanie UV
Część promieniowania słonecznego, która może uszkadzać skórę. Nadmiar UV zwiększa ryzyko poparzeń słonecznych i nowotworów skóry, w tym czerniaka.
10.Czerniak
Groźny nowotwór skóry rozwijający się z komórek barwnikowych. Ryzyko wzrasta m.in. przez nadmierne opalanie i częste oparzenia słoneczne.
Notatka
1. Skóra – co to jest i dlaczego jest ważna
Skóra to największy narząd człowieka. Pokrywa całe ciało i stanowi pierwszą linię obrony organizmu przed środowiskiem zewnętrznym. Dzięki niej organizm jest chroniony przed urazami mechanicznymi, wnikaniem drobnoustrojów oraz nadmierną utratą wody.
Skóra nie jest tylko „okryciem” ciała. Pełni wiele ważnych funkcji: ochronną, czuciową, wydalniczą i termoregulacyjną. Oznacza to, że nie tylko osłania ciało, ale też odbiera bodźce, pomaga usuwać niektóre substancje z potem i bierze udział w utrzymaniu stałej temperatury.
2. Budowa skóry
Skóra składa się z trzech głównych warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej.
Naskórek jest warstwą najbardziej zewnętrzną. To on ma bezpośredni kontakt ze środowiskiem. Jego komórki stopniowo obumierają i złuszczają się. Naskórek pełni głównie funkcję ochronną.
Pod naskórkiem leży skóra właściwa. W niej znajdują się naczynia krwionośne, zakończenia nerwowe, gruczoły potowe, gruczoły łojowe oraz mieszki włosowe. Ta warstwa odgrywa dużą rolę w odczuwaniu bodźców i regulacji temperatury ciała.
Najgłębiej położona jest tkanka podskórna. Zawiera dużo tkanki tłuszczowej. Chroni ona przed utratą ciepła, łagodzi skutki urazów i może stanowić zapas energii.
3. Funkcje skóry
Najważniejszą funkcją skóry jest ochrona organizmu. Skóra utrudnia wnikanie bakterii, wirusów i innych szkodliwych czynników. Chroni też głębiej położone tkanki przed uszkodzeniem.
Skóra jest również narządem zmysłu. Dzięki receptorom odbieramy dotyk, ucisk, ból, zimno i ciepło. To ważne, bo pozwala szybko reagować na zagrożenia, na przykład odsunąć rękę od gorącego przedmiotu.
Kolejną funkcją jest termoregulacja. Gdy jest gorąco, gruczoły potowe wydzielają pot. Jego parowanie ochładza ciało. Gdy jest zimno, naczynia krwionośne w skórze mogą się zwężać, co ogranicza utratę ciepła.
Skóra uczestniczy też w wydalaniu. Wraz z potem usuwane są między innymi woda i niektóre zbędne substancje.
4. Gruczoły, włosy i znaczenie higieny
W skórze znajdują się gruczoły potowe i łojowe. Gruczoły potowe produkują pot, który pomaga chłodzić organizm. Gruczoły łojowe wydzielają łój natłuszczający skórę i włosy. Dzięki temu skóra mniej wysycha.
Na powierzchni skóry rosną włosy, które także pełnią funkcję ochronną. Na przykład rzęsy i brwi pomagają chronić oczy przed kurzem i potem.
Aby skóra dobrze spełniała swoje zadania, trzeba o nią dbać. Znaczenie ma codzienna higiena: regularne mycie ciała, zmiana bielizny i noszenie czystej odzieży. Ważne jest także unikanie drażniących substancji i dbanie o odpowiednie nawilżenie skóry.
5. Choroby skóry i profilaktyka
Skóra może ulegać podrażnieniom, stanom zapalnym i uszkodzeniom. Jednym z ważnych zagrożeń są oparzenia słoneczne, które powstają wskutek zbyt długiego przebywania na słońcu. Szkodliwe jest zwłaszcza promieniowanie UV.
Długotrwałe i częste narażenie na promieniowanie UV zwiększa ryzyko nowotworów skóry, w tym czerniaka. Czerniak to groźny nowotwór rozwijający się z komórek barwnikowych skóry. Niepokój powinny wzbudzić znamiona, które zmieniają kształt, kolor, wielkość albo zaczynają krwawić.
Profilaktyka chorób skóry polega przede wszystkim na rozsądnym korzystaniu ze słońca.
- unikanie opalania w godzinach najsilniejszego nasłonecznienia
- noszenie nakrycia głowy i przewiewnej odzieży
- stosowanie kremów z filtrem UV
- unikanie solarium
- obserwowanie znamion i zgłaszanie niepokojących zmian lekarzowi
Dbanie o skórę jest ważne nie tylko ze względów estetycznych. Zdrowa skóra pomaga chronić cały organizm i jest istotnym elementem zachowania zdrowia.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu