Szkielet człowieka – budowa i funkcje

Szkielet człowieka to wewnętrzne rusztowanie ciała zbudowane głównie z kości. Dzięki niemu ciało ma określony kształt i nie zapada się pod własnym ciężarem. Kości nie działają jednak same. Współpracują z mięśniami, dlatego człowiek może chodzić, biegać, siadać, schylać się i wykonywać precyzyjne ruchy dłonią.

Szkielet nie jest tylko „twardą konstrukcją”. Pełni kilka ważnych funkcji jednocześnie i jest potrzebny do życia tak samo jak inne układy organizmu.

Do podstawowych funkcji szkieletu należy podpora ciała. To właśnie kości utrzymują narządy i całe ciało w odpowiednim ułożeniu.

Drugą bardzo ważną funkcją jest ochrona narządów wewnętrznych.

• czaszka chroni mózg
• klatka piersiowa chroni serce i płuca
• kręgosłup chroni rdzeń kręgowy

Szkielet umożliwia też ruch. Same kości się nie poruszają, ale razem z mięśniami tworzą narząd ruchu. Mięśnie przyczepione do kości kurczą się i poruszają nimi w stawach.

Kości są też miejscem magazynowania niektórych soli mineralnych. W ich wnętrzu znajduje się szpik kostny. Czerwony szpik kostny bierze udział w wytwarzaniu komórek krwi.

Szkielet człowieka dzieli się na dwie główne części: szkielet osiowy i szkielet kończyn.

Szkielet osiowy leży w osi ciała. Należą do niego:

• czaszka
• kręgosłup
• klatka piersiowa

Ta część przede wszystkim podpiera ciało i chroni najważniejsze narządy.

Szkielet kończyn obejmuje:

• obręcz barkową i kończyny górne
• obręcz miedniczną i kończyny dolne

Jego głównym zadaniem jest umożliwianie ruchu. Dzięki kończynom górnym chwytamy i przenosimy przedmioty, a dzięki kończynom dolnym stoimy, chodzimy i biegamy.

Czaszka zbudowana jest z wielu kości połączonych ze sobą. Jej najważniejszą funkcją jest ochrona mózgu. Osłania też narządy zmysłów, na przykład oczy.

Kręgosłup to elastyczna kolumna złożona z kręgów. Dzięki swojej budowie podpiera ciało i pomaga utrzymać pionową postawę. Jednocześnie chroni rdzeń kręgowy, który przebiega wewnątrz kanału kręgowego.

Klatka piersiowa składa się z żeber, mostka i odcinka piersiowego kręgosłupa. Osłania serce i płuca. Bierze także udział w oddychaniu, bo porusza się podczas wdechu i wydechu.

Kończyny górne są przystosowane głównie do wykonywania dokładnych ruchów. Dzięki nim można pisać, rysować, zapinać guziki lub podnosić przedmioty. Do kości kończyny górnej należy między innymi kość ramienna.

Kończyny dolne są silniejsze i przystosowane do podtrzymywania ciężaru ciała oraz poruszania się. Dzięki nim człowiek może stać, chodzić, biegać i skakać. Jedną z najważniejszych kości kończyny dolnej jest kość udowa.

Obręcze łączą kończyny z resztą szkieletu. Obręcz barkowa łączy kończyny górne, a obręcz miedniczna kończyny dolne.

Kości różnią się kształtem i wielkością. W szkolnej biologii często omawia się między innymi kości długie, takie jak kość udowa i kość ramienna. Są one ważne podczas ruchu, bo działają jak dźwignie poruszane przez mięśnie.

Kości łączą się ze sobą na różne sposoby. Niektóre połączenia są nieruchome lub mało ruchome, a inne ruchome. Ruchomym połączeniem kości jest staw. To dzięki stawom można zginać rękę w łokciu, poruszać nogą w kolanie czy obracać głowę.

Połączenia kości sprawiają, że szkielet jest jednocześnie wytrzymały i w wielu miejscach ruchomy. To bardzo ważne w codziennym życiu.

Sprawny szkielet jest potrzebny do codziennego funkcjonowania. Każda czynność, nawet siedzenie przy biurku, zależy od prawidłowej współpracy kości, stawów i mięśni.

Dla zdrowia szkieletu ważne są:

• prawidłowa postawa ciała
• regularny ruch
• unikanie przeciążeń
• ostrożne noszenie plecaka

Zła postawa przy siedzeniu, zbyt ciężki plecak albo brak ruchu mogą prowadzić do problemów z układem ruchu. Dlatego warto dbać o codzienne nawyki, zwłaszcza w wieku szkolnym, gdy organizm intensywnie rośnie.