Zmiennocieplność i stałocieplność zwierząt
Biologia
Zestaw wyjaśnia, czym różnią się zwierzęta zmiennocieplne i stałocieplne oraz jak temperatura otoczenia wpływa na ich życie. Znajdziesz tu najważniejsze cechy, przykłady grup zwierząt i proste porównania, które pomogą przygotować się do sprawdzianu.
1.Zmiennocieplność
Cecha zwierząt, których temperatura ciała zależy od temperatury otoczenia. Gdy na zewnątrz jest chłodno, ich ciało też się ochładza, a gdy jest ciepło — ogrzewa się.
2.Stałocieplność
Cecha zwierząt, które utrzymują w miarę stałą temperaturę ciała, nawet gdy temperatura otoczenia się zmienia. Dzięki temu mogą być aktywne także w chłodniejsze dni.
3.Zwierzęta zmiennocieplne
Do tej grupy należą głównie ryby, płazy i gady. Ich aktywność silnie zależy od warunków zewnętrznych, zwłaszcza od ciepła.
4.Zwierzęta stałocieplne
Do tej grupy należą ptaki i ssaki. Wytwarzają ciepło w organizmie i utrzymują temperaturę ciała na podobnym poziomie.
5.Aktywność zwierząt zmiennocieplnych
W chłodzie zwalniają, stają się mniej ruchliwe, a czasem zapadają w odrętwienie. W cieple ich aktywność zwykle wzrasta.
6.Aktywność zwierząt stałocieplnych
Mogą być aktywne w różnych temperaturach otoczenia, także zimą. Muszą jednak zdobywać dużo pokarmu, bo utrzymanie ciepła wymaga energii.
7.Przystosowania do ogrzewania ciała
U ptaków i ssaków pomagają w tym między innymi pióra, futro i warstwa tłuszczu. Ograniczają utratę ciepła do otoczenia.
8.Wygrzewanie się
Zachowanie typowe dla wielu zwierząt zmiennocieplnych, na przykład jaszczurek. Polega na korzystaniu z ciepła słońca, aby podnieść temperaturę ciała.
Notatka
1. O co chodzi w zmiennocieplności i stałocieplności
Zwierzęta różnią się między sobą sposobem utrzymywania temperatury ciała. To bardzo ważna cecha, bo wpływa na ich aktywność, tryb życia i miejsca, w których mogą żyć.
Zwierzęta zmiennocieplne mają temperaturę ciała zależną od temperatury otoczenia. Gdy robi się chłodno, ich organizm także się wychładza. Gdy jest ciepło, ich ciało staje się cieplejsze.
Zwierzęta stałocieplne utrzymują temperaturę ciała na podobnym poziomie mimo zmian pogody. Dzięki temu mogą sprawnie działać w różnych warunkach, także wtedy, gdy temperatura otoczenia spada.
2. Które zwierzęta są zmiennocieplne, a które stałocieplne
Do zwierząt zmiennocieplnych zaliczamy głównie:
- ryby
- płazy
- gady
Do zwierząt stałocieplnych zaliczamy:
- ptaki
- ssaki
Warto zapamiętać te grupy, bo często pojawiają się na lekcjach i w zadaniach. Na przykład żaba, karp i jaszczurka są zmiennocieplne, a wróbel, pies i człowiek są stałocieplni.
3. Jak temperatura wpływa na zwierzęta zmiennocieplne
Zwierzęta zmiennocieplne są silnie zależne od warunków panujących w środowisku. W ciepłe dni zwykle poruszają się szybciej i są bardziej aktywne. W zimnie ich ruchy stają się wolniejsze, a czasem zapadają w odrętwienie.
Dlatego wiele gadów wygrzewa się na słońcu. Jaszczurka leżąca na nagrzanym kamieniu korzysta z ciepła otoczenia, aby podnieść temperaturę ciała. Bez takiego ogrzania może być mało ruchliwa i mieć trudność ze zdobyciem pokarmu.
To oznacza, że zwierzęta zmiennocieplne często wybierają odpowiednie miejsca do życia i kryjówki, które pomagają im przetrwać zbyt niską albo zbyt wysoką temperaturę.
4. Jak działają zwierzęta stałocieplne
Zwierzęta stałocieplne same wytwarzają ciepło w organizmie i starają się utrzymać jego stały poziom. Dzięki temu mogą być aktywne rano, wieczorem, a nawet zimą.
Stałocieplność ma jednak swoją cenę. Utrzymanie odpowiedniej temperatury ciała wymaga dużej ilości energii. Z tego powodu ptaki i ssaki muszą regularnie pobierać pokarm.
Pomagają im też różne przystosowania chroniące przed utratą ciepła, na przykład:
- pióra
- futro lub sierść
- warstwa tłuszczu pod skórą
Takie cechy działają jak izolacja, czyli ograniczają ucieczkę ciepła z ciała do otoczenia.
5. Najważniejsze różnice między obiema grupami
Najprościej można to porównać tak:
- zwierzęta zmiennocieplne bardziej zależą od temperatury otoczenia
- zwierzęta stałocieplne utrzymują własną temperaturę ciała
- zmiennocieplne zwykle potrzebują mniej energii na ogrzanie ciała
- stałocieplne potrzebują więcej energii, więc muszą zdobywać więcej pokarmu
- zmiennocieplne w chłodzie zwykle są mniej aktywne
- stałocieplne mogą dłużej zachowywać aktywność mimo chłodu
Nie znaczy to, że jedna grupa jest „lepsza” od drugiej. To po prostu dwa różne sposoby przystosowania do życia na Ziemi.
6. Jak zapamiętać ten temat
Jeśli chcesz szybko odróżnić te pojęcia, pomyśl o słowach „zmienna” i „stała”. U zwierząt zmiennocieplnych temperatura ciała się zmienia wraz z otoczeniem. U zwierząt stałocieplnych temperatura jest utrzymywana na podobnym poziomie.
Dobry przykład z życia:
- jaszczurka chętnie wygrzewa się na słońcu, bo potrzebuje ciepła z zewnątrz
- wróbel może latać także w chłodny dzień, bo sam utrzymuje temperaturę ciała
Na sprawdzianie często trzeba nie tylko podać definicję, ale też przyporządkować zwierzę do odpowiedniej grupy i wyjaśnić, jak temperatura wpływa na jego aktywność.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu