Gady i ich przystosowania do życia na lądzie
Biologia
Zestaw wyjaśnia, czym charakteryzują się gady i jakie cechy pomagają im żyć na lądzie. Znajdziesz tu najważniejsze informacje o budowie ciała, oddychaniu, rozmnażaniu, zmiennocieplności oraz przykłady gadów i ich trybu życia.
1.Gady
Gady to kręgowce, które są dobrze przystosowane do życia na lądzie. Mają suchą skórę pokrytą łuskami, oddychają płucami i rozmnażają się za pomocą jaj osłoniętych skórzastą lub wapienną osłonką.
2.Zmiennocieplność
Zmiennocieplność oznacza, że temperatura ciała gada zależy od temperatury otoczenia. Gdy jest chłodno, gady są mniej aktywne, a gdy się ogrzeją, poruszają się sprawniej.
3.Sucha skóra z łuskami
Skóra gadów jest sucha i pokryta łuskami. Taka okrywa chroni ciało przed urazami i przede wszystkim ogranicza utratę wody, co bardzo pomaga w życiu na lądzie.
4.Płuca gadów
Gady oddychają wyłącznie płucami. Dzięki temu mogą pobierać tlen z powietrza atmosferycznego i nie są uzależnione od oddychania przez wilgotną skórę, jak część płazów.
5.Zapłodnienie wewnętrzne
U gadów zapłodnienie odbywa się wewnątrz ciała samicy. To ważne przystosowanie do życia na lądzie, bo do połączenia komórki jajowej i plemnika nie jest potrzebna woda.
6.Jajo gadów
Jajo gadów ma osłonki chroniące rozwijający się zarodek przed wysychaniem i urazami. Dzięki temu rozwój młodych może odbywać się na lądzie.
7.Kończyny gadów
Większość gadów ma kończyny zakończone palcami z pazurami, które ułatwiają poruszanie się po podłożu. U węży kończyn brak, ale ich ciało jest przystosowane do pełzania.
8.Jaja składane na lądzie
Wiele gadów składa jaja na lądzie, najczęściej w miejscach ciepłych i osłoniętych. To odróżnia je od wielu płazów, które zwykle składają jaja w wodzie.
9.Linienie
Linienie to zrzucanie starej warstwy naskórka. Ponieważ skóra gadów nie rośnie bez końca razem z ciałem, musi być okresowo wymieniana.
10.Jajażyworodność
U niektórych gadów jaja pozostają w ciele samicy aż do wyklucia młodych. Takie zjawisko nazywa się jajożyworodnością.
Notatka
1. Kim są gady?
Gady to kręgowce przystosowane głównie do życia na lądzie. Należą do nich między innymi jaszczurki, węże, żółwie i krokodyle. W porównaniu z płazami są lepiej przystosowane do życia z dala od wody, zwłaszcza dzięki budowie skóry i sposobowi rozmnażania.
Gady są zmiennocieplne. Oznacza to, że temperatura ich ciała zależy od temperatury otoczenia. Kiedy jest chłodno, stają się mniej ruchliwe, a gdy się ogrzeją, na przykład na słońcu, mogą być bardzo aktywne.
2. Skóra i ochrona przed utratą wody
Jednym z najważniejszych przystosowań gadów do życia na lądzie jest sucha skóra pokryta łuskami. Taka okrywa ciała chroni zwierzę przed urazami i przede wszystkim ogranicza utratę wody. To bardzo ważne, ponieważ na lądzie łatwiej o wysychanie niż w wodzie.
Skóra gadów nie jest wilgotna jak u wielu płazów. Dzięki temu gady mogą żyć także w środowiskach suchszych i cieplejszych. W miarę wzrostu zrzucają starą warstwę naskórka. To zjawisko nazywamy linieniem.
3. Oddychanie i poruszanie się
Gady oddychają wyłącznie płucami. Jest to ważne przystosowanie do życia na lądzie, ponieważ pobierają tlen bezpośrednio z powietrza. Nie muszą oddychać przez wilgotną skórę.
Większość gadów ma kończyny zakończone palcami i pazurami. Pomagają one chodzić, wspinać się, a czasem także kopać. Węże są wyjątkiem, bo nie mają kończyn, ale ich wydłużone ciało i sposób ruchu pozwalają im sprawnie pełzać po podłożu.
4. Rozmnażanie uniezależnione od wody
Bardzo ważnym przystosowaniem gadów do życia na lądzie jest sposób rozmnażania. U gadów występuje zapłodnienie wewnętrzne, więc połączenie komórki jajowej i plemnika nie wymaga środowiska wodnego.
Jaja gadów mają osłonki, które chronią zarodek przed wysychaniem i uszkodzeniem. Dzięki temu mogą być składane na lądzie. Wiele gatunków wybiera miejsca ciepłe i osłonięte, gdzie rozwój młodych przebiega bezpieczniej.
U części gadów występuje jajożyworodność. Oznacza to, że jaja pozostają w ciele samicy aż do momentu wyklucia młodych.
5. Zmiennocieplność i tryb życia
Ponieważ gady są zmiennocieplne, ich aktywność zależy od temperatury otoczenia. Często można je zobaczyć wygrzewające się na kamieniach, piasku lub pniach. W ten sposób podnoszą temperaturę ciała.
Gdy temperatura spada, gady stają się powolne i mniej aktywne. Dlatego najczęściej spotyka się je w ciepłych porach dnia i roku. Zmiennocieplność sprawia, że zużywają mniej energii na ogrzewanie ciała niż ssaki czy ptaki, ale są bardziej zależne od warunków otoczenia.
6. Najważniejsze przystosowania do życia na lądzie
Najważniejsze cechy gadów, które ułatwiają im życie na lądzie, to:
- sucha skóra pokryta łuskami, ograniczająca utratę wody,
- oddychanie płucami,
- zapłodnienie wewnętrzne,
- jaja z osłonkami chroniącymi zarodek,
- kończyny z pazurami u większości gatunków,
- zachowania pomagające ogrzać ciało, na przykład wygrzewanie się na słońcu.
Dzięki tym cechom gady są znacznie mniej związane z wodą niż płazy. To właśnie dlatego uważa się je za kręgowce dobrze przystosowane do życia na lądzie.
Quizy w tym zestawie
18 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu