Porosty – budowa i rola bioindykatorów

Porosty to niezwykłe organizmy zbudowane z dwóch partnerów: grzyba oraz glonu albo sinicy. Taki związek nazywa się symbiozą, ponieważ oba organizmy odnoszą korzyści ze wspólnego życia. Grzyb daje osłonę, zatrzymuje wodę i sole mineralne, a glon lub sinica wytwarza pokarm w czasie fotosyntezy.

Porost nie jest zwykłą rośliną ani samym grzybem. To odrębny organizm, który potrafi żyć w trudnych warunkach, na przykład na skałach, murach czy korze drzew.

Ciało porostu nazywa się plechą. Plecha nie jest podzielona na korzeń, łodygę i liście, jak u wielu roślin. To ważna cecha, po której można odróżnić porosty od roślin naczyniowych.

W budowie porostu najważniejsze są dwa składniki:

• grzyb, który chroni i pomaga zatrzymywać wodę,
• glon albo sinica, które przeprowadzają fotosyntezę i dostarczają pokarm.

Dzięki takiej współpracy porosty mogą zasiedlać miejsca ubogie w wodę i składniki mineralne.

Ze względu na kształt plechy wyróżnia się trzy podstawowe formy porostów.

• Porosty skorupiaste tworzą cienką warstwę mocno przyrośniętą do podłoża. Wyglądają jak skorupka na skale lub korze.
• Porosty listkowate mają plechę podobną do małych listków. Są luźniej przytwierdzone niż skorupiaste.
• Porosty krzaczkowate przypominają drobne krzaczki albo nitki. Często są najbardziej wrażliwe na zanieczyszczenia powietrza.

Rozpoznawanie tych form pomaga oceniać warunki środowiska.

Porosty można spotkać na korze drzew, skałach, glebie, dachach i murach. Gdy rosną na drzewie, nie są zwykle pasożytami. Drzewo służy im głównie jako podłoże, czyli miejsce przyczepienia.

Porosty mają duże znaczenie w przyrodzie.

• Biorą udział w powstawaniu gleby, ponieważ pomagają stopniowo niszczyć skały.
• Zasiedlają miejsca, gdzie inne organizmy rosną z trudem.
• Są pokarmem dla niektórych zwierząt.

Dzięki temu uczestniczą w funkcjonowaniu ekosystemów.

Bioindykator to organizm, który pomaga ocenić stan środowiska. Porosty są bioindykatorami czystości powietrza, ponieważ łatwo reagują na jego zanieczyszczenie. Szkodzą im między innymi spaliny i pyły.

Jeżeli w danym miejscu rośnie dużo porostów, zwłaszcza bardziej wrażliwych form, można przypuszczać, że powietrze jest czystsze. Gdy porostów jest mało albo nie ma ich wcale, może to świadczyć o silniejszym zanieczyszczeniu powietrza.

Dlatego obserwacja porostów jest prostym sposobem oceniania jakości środowiska.

Porosty to organizmy powstałe ze współżycia grzyba i glonu albo sinicy. Ich ciało to plecha, a nie korzeń, łodyga i liście. Wyróżnia się porosty skorupiaste, listkowate i krzaczkowate.

Porosty rosną na różnych podłożach i odgrywają ważną rolę w przyrodzie. Szczególnie ważne jest to, że są bioindykatorami, czyli pomagają ocenić stopień zanieczyszczenia powietrza. Im bardziej wrażliwe porosty występują w okolicy, tym lepsza jest zwykle jakość powietrza.