Klasyfikacja biologiczna i królestwa organizmów

Na Ziemi żyją miliony organizmów. Są wśród nich bardzo małe bakterie, grzyby, ogromne drzewa i zwierzęta. Aby łatwiej je poznawać, biologowie porządkują je w grupy. Taki podział nazywamy klasyfikacją biologiczną.

Klasyfikacja pomaga:

• rozpoznawać organizmy,
• porównywać ich cechy,
• pokazywać podobieństwa i różnice,
• uczyć się o świecie żywym w uporządkowany sposób.

Dzięki klasyfikacji wiemy na przykład, że kot i pies należą do zwierząt, a sosna i dąb do roślin, mimo że bardzo się od siebie różnią.

Organizmy klasyfikuje się od grup bardzo dużych do coraz bardziej szczegółowych. W szkole podstawowej najważniejsze są dwa pojęcia: królestwo i gatunek.

Królestwo to bardzo duża grupa organizmów o pewnych wspólnych cechach. Do jednego królestwa może należeć bardzo wiele różnych organizmów.

Gatunek to podstawowa jednostka klasyfikacji. Do jednego gatunku należą organizmy bardzo do siebie podobne, które mogą się ze sobą rozmnażać i wydawać płodne potomstwo.

Każdy gatunek ma naukową nazwę złożoną z dwóch wyrazów. To ułatwia porozumiewanie się biologom na całym świecie. Nazwy potoczne mogą się różnić w różnych krajach, a nazwa naukowa jest jedna.

W szkolnym podziale wyróżniamy 5 królestw organizmów:

• bakterie,
• protisty,
• grzyby,
• rośliny,
• zwierzęta.

To bardzo szerokie grupy. Każde królestwo obejmuje organizmy, które mają podobne cechy budowy i podobny sposób życia. Nie oznacza to jednak, że wszystkie organizmy w danym królestwie są takie same. Na przykład wśród zwierząt są i mrówki, i słonie, a wśród roślin i trawy, i drzewa.

Ważne: wirusy nie są zaliczane do królestw organizmów w tym szkolnym podziale.

Bakterie to organizmy jednokomórkowe o bardzo prostej budowie. Są tak małe, że zwykle nie widzimy ich gołym okiem. Występują niemal wszędzie: w wodzie, glebie, powietrzu i w organizmach żywych. Niektóre bakterie są pożyteczne, a inne mogą wywoływać choroby.

Protisty to bardzo zróżnicowana grupa organizmów. Wiele z nich żyje w wodzie lub wilgotnym środowisku. Część protistów jest jednokomórkowa, dlatego często można je zobaczyć dopiero pod mikroskopem. Do protistów należą między innymi ameba i pantofelek, a także niektóre glony.

Bakterie i protisty są często małe, ale nie są tym samym. Należą do różnych królestw.

Grzyby nie są roślinami. Nie wytwarzają same pokarmu w fotosyntezie, lecz pobierają gotowe substancje odżywcze z otoczenia. Do grzybów należą na przykład pieczarki, borowiki, pleśnie i drożdże.

Rośliny zwykle same wytwarzają pokarm dzięki fotosyntezie. Wykorzystują do tego światło, wodę i dwutlenek węgla. Większość roślin jest przytwierdzona do podłoża. Należą do nich między innymi mchy, paprocie, krzewy i drzewa.

Zwierzęta są organizmami wielokomórkowymi, które odżywiają się gotowym pokarmem. Większość potrafi aktywnie się poruszać. Do zwierząt należą owady, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki.

Przy rozpoznawaniu królestwa warto zwrócić uwagę na kilka prostych pytań.

• Czy organizm sam wytwarza pokarm? Jeśli tak, może należeć do roślin.
• Czy odżywia się gotowym pokarmem i zwykle się porusza? To cecha zwierząt.
• Czy przypomina pieczarkę, pleśń lub drożdże i nie przeprowadza fotosyntezy? To grzyb.
• Czy jest bardzo mały i jednokomórkowy o prostej budowie? Może to być bakteria.
• Czy żyje w wodzie lub wilgotnym miejscu i jest trudny do zaliczenia do innych królestw? Może to być protist.

Przykłady:

• sosna, dąb, tulipan – rośliny,
• kot, żaba, motyl – zwierzęta,
• pieczarka, borowik, drożdże – grzyby,
• ameba, pantofelek – protisty,
• bakterie jogurtowe – bakterie.

Znajomość tych cech pomaga szybko i poprawnie przyporządkować organizm do odpowiedniego królestwa.