Choroby bakteryjne i jak im zapobiegać
Biologia
Zestaw pomaga uporządkować najważniejsze informacje o bakteriach, wybranych chorobach bakteryjnych i sposobach zapobiegania zakażeniom. Uczeń pozna też znaczenie bakterii w przyrodzie i dla człowieka oraz zasady higieny i bezpiecznego stosowania antybiotyków.
1.Bakterie
To bardzo małe organizmy jednokomórkowe. Żyją niemal wszędzie: w wodzie, glebie, powietrzu i w organizmach. Niektóre są pożyteczne, a inne mogą wywoływać choroby.
2.Choroba bakteryjna
To choroba wywołana przez bakterie, które dostają się do organizmu i zaburzają jego prawidłowe funkcjonowanie. Do chorób bakteryjnych należą m.in. gruźlica, tężec, salmonelloza i borelioza.
3.Gruźlica
To choroba bakteryjna atakująca głównie płuca. Może objawiać się przewlekłym kaszlem, osłabieniem i gorączką. Ważne jest szybkie rozpoznanie i leczenie.
4.Tężec
To groźna choroba bakteryjna związana z zakażeniem rany. Bakterie mogą dostać się do ciała przez skaleczenie, zwłaszcza zabrudzone ziemią. Przed tężcem chronią szczepienia.
5.Salmonelloza
To choroba bakteryjna układu pokarmowego. Najczęściej wiąże się ze spożyciem zakażonej żywności, np. surowych jaj lub źle przechowywanego jedzenia. Objawia się biegunką, bólem brzucha i gorączką.
6.Borelioza
To choroba bakteryjna przenoszona przez kleszcze. Można się nią zarazić po ukąszeniu zakażonego kleszcza. Po spacerze w lesie lub na łące trzeba obejrzeć skórę.
7.Profilaktyka
To działania, które pomagają zapobiegać chorobom. Należą do nich higiena, szczepienia, mycie rąk, właściwe przygotowanie jedzenia i unikanie kontaktu z czynnikami zakaźnymi.
8.Higiena
To dbanie o czystość ciała, rąk, żywności i otoczenia. Regularne mycie rąk i ran oraz spożywanie bezpiecznej żywności zmniejsza ryzyko zakażeń bakteryjnych.
9.Antybiotyki
To leki stosowane w leczeniu chorób bakteryjnych. Powinny być używane tylko zgodnie z zaleceniem lekarza. Nie działają na choroby wywołane przez wirusy.
10.Pożyteczne bakterie
Wiele bakterii pomaga człowiekowi i przyrodzie. Niektóre uczestniczą w rozkładzie martwych szczątków, inne są wykorzystywane do produkcji żywności, np. jogurtu czy kiszonek.
Notatka
1. Czym są bakterie?
Bakterie to bardzo małe organizmy zbudowane z jednej komórki. Żyją prawie wszędzie: w wodzie, glebie, powietrzu, na przedmiotach i w ciałach ludzi oraz zwierząt. Nie można więc mówić, że wszystkie bakterie są groźne. Wiele z nich jest pożytecznych, a tylko część wywołuje choroby.
Pożyteczne bakterie uczestniczą w rozkładzie martwych szczątków organizmów, dzięki czemu substancje wracają do obiegu w przyrodzie. Człowiek wykorzystuje bakterie także przy produkcji niektórych produktów spożywczych, na przykład jogurtów i kiszonek.
2. Choroby bakteryjne poznawane w klasie 5
Do ważnych chorób bakteryjnych należą między innymi gruźlica, tężec, salmonelloza i borelioza.
Gruźlica to choroba bakteryjna atakująca głównie płuca. Może objawiać się długotrwałym kaszlem, osłabieniem i gorączką.
Tężec jest groźną chorobą, do której może dojść po zakażeniu rany, zwłaszcza gdy rana została zabrudzona ziemią lub kurzem.
Salmonelloza to choroba układu pokarmowego. Często wiąże się ze spożyciem zakażonej żywności, na przykład surowych jaj albo źle przechowywanego jedzenia. Objawami mogą być ból brzucha, biegunka i gorączka.
Borelioza jest przenoszona przez kleszcze. Dlatego po pobycie w lesie, parku lub na łące trzeba obejrzeć skórę i sprawdzić, czy nie ma na niej kleszcza.
3. Jak bakterie dostają się do organizmu?
Bakterie mogą przedostawać się do organizmu na różne sposoby. Czasem dzieje się to przez brudne ręce i zakażoną żywność, a czasem przez uszkodzoną skórę, czyli skaleczenia i rany. Niektóre choroby są też związane z kontaktem ze zwierzętami lub pasożytami przenoszącymi drobnoustroje, jak kleszcze.
Dlatego tak ważne jest codzienne dbanie o higienę. Nawet proste czynności, takie jak mycie rąk przed jedzeniem i po wyjściu z toalety, bardzo zmniejszają ryzyko zakażenia.
4. Profilaktyka, czyli jak zapobiegać chorobom
Profilaktyka to działania, które pomagają nie dopuścić do choroby. W przypadku chorób bakteryjnych bardzo ważne są:
- regularne mycie rąk
- mycie owoców i warzyw
- odpowiednie przechowywanie żywności
- unikanie jedzenia produktów niewiadomego pochodzenia
- dbanie o czystość i opatrywanie ran
- oglądanie skóry po spacerach w miejscach, gdzie mogą być kleszcze
- korzystanie ze szczepień ochronnych zgodnie z zaleceniami
Profilaktyka jest ważna, ponieważ łatwiej zapobiegać chorobie niż ją leczyć.
5. Antybiotyki i rozsądne leczenie
Niektóre choroby bakteryjne leczy się antybiotykami. Są to leki działające na bakterie. Trzeba jednak pamiętać, że antybiotyki nie działają na wirusy, więc nie pomagają na każdą infekcję.
Antybiotyki należy stosować tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz. Nie wolno brać ich samodzielnie ani przerywać leczenia bez uzgodnienia. Rozsądne stosowanie leków jest częścią dbania o zdrowie.
6. Co warto zapamiętać przed sprawdzianem
Najważniejsze jest odróżnianie bakterii od innych czynników chorobotwórczych oraz znajomość kilku przykładów chorób bakteryjnych. Trzeba też pamiętać, że bakterie nie są tylko szkodliwe — wiele z nich pomaga człowiekowi i przyrodzie.
W pytaniach sprawdzających często pojawiają się przykłady profilaktyki. Warto więc zapamiętać związki:
- salmonelloza — ostrożność przy jedzeniu i higiena
- tężec — zakażenie rany, znaczenie szczepień
- borelioza — kleszcze i oglądanie skóry po spacerze
- gruźlica — choroba bakteryjna związana głównie z płucami
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu