Stawonogi – cechy wspólne i grupy

Stawonogi to bardzo liczna grupa zwierząt bezkręgowych. Oznacza to, że nie mają kręgosłupa. Należą do nich między innymi skorupiaki, owady i pajęczaki. Można je spotkać w wodzie, na lądzie, a wiele z nich potrafi także latać.

Najważniejsze cechy wspólne stawonogów to budowa ciała podzielona na odcinki, obecność członowanych odnóży oraz twardy oskórek okrywający ciało. Dzięki tym cechom stawonogi dobrze poruszają się i są chronione przed uszkodzeniami.

Nazwa „stawonogi” przypomina, że ich odnóża są zbudowane z odcinków połączonych stawami. Takie odnóża mogą wykonywać różne ruchy i pełnić różne funkcje.

• służą do chodzenia
• mogą pomagać w pływaniu
• mogą chwytać pokarm
• mogą być używane do obrony

Drugą ważną cechą jest chitynowy oskórek. To zewnętrzna warstwa ochronna, która osłania ciało. Chroni przed urazami, a u stawonogów lądowych także przed wysychaniem. Oskórek jest jednak twardy i nie rośnie razem ze zwierzęciem, dlatego stawonogi muszą przechodzić linienie, czyli zrzucanie starego oskórka.

Skorupiaki to grupa stawonogów żyjących głównie w wodzie. Wiele z nich oddycha skrzelami, czyli narządami, które pobierają tlen z wody. Do skorupiaków należą na przykład rak, krab i krewetka.

Ciało wielu skorupiaków jest podzielone na głowotułów i odwłok. Zwykle mają też dwie pary czułków. Ich odnóża mogą być przystosowane do chodzenia po dnie, pływania albo zdobywania pokarmu. Twardy pancerz dobrze chroni ciało, ale tak jak u innych stawonogów wzrost wymaga linienia.

Owady są najliczniejszą grupą stawonogów. Ich ciało jest wyraźnie podzielone na trzy części: głowę, tułów i odwłok. Mają jedną parę czułków oraz trzy pary odnóży, czyli łącznie sześć nóg.

Wiele owadów oddycha tchawkami. Są to cienkie rurki, którymi powietrze dostaje się do wnętrza ciała. U części owadów występują także skrzydła, ale nie wszystkie owady je mają. Do owadów należą między innymi pszczoła, mucha, motyl, mrówka i biedronka.

Pajęczaki to stawonogi, do których należą na przykład pająki, kleszcze i skorpiony. Ich ciało jest zwykle podzielone na głowotułów i odwłok. W odróżnieniu od owadów nie mają czułków.

Najłatwiej rozpoznać pajęczaki po liczbie nóg. Mają cztery pary odnóży, czyli osiem nóg. To ważna cecha, która pozwala odróżnić je od owadów. Pajęczaki żyją głównie na lądzie.

Aby rozróżnić trzy ważne grupy stawonogów, warto zwracać uwagę na liczbę odnóży, obecność czułków, budowę ciała i sposób oddychania.

• skorupiaki: zwykle żyją w wodzie, mają skrzela i dwie pary czułków
• owady: mają 3 pary odnóży, 1 parę czułków oraz ciało podzielone na głowę, tułów i odwłok
• pajęczaki: mają 4 pary odnóży, nie mają czułków, a ich ciało dzieli się na głowotułów i odwłok

Te cechy pomagają szybko rozpoznać, do której grupy należy dane zwierzę.

Stawonogi żyją w bardzo różnych środowiskach, ponieważ ich budowa jest dobrze do tego przystosowana. Twardy oskórek chroni ciało, a ruchome odnóża pozwalają sprawnie się poruszać. Różne narządy oddechowe także pomagają im żyć w odmiennych warunkach.

Skorupiaki są przystosowane do życia w wodzie, dlatego wiele z nich ma skrzela. Owady świetnie radzą sobie na lądzie, a wiele z nich także w powietrzu. Pajęczaki są dobrze przystosowane do życia na lądzie. Dzięki temu stawonogi należą do najbardziej rozpowszechnionych zwierząt na Ziemi.