Racjonalne żywienie i zaburzenia odżywiania

1.Racjonalne żywienie

Sposób odżywiania dostosowany do wieku, płci, aktywności fizycznej i stanu zdrowia, który dostarcza organizmowi odpowiedniej ilości energii oraz wszystkich niezbędnych składników odżywczych we właściwych proporcjach.

2.Bilans energetyczny

Porównanie ilości energii dostarczanej z pożywieniem i energii wydatkowanej przez organizm. Dodatni bilans sprzyja przyrostowi masy ciała, ujemny jej spadkowi, a zerowy pomaga utrzymać stałą masę ciała.

3.Białka

Składniki pokarmowe pełniące głównie funkcję budulcową, ale także enzymatyczną, transportową i odpornościową. Są niezbędne do wzrostu, regeneracji tkanek i prawidłowego działania organizmu.

4.Węglowodany

Podstawowe źródło energii dla komórek organizmu. W diecie człowieka szczególne znaczenie mają cukry proste i złożone, a nadmiar łatwo przyswajalnych cukrów może sprzyjać otyłości i zaburzeniom metabolicznym.

5.Lipidy

Tłuszcze pełniące funkcję energetyczną, zapasową, budulcową i ochronną. Są potrzebne m.in. do budowy błon komórkowych oraz wchłaniania niektórych witamin, ale ich nadmiar zwiększa ryzyko chorób układu krążenia.

6.Witaminy

Związki organiczne potrzebne w małych ilościach do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. Ich niedobór prowadzi do awitaminoz lub hipowitaminoz, a nadmiar niektórych może również szkodzić.

7.Składniki mineralne

Pierwiastki niezbędne do budowy organizmu i regulacji procesów fizjologicznych. Przykładowo wapń jest ważny dla kości, żelazo dla transportu tlenu, a jod dla prawidłowej pracy tarczycy.

8.Błonnik pokarmowy

Składnik roślinny, który nie jest trawiony przez enzymy człowieka, ale usprawnia perystaltykę jelit, ułatwia wypróżnianie i pomaga utrzymać prawidłowy skład mikrobiomu jelitowego.

9.Mikrobiom jelitowy

Zespół mikroorganizmów żyjących w przewodzie pokarmowym człowieka. Wspomaga trawienie, wpływa na odporność i utrudnia rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych.

10.Trawienie

Proces mechanicznego i chemicznego rozkładu pokarmu do prostszych związków, które mogą zostać wchłonięte w przewodzie pokarmowym i wykorzystane przez organizm.

11.Wchłanianie

Przenikanie produktów trawienia przez ścianę jelita do krwi lub limfy. Dzięki temu składniki odżywcze mogą zostać dostarczone do komórek całego organizmu.

12.Wątroba

Narząd biorący udział m.in. w przetwarzaniu i magazynowaniu składników odżywczych, detoksykacji oraz produkcji żółci ułatwiającej trawienie tłuszczów.

13.Niedożywienie

Stan wynikający z niedostatecznej podaży energii lub składników odżywczych. Prowadzi do osłabienia organizmu, spadku masy ciała, zaburzeń odporności i gorszej regeneracji.

14.Otyłość

Przewlekły stan nadmiernego nagromadzenia tkanki tłuszczowej, zwykle związany z długotrwałym dodatnim bilansem energetycznym. Zwiększa ryzyko chorób serca, cukrzycy typu 2 i nadciśnienia.

15.Anoreksja

Zaburzenie odżywiania polegające na celowym ograniczaniu jedzenia i silnym lęku przed przytyciem, mimo zbyt małej masy ciała. Prowadzi do wyniszczenia organizmu i zaburzeń hormonalnych.

16.Bulimia

Zaburzenie odżywiania, w którym występują napady objadania się, po których pojawiają się zachowania kompensacyjne, np. prowokowanie wymiotów lub nadużywanie środków przeczyszczających.

17.Zaburzenia odżywiania

Nieprawidłowe zachowania związane z jedzeniem, które szkodzą zdrowiu fizycznemu i psychicznemu. Obejmują m.in. anoreksję, bulimię, otyłość związaną z nadmiarem energii i niektóre postacie niedożywienia.

18.Racjonalna dieta

Dieta urozmaicona, regularna i oparta na odpowiednich proporcjach składników pokarmowych. Powinna uwzględniać warzywa, owoce, produkty zbożowe, źródła białka, zdrowe tłuszcze i odpowiednie nawodnienie.