Transport przez błonę komórkową

1.Błona biologiczna

Cienka struktura oddzielająca wnętrze komórki od środowiska zewnętrznego i odgradzająca organella. Ma budowę dwuwarstwy lipidowej z białkami i wykazuje wybiórczą przepuszczalność, czyli przepuszcza jedne substancje łatwiej niż inne.

2.Przepuszczalność wybiórcza

Cecha błony komórkowej polegająca na tym, że tylko niektóre cząsteczki mogą przez nią przechodzić swobodnie, a inne wymagają udziału białek transportujących lub energii. Dzięki temu komórka kontroluje swój skład wewnętrzny.

3.Transport bierny

Przemieszczanie substancji przez błonę bez nakładu energii z ATP. Zachodzi zgodnie z gradientem stężeń, czyli z miejsca, gdzie substancji jest więcej, do miejsca, gdzie jest jej mniej.

4.Dyfuzja prosta

Samorzutne przenikanie małych cząsteczek przez błonę zgodnie z gradientem stężeń, bez udziału białek transportujących. Tak mogą przenikać na przykład tlen i dwutlenek węgla.

5.Dyfuzja ułatwiona

Rodzaj transportu biernego, w którym substancje przechodzą przez błonę zgodnie z gradientem stężeń, ale z udziałem białek kanałowych lub nośnikowych. Nie wymaga energii z ATP.

6.Osmoza

Szczególny przypadek dyfuzji biernej polegający na przemieszczaniu się wody przez błonę półprzepuszczalną z roztworu o niższym stężeniu substancji rozpuszczonych do roztworu o wyższym stężeniu tych substancji.

7.Gradient stężeń

Różnica stężenia danej substancji po obu stronach błony. Jest siłą napędową transportu biernego, ponieważ cząsteczki przemieszczają się samorzutnie w kierunku wyrównania tej różnicy.

8.Transport czynny

Przemieszczanie substancji przez błonę wbrew gradientowi stężeń, czyli z miejsca o mniejszym stężeniu do miejsca o większym. Wymaga nakładu energii, najczęściej z ATP, oraz udziału białek błonowych.

9.Białko kanałowe

Białko błonowe tworzące kanał, przez który określone jony lub cząsteczki mogą przemieszczać się przez błonę. Uczestniczy głównie w dyfuzji ułatwionej.

10.Białko nośnikowe

Białko błonowe, które wiąże określoną substancję i przenosi ją na drugą stronę błony. Może uczestniczyć zarówno w dyfuzji ułatwionej, jak i w transporcie czynnym.

11.Endocytoza

Pobieranie większych cząstek lub kropli płynu do wnętrza komórki przez wpuklenie błony i utworzenie pęcherzyka. Jest to forma transportu czynnego, ponieważ wymaga energii.

12.Egzocytoza

Usuwanie substancji z komórki przez zlanie pęcherzyka z błoną komórkową i uwolnienie jego zawartości na zewnątrz. Proces ten wymaga energii i należy do transportu pęcherzykowego.