Transport przez błonę komórkową
Biologia
Zestaw wyjaśnia, jak substancje przemieszczają się przez błonę komórkową: na czym polega transport bierny i czynny, czym różnią się dyfuzja, osmoza oraz transport pęcherzykowy. Nauczysz się też rozpoznawać przykłady tych procesów i rozumieć ich znaczenie dla funkcjonowania komórki.
1.Błona biologiczna
Cienka struktura oddzielająca wnętrze komórki od środowiska zewnętrznego i odgradzająca organella. Ma budowę dwuwarstwy lipidowej z białkami i wykazuje wybiórczą przepuszczalność, czyli przepuszcza jedne substancje łatwiej niż inne.
2.Przepuszczalność wybiórcza
Cecha błony komórkowej polegająca na tym, że tylko niektóre cząsteczki mogą przez nią przechodzić swobodnie, a inne wymagają udziału białek transportujących lub energii. Dzięki temu komórka kontroluje swój skład wewnętrzny.
3.Transport bierny
Przemieszczanie substancji przez błonę bez nakładu energii z ATP. Zachodzi zgodnie z gradientem stężeń, czyli z miejsca, gdzie substancji jest więcej, do miejsca, gdzie jest jej mniej.
4.Dyfuzja prosta
Samorzutne przenikanie małych cząsteczek przez błonę zgodnie z gradientem stężeń, bez udziału białek transportujących. Tak mogą przenikać na przykład tlen i dwutlenek węgla.
5.Dyfuzja ułatwiona
Rodzaj transportu biernego, w którym substancje przechodzą przez błonę zgodnie z gradientem stężeń, ale z udziałem białek kanałowych lub nośnikowych. Nie wymaga energii z ATP.
6.Osmoza
Szczególny przypadek dyfuzji biernej polegający na przemieszczaniu się wody przez błonę półprzepuszczalną z roztworu o niższym stężeniu substancji rozpuszczonych do roztworu o wyższym stężeniu tych substancji.
7.Gradient stężeń
Różnica stężenia danej substancji po obu stronach błony. Jest siłą napędową transportu biernego, ponieważ cząsteczki przemieszczają się samorzutnie w kierunku wyrównania tej różnicy.
8.Transport czynny
Przemieszczanie substancji przez błonę wbrew gradientowi stężeń, czyli z miejsca o mniejszym stężeniu do miejsca o większym. Wymaga nakładu energii, najczęściej z ATP, oraz udziału białek błonowych.
9.Białko kanałowe
Białko błonowe tworzące kanał, przez który określone jony lub cząsteczki mogą przemieszczać się przez błonę. Uczestniczy głównie w dyfuzji ułatwionej.
10.Białko nośnikowe
Białko błonowe, które wiąże określoną substancję i przenosi ją na drugą stronę błony. Może uczestniczyć zarówno w dyfuzji ułatwionej, jak i w transporcie czynnym.
11.Endocytoza
Pobieranie większych cząstek lub kropli płynu do wnętrza komórki przez wpuklenie błony i utworzenie pęcherzyka. Jest to forma transportu czynnego, ponieważ wymaga energii.
12.Egzocytoza
Usuwanie substancji z komórki przez zlanie pęcherzyka z błoną komórkową i uwolnienie jego zawartości na zewnątrz. Proces ten wymaga energii i należy do transportu pęcherzykowego.
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu