Lipidy i ich funkcje w organizmie

1.Lipidy

Związki organiczne słabo rozpuszczalne w wodzie, a dobrze w rozpuszczalnikach organicznych. Należą do nich m.in. tłuszcze właściwe, fosfolipidy, steroidy i woski. W organizmie pełnią funkcje energetyczne, budulcowe, ochronne i regulacyjne.

2.Tłuszcze właściwe

Lipidy zbudowane z glicerolu i kwasów tłuszczowych. Są główną formą magazynowania energii w organizmie. Mogą być stałe lub ciekłe w zależności od rodzaju kwasów tłuszczowych.

3.Kwasy tłuszczowe nasycone

Kwasy tłuszczowe, w których między atomami węgla występują tylko wiązania pojedyncze. Często występują w tłuszczach stałych pochodzenia zwierzęcego. Ich nadmiar w diecie może sprzyjać chorobom układu krążenia.

4.Kwasy tłuszczowe nienasycone

Kwasy tłuszczowe zawierające co najmniej jedno wiązanie podwójne. Często występują w olejach roślinnych i tłuszczach ryb. Są ważnym składnikiem racjonalnej diety.

5.Fosfolipidy

Lipidy zawierające glicerol, kwasy tłuszczowe i resztę fosforanową. Są podstawowym składnikiem błon biologicznych, ponieważ tworzą dwuwarstwę lipidową.

6.Dwuwarstwa lipidowa

Układ fosfolipidów tworzący podstawę błony komórkowej. Hydrofilowe „główki” są skierowane na zewnątrz, a hydrofobowe „ogona” do środka. Taka budowa warunkuje wybiórczą przepuszczalność błony.

7.Steroidy

Grupa lipidów o charakterystycznej budowie pierścieniowej. Należy do nich cholesterol oraz niektóre hormony. Pełnią funkcje regulacyjne i budulcowe.

8.Cholesterol

Steroid obecny w błonach komórkowych zwierząt. Stabilizuje błonę i jest substratem do syntezy niektórych hormonów. Jego nadmiar we krwi zwiększa ryzyko miażdżycy.

9.Tkanka tłuszczowa

Tkanka magazynująca tłuszcze właściwe. Stanowi zapas energii, izoluje termicznie organizm i chroni narządy przed urazami mechanicznymi.

10.Funkcja energetyczna lipidów

Lipidy są wydajnym źródłem energii i materiałem zapasowym organizmu. Gromadzone są głównie w tkance tłuszczowej, skąd mogą być wykorzystywane w razie zwiększonego zapotrzebowania energetycznego.

11.Funkcja budulcowa lipidów

Lipidy, zwłaszcza fosfolipidy i cholesterol, wchodzą w skład błon komórkowych. Dzięki temu uczestniczą w budowie komórek i organelli.

12.Funkcja ochronna lipidów

Lipidy chronią organizm przed utratą ciepła i urazami. Tłuszcz podskórny ogranicza oddawanie ciepła, a warstwa tłuszczu wokół narządów amortyzuje wstrząsy.

13.Woski

Lipidy pełniące głównie funkcję ochronną. Tworzą warstwy zabezpieczające przed utratą wody i działaniem czynników zewnętrznych.

14.Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Do tej grupy należą witaminy A, D, E i K. Do ich prawidłowego wchłaniania potrzebna jest obecność lipidów w diecie.

15.Tłuszcze roślinne

Zwykle zawierają więcej nienasyconych kwasów tłuszczowych i częściej mają postać ciekłą. Są uznawane za korzystniejszy składnik diety niż nadmiar tłuszczów zwierzęcych.

16.Tłuszcze zwierzęce

Często zawierają więcej nasyconych kwasów tłuszczowych i mają postać stałą w temperaturze pokojowej. Ich nadmierne spożycie może niekorzystnie wpływać na układ krążenia.