Węglowodany: mono-, di- i polisacharydy

1.Węglowodany

Związki organiczne zbudowane głównie z atomów węgla, wodoru i tlenu. Pełnią przede wszystkim funkcję energetyczną, ale mogą też być materiałem zapasowym i budulcowym. Do węglowodanów zalicza się monosacharydy, disacharydy i polisacharydy.

2.Monosacharydy

Cukry proste zbudowane z jednej jednostki cukrowej. Są podstawowymi monomerami, z których powstają bardziej złożone węglowodany. Przykładami są glukoza, fruktoza i galaktoza.

3.Glukoza

Monosacharyd będący podstawowym substratem energetycznym komórek. Jest wykorzystywana w oddychaniu komórkowym do wytwarzania ATP. Jej stężenie we krwi ma duże znaczenie dla homeostazy organizmu.

4.Fruktoza

Monosacharyd występujący m.in. w owocach i miodzie. Należy do cukrów prostych i podobnie jak glukoza może być źródłem energii dla komórek.

5.Galaktoza

Monosacharyd wchodzący w skład laktozy. Sama rzadziej występuje wolno, częściej jako składnik dwucukrów i innych związków organicznych.

6.Disacharydy

Dwucukry zbudowane z dwóch cząsteczek monosacharydów połączonych wiązaniem. Powstają w reakcji syntezy i mogą być rozkładane do cukrów prostych podczas trawienia.

7.Sacharoza

Disacharyd zbudowany z glukozy i fruktozy. Jest cukrem transportowym u roślin oraz powszechnie znanym cukrem spożywczym.

8.Laktoza

Disacharyd zbudowany z glukozy i galaktozy. Występuje w mleku ssaków i bywa nazywana cukrem mlecznym.

9.Maltoza

Disacharyd złożony z dwóch cząsteczek glukozy. Powstaje m.in. podczas rozkładu skrobi.

10.Polisacharydy

Wielocukry zbudowane z wielu połączonych cząsteczek monosacharydów, najczęściej glukozy. Zwykle pełnią funkcję zapasową albo budulcową.

11.Skrobia

Polisacharyd zapasowy roślin. Jest materiałem gromadzenia glukozy i stanowi ważny składnik pokarmowy człowieka, obecny np. w ziemniakach i zbożach.

12.Glikogen

Polisacharyd zapasowy zwierząt i grzybów. U człowieka jest magazynowany głównie w wątrobie i mięśniach jako rezerwa glukozy.

13.Celuloza

Polisacharyd budulcowy roślin, będący głównym składnikiem ściany komórkowej. Nie jest trawiona przez człowieka, ale jako błonnik wspomaga pracę przewodu pokarmowego.

14.Funkcja energetyczna węglowodanów

Polega na dostarczaniu energii potrzebnej do przebiegu procesów życiowych. Szczególnie ważna jest glukoza, która w oddychaniu komórkowym umożliwia syntezę ATP.

15.Funkcja zapasowa węglowodanów

Polega na magazynowaniu materiału energetycznego w postaci polisacharydów. U roślin rolę tę pełni skrobia, a u zwierząt i grzybów glikogen.

16.Funkcja budulcowa węglowodanów

Niektóre węglowodany tworzą elementy strukturalne komórek i tkanek. Przykładem jest celuloza budująca ścianę komórkową roślin.