Dziedziczenie cech sprzężonych z płcią

1.Cechy sprzężone z płcią

To cechy, których geny leżą na chromosomach płci. W szkolnych zadaniach najczęściej chodzi o geny położone na chromosomie X, dlatego sposób dziedziczenia u kobiet i mężczyzn jest różny.

2.Chromosomy płci

U człowieka kobieta ma zwykle zestaw $XX$, a mężczyzna $XY$. Chromosom X zawiera wiele genów niezwiązanych bezpośrednio z płcią, natomiast chromosom Y jest mniejszy i ma mniej genów.

3.Hemizygota

Organizm mający tylko jeden allel danego genu. Mężczyzna jest hemizygotą dla większości genów leżących na chromosomie X, ponieważ ma tylko jeden chromosom X.

4.Allel recesywny sprzężony z X

Allel, który ujawnia cechę lub chorobę u mężczyzny już przy jednym egzemplarzu na chromosomie X. U kobiety cecha występuje zwykle dopiero wtedy, gdy oba chromosomy X niosą allel recesywny.

5.Nosicielka

Kobieta heterozygotyczna dla allelu recesywnego sprzężonego z X. Zwykle nie wykazuje objawów choroby, ale może przekazać allel potomstwu.

6.Dziedziczenie recesywne sprzężone z X

Typ dziedziczenia, w którym cecha częściej występuje u mężczyzn. Chory ojciec przekazuje swój chromosom X wszystkim córkom, ale żadnemu synowi; syn dziedziczy X od matki.

7.Dziedziczenie dominujące sprzężone z X

Typ dziedziczenia, w którym jeden allel dominujący na chromosomie X wystarcza do ujawnienia cechy u kobiety i u mężczyzny. Chory ojciec przekazuje taką cechę wszystkim córkom i żadnemu synowi.

8.Cechy holandryczne

To cechy związane z genami leżącymi na chromosomie Y. Występują tylko u mężczyzn i są przekazywane wyłącznie z ojca na syna.

9.Daltonizm

To przykład recesywnej cechy sprzężonej z chromosomem X. Osoba z daltonizmem ma zaburzone rozróżnianie niektórych barw, najczęściej czerwonej i zielonej.

10.Hemofilia

To choroba dziedziczona najczęściej jako cecha recesywna sprzężona z chromosomem X. Powoduje zaburzenia krzepnięcia krwi i długotrwałe krwawienia.