Stres i jego wpływ na organizm człowieka

1.Stres

Nieswoista reakcja organizmu na bodźce zakłócające równowagę wewnętrzną, czyli homeostazę. Może być wywołany przez czynniki fizyczne, psychiczne lub społeczne i uruchamia mechanizmy nerwowe oraz hormonalne.

2.Homeostaza

Zdolność organizmu do utrzymywania względnie stałych warunków środowiska wewnętrznego, np. temperatury ciała, ciśnienia krwi czy stężenia glukozy. Stres zaburza homeostazę i wywołuje reakcje wyrównawcze.

3.Stresor

Czynnik wywołujący stres. Może nim być np. ból, hałas, wysoka temperatura, wysiłek, lęk, presja czasu albo silne przeżycia emocjonalne.

4.Autonomiczny układ nerwowy

Część układu nerwowego regulująca pracę narządów wewnętrznych niezależnie od woli. W stresie szczególnie aktywuje się jego część współczulna, przygotowując organizm do szybkiego działania.

5.Układ współczulny

Część autonomicznego układu nerwowego odpowiedzialna za mobilizację organizmu. W czasie stresu przyspiesza pracę serca, rozszerza oskrzela, zwiększa ciśnienie krwi i ogranicza trawienie.

6.Adrenalina

Hormon wydzielany głównie przez rdzeń nadnerczy podczas nagłego stresu. Zwiększa częstość skurczów serca, podnosi ciśnienie krwi, przyspiesza oddech i przygotowuje mięśnie do wysiłku.

7.Noradrenalina

Hormon i neuroprzekaźnik uczestniczący w reakcji stresowej. Powoduje m.in. zwężenie części naczyń krwionośnych i wzrost ciśnienia krwi, wspomagając mobilizację organizmu.

8.Kortyzol

Hormon kory nadnerczy wydzielany w odpowiedzi na dłużej trwający stres. Zwiększa stężenie glukozy we krwi, wpływa na metabolizm i przy długim działaniu może osłabiać odporność.

9.Nadnercza

Gruczoły dokrewne położone nad nerkami. Ich rdzeń wydziela adrenalinę i noradrenalinę, a kora między innymi kortyzol, dlatego odgrywają ważną rolę w reakcji stresowej.

10.Reakcja "walcz albo uciekaj"

Zespół szybkich zmian fizjologicznych przygotowujących organizm do obrony lub ucieczki. Obejmuje m.in. przyspieszenie pracy serca, wzrost ciśnienia, rozszerzenie źrenic i zahamowanie trawienia.

11.Stres krótkotrwały

Przejściowa reakcja mobilizacyjna, która może poprawiać koncentrację i gotowość do działania. Po ustąpieniu stresora parametry organizmu zwykle wracają do normy.

12.Stres przewlekły

Długotrwałe utrzymywanie się reakcji stresowej. Może prowadzić do zaburzeń snu, osłabienia odporności, nadciśnienia tętniczego, problemów trawiennych i pogorszenia samopoczucia.

13.Homeostaza glukozy

Utrzymywanie względnie stałego stężenia glukozy we krwi. W stresie hormony, zwłaszcza kortyzol i adrenalina, zwiększają dostępność glukozy, aby dostarczyć energii komórkom.

14.Odporność a stres

Przewlekły stres może osłabiać działanie układu odpornościowego, zwiększając podatność na infekcje. Krótkotrwała mobilizacja nie daje zwykle takiego skutku jak długie przeciążenie organizmu.