Choroby układu krążenia i profilaktyka

1.Układ krążenia

Układ narządów odpowiedzialny za transport tlenu, dwutlenku węgla, składników odżywczych, hormonów i produktów przemiany materii. Tworzą go serce oraz naczynia krwionośne: tętnice, żyły i naczynia włosowate.

2.Nadciśnienie tętnicze

Przewlekłe podwyższenie ciśnienia krwi w tętnicach. Obciąża serce i uszkadza naczynia krwionośne, zwiększając ryzyko zawału serca, udaru mózgu i niewydolności narządów.

3.Miażdżyca

Choroba tętnic polegająca na odkładaniu się w ich ścianach złogów, głównie cholesterolu. Powoduje zwężenie światła naczyń, utrudnia przepływ krwi i może prowadzić do niedokrwienia tkanek.

4.Choroba wieńcowa

Stan niedokrwienia mięśnia sercowego spowodowany najczęściej zwężeniem tętnic wieńcowych przez miażdżycę. Może objawiać się bólem w klatce piersiowej, zwłaszcza podczas wysiłku.

5.Zawał serca

Martwica fragmentu mięśnia sercowego wywołana nagłym zamknięciem przepływu krwi w tętnicy wieńcowej. To stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający pilnej pomocy medycznej.

6.Udar mózgu

Nagłe zaburzenie krążenia krwi w mózgu, prowadzące do uszkodzenia jego części. Może wynikać z zamknięcia naczynia lub jego pęknięcia i powodować np. niedowład, zaburzenia mowy lub utratę przytomności.

7.Żylaki

Trwałe poszerzenia żył, najczęściej kończyn dolnych, związane z osłabieniem ścian naczyń i niewydolnością zastawek żylnych. Sprzyjają im długotrwałe stanie, siedzenie i mała aktywność fizyczna.

8.Czynniki ryzyka niemodyfikowalne

Takie, na które człowiek nie ma wpływu, np. wiek, płeć biologiczna i obciążenie genetyczne. Zwiększają ryzyko chorób krążenia, ale nie zastępują znaczenia stylu życia.

9.Czynniki ryzyka modyfikowalne

Takie, które można ograniczać przez zmianę stylu życia lub leczenie. Należą do nich m.in. palenie tytoniu, mała aktywność fizyczna, otyłość, zła dieta, przewlekły stres i nadciśnienie.

10.Cholesterol

Związek lipidowy potrzebny organizmowi, ale jego nadmiar we krwi sprzyja miażdżycy. Znaczenie ma nie tylko ilość cholesterolu całkowitego, lecz także proporcje jego frakcji we krwi.

11.Profil lipidowy

Badanie krwi oceniające stężenie lipidów, m.in. cholesterolu i triglicerydów. Pomaga wykryć zwiększone ryzyko miażdżycy i choroby wieńcowej.

12.Ciśnienie tętnicze

Nacisk, jaki krew wywiera na ściany tętnic. Jego pomiar jest jednym z podstawowych badań oceniających stan układu krążenia.

13.Tętno

Rytmiczne falowanie ścian tętnic wywołane pracą serca. Dostarcza informacji o częstości skurczów serca i może zmieniać się pod wpływem wysiłku, stresu lub choroby.

14.EKG

Elektrokardiografia, czyli badanie rejestrujące czynność elektryczną serca. Umożliwia wykrywanie niektórych zaburzeń rytmu i zmian związanych z niedokrwieniem mięśnia sercowego.

15.Profilaktyka pierwotna

Działania zapobiegające rozwojowi choroby przed jej wystąpieniem. W chorobach układu krążenia obejmuje m.in. zdrową dietę, ruch, niepalenie i kontrolę masy ciała.

16.Aktywność fizyczna

Regularny wysiłek poprawiający pracę serca i naczyń, pomagający utrzymać prawidłową masę ciała oraz obniżający ryzyko nadciśnienia i miażdżycy. Jest ważnym elementem profilaktyki.

17.Dieta przeciwmiażdżycowa

Sposób żywienia ograniczający nadmiar tłuszczów nasyconych, soli i żywności wysoko przetworzonej, a zwiększający udział warzyw, owoców i produktów bogatych w błonnik. Wspiera prawidłowy stan naczyń.

18.Palenie tytoniu

Jeden z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka chorób układu krążenia. Uszkadza ściany naczyń, sprzyja miażdżycy i zwiększa ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu.