Mechanizmy odporności wrodzonej i nabytej

1.Odporność wrodzona

Nieswoista linia obrony organizmu obecna od urodzenia. Działa szybko, ale nie jest skierowana przeciw jednemu konkretnemu antygenowi. Obejmuje bariery fizyczne i chemiczne, stan zapalny, fagocytozę oraz działanie niektórych białek i komórek odpornościowych.

2.Odporność nabyta

Swoista odpowiedź odpornościowa rozwijająca się po kontakcie z antygenem. Jest bardziej precyzyjna niż odporność wrodzona i wiąże się z udziałem limfocytów oraz powstawaniem pamięci immunologicznej.

3.Antygen

Substancja rozpoznawana przez układ odpornościowy jako obca, wywołująca odpowiedź odpornościową. Antygenami mogą być np. fragmenty bakterii, wirusów, toksyn lub obcych komórek.

4.Przeciwciało

Białko wytwarzane przez limfocyty B przekształcone w komórki plazmatyczne. Wiąże się swoiście z określonym antygenem, pomagając w jego unieszkodliwieniu lub usunięciu z organizmu.

5.Fagocytoza

Proces pochłaniania i trawienia drobnoustrojów lub innych cząstek przez wyspecjalizowane komórki, np. makrofagi i neutrofile. Jest ważnym mechanizmem odporności wrodzonej.

6.Stan zapalny

Miejscowa reakcja organizmu na uszkodzenie tkanek lub zakażenie. Objawia się zwykle zaczerwienieniem, obrzękiem, bólem i podwyższoną temperaturą miejsca objętego procesem.

7.Limfocyty B

Komórki odporności swoistej odpowiedzialne za odpowiedź humoralną. Po kontakcie z antygenem mogą różnicować się w komórki plazmatyczne produkujące przeciwciała oraz komórki pamięci.

8.Limfocyty T

Komórki odporności swoistej uczestniczące głównie w odpowiedzi komórkowej. Część z nich koordynuje reakcję odpornościową, a część niszczy komórki zakażone lub nieprawidłowe.

9.Odporność humoralna

Rodzaj odporności nabytej związany z obecnością przeciwciał w płynach ustrojowych. Główną rolę odgrywają tu limfocyty B i komórki plazmatyczne.

10.Odporność komórkowa

Rodzaj odporności nabytej, w której główną rolę odgrywają limfocyty T. Jest szczególnie ważna w zwalczaniu komórek zakażonych wirusami oraz komórek nowotworowych.

11.Pamięć immunologiczna

Zdolność układu odpornościowego do szybszej i silniejszej reakcji przy ponownym kontakcie z tym samym antygenem. Wynika z obecności komórek pamięci powstających po pierwszej odpowiedzi.

12.Odporność czynna i bierna

Odporność czynna powstaje, gdy organizm sam wytwarza odpowiedź immunologiczną, np. po chorobie lub szczepieniu. Bierna polega na otrzymaniu gotowych przeciwciał, np. od matki lub w surowicy.