Mitochondria i oddychanie tlenowe

1.Mitochondrium

Organellum komórki eukariotycznej, w którym zachodzi większość etapów oddychania komórkowego tlenowego. Jego główną funkcją jest wytwarzanie energii użytecznej dla komórki w postaci ATP.

2.Błona zewnętrzna mitochondrium

Zewnętrzna osłona mitochondrium, oddzielająca je od cytoplazmy. Wraz z błoną wewnętrzną tworzy przedziały umożliwiające prawidłowy przebieg procesów oddechowych.

3.Błona wewnętrzna mitochondrium

Silnie pofałdowana błona mitochondrium. Jej fałdy zwiększają powierzchnię, co sprzyja sprawnemu przebiegowi procesów związanych z wytwarzaniem ATP.

4.Grzebienie mitochondrialne

Wpuklenia błony wewnętrznej mitochondrium. Zwiększają powierzchnię tej błony, dzięki czemu mitochondrium może efektywniej uczestniczyć w oddychaniu tlenowym.

5.Macierz mitochondrialna

Wnętrze mitochondrium otoczone błoną wewnętrzną. To w tej przestrzeni zachodzą wybrane etapy oddychania komórkowego tlenowego.

6.Oddychanie komórkowe tlenowe

Proces kataboliczny polegający na stopniowym utlenianiu związków organicznych, najczęściej glukozy, z udziałem tlenu. Prowadzi do uwolnienia energii i syntezy ATP, a produktami końcowymi są dwutlenek węgla i woda.

7.ATP

Uniwersalny nośnik energii w komórce. Energia uwolniona podczas oddychania tlenowego jest magazynowana w ATP i może być potem wykorzystana do procesów życiowych.

8.Anabolizm

Ogół procesów syntezy, w których z prostszych związków powstają bardziej złożone. Procesy anaboliczne wymagają dostarczenia energii, najczęściej z ATP.

9.Katabolizm

Ogół procesów rozkładu związków złożonych do prostszych, którym towarzyszy uwalnianie energii. Oddychanie komórkowe tlenowe jest przykładem katabolizmu.

10.Substraty oddychania tlenowego

Substancje zużywane w oddychaniu tlenowym. W szkolnym ujęciu są to przede wszystkim glukoza jako związek organiczny oraz tlen jako czynnik umożliwiający pełne utlenienie substratu.

11.Produkty oddychania tlenowego

Końcowymi produktami oddychania tlenowego są dwutlenek węgla, woda oraz energia zmagazynowana w ATP. Część energii rozprasza się też w postaci ciepła.

12.Tlen w oddychaniu tlenowym

Tlen jest niezbędny do przebiegu oddychania tlenowego. Umożliwia pełne utlenienie związków organicznych, dzięki czemu komórka uzyskuje więcej energii niż w fermentacji.

13.Glukoza

Jeden z podstawowych substratów energetycznych komórki. Jej rozkład w czasie oddychania tlenowego prowadzi do uwolnienia energii wykorzystywanej do syntezy ATP.

14.Fermentacja

Proces beztlenowego uzyskiwania energii z rozkładu związków organicznych. Dostarcza mniej energii niż oddychanie tlenowe, bo nie dochodzi w nim do pełnego utlenienia substratu.

15.Oddychanie tlenowe a fermentacja

Oba procesy służą uzyskaniu energii, ale oddychanie tlenowe wymaga tlenu i daje więcej ATP, natomiast fermentacja zachodzi bez tlenu i jest mniej wydajna energetycznie.

16.Komórki o dużym zapotrzebowaniu na energię

Komórki intensywnie pracujące, na przykład komórki mięśniowe, zawierają zwykle dużo mitochondriów. Większa liczba tych organelli wiąże się z większym zapotrzebowaniem na ATP.