Kwasy nukleinowe: DNA i RNA

1.Kwas nukleinowy

Związek organiczny zbudowany z długich łańcuchów nukleotydów. Do kwasów nukleinowych należą DNA i RNA, które uczestniczą w przechowywaniu, przekazywaniu i odczytywaniu informacji genetycznej.

2.Nukleotyd

Podstawowa jednostka budująca DNA i RNA. Składa się z reszty fosforanowej, cukru pięciowęglowego oraz zasady azotowej.

3.DNA

Kwas deoksyrybonukleinowy, zwykle zbudowany z dwóch komplementarnych nici tworzących podwójną helisę. Jest nośnikiem informacji genetycznej i ulega replikacji przed podziałem komórki.

4.RNA

Kwas rybonukleinowy, najczęściej jednoniciowy. Bierze udział w ekspresji informacji genetycznej, między innymi w transkrypcji i translacji. Zawiera rybozę i uracyl.

5.Zasady azotowe

Składniki nukleotydów. W DNA występują adenina, tymina, cytozyna i guanina, a w RNA adenina, uracyl, cytozyna i guanina.

6.Zasada komplementarności

Reguła parowania zasad azotowych: adenina łączy się z tyminą w DNA lub z uracylem w RNA, a cytozyna z guaniną. Umożliwia wierne kopiowanie i przepisywanie informacji genetycznej.

7.Gen

Odcinek DNA zawierający informację potrzebną do wytworzenia określonego produktu, najczęściej białka lub cząsteczki RNA.

8.Replikacja DNA

Proces powielania DNA przed podziałem komórki. Dzięki niemu każda komórka potomna otrzymuje zasadniczo taki sam zestaw informacji genetycznej jak komórka macierzysta.

9.Transkrypcja

Proces przepisywania informacji z DNA na RNA. Zachodzi na matrycy jednej nici DNA i jest pierwszym etapem ekspresji genu.

10.Translacja

Proces syntezy białka na podstawie informacji zapisanej w mRNA. Zachodzi na rybosomach z udziałem tRNA i kodu genetycznego.

11.mRNA

Informacyjny RNA. Przenosi zapis przepisanego genu z DNA do rybosomu, gdzie stanowi matrycę do syntezy białka.

12.tRNA

Transportujący RNA. Dostarcza do rybosomu odpowiednie aminokwasy zgodnie z informacją odczytywaną z mRNA.

13.rRNA

Rybosomalny RNA. Wchodzi w skład rybosomów i uczestniczy w procesie translacji.

14.Kod genetyczny

Sposób zapisu informacji genetycznej w postaci trójek nukleotydów, czyli kodonów, w mRNA. Każdy kodon oznacza aminokwas albo sygnał zakończenia syntezy białka.