Homeostaza organizmu człowieka

1.Homeostaza

Zdolność organizmu do utrzymywania względnie stałych warunków środowiska wewnętrznego mimo zmian zachodzących w otoczeniu i w samym organizmie. Nie oznacza całkowitej niezmienności, lecz utrzymanie parametrów w określonych granicach.

2.Środowisko wewnętrzne organizmu

Płyny otaczające komórki i umożliwiające ich funkcjonowanie, głównie krew, limfa i płyn tkankowy. To w nich muszą być utrzymywane odpowiednie parametry, takie jak temperatura, stężenie jonów czy ilość wody.

3.Sprzężenie zwrotne ujemne

Mechanizm regulacyjny, w którym odchylenie danego parametru od normy wywołuje reakcję przeciwną do tej zmiany. Dzięki temu organizm wraca do stanu równowagi, np. obniża zbyt wysoką temperaturę ciała.

4.Receptor

Komórka lub struktura odbierająca bodziec albo zmianę parametru, np. temperatury, ciśnienia czy stężenia substancji. Receptor rozpoczyna reakcję regulacyjną, przekazując informację do ośrodka kontrolnego.

5.Efektor

Narząd lub tkanka wykonująca odpowiedź organizmu na zaburzenie homeostazy. Efektorami mogą być np. mięśnie, gruczoły potowe, naczynia krwionośne czy nerki.

6.Termoregulacja

Zespół mechanizmów utrzymujących względnie stałą temperaturę ciała. Obejmuje m.in. pocenie się, zmianę średnicy naczyń krwionośnych skóry, dreszcze oraz zmianę intensywności przemiany materii.

7.Osmoregulacja

Utrzymywanie odpowiedniej zawartości wody i stężenia substancji rozpuszczonych w organizmie. Kluczową rolę odgrywają nerki, które regulują ilość wydalanej wody i jonów.

8.Wazodylatacja

Rozszerzenie naczyń krwionośnych, zwłaszcza w skórze. Zwiększa przepływ krwi przez powierzchnię ciała i ułatwia oddawanie ciepła do otoczenia.

9.Wazokonstrykcja

Zwężenie naczyń krwionośnych, zwłaszcza w skórze. Ogranicza utratę ciepła i pomaga utrzymać temperaturę ciała w chłodnym środowisku.

10.ADH

Hormon antydiuretyczny wydzielany przez tylny płat przysadki, który zwiększa wchłanianie zwrotne wody w nerkach. Dzięki temu zmniejsza objętość moczu i pomaga zapobiegać odwodnieniu.

11.Ciśnienie krwi

Siła, z jaką krew naciska na ściany naczyń krwionośnych. Jego utrzymanie na odpowiednim poziomie jest ważne dla prawidłowego ukrwienia narządów i jest elementem homeostazy.

12.Ośrodek termoregulacji

Część podwzgórza kontrolująca temperaturę ciała. Odbiera informacje z receptorów i uruchamia odpowiedzi, takie jak pocenie, dreszcze czy zmiany przepływu krwi przez skórę.