Budowa czaszki człowieka

Czaszka jest kostnym szkieletem głowy. Jej twarde ściany osłaniają delikatny mózg, a zagłębienia i jamy zapewniają miejsce m.in. dla narządów wzroku oraz narządu węchu. Kości stanowią też miejsca przyczepu mięśni uczestniczących w żuciu i mimice twarzy.

W czaszce wyróżniamy mózgoczaszkę oraz trzewioczaszkę, nazywaną również twarzoczaszką. Pierwsza otacza mózg, druga nadaje kształt twarzy i współtworzy początkowe odcinki dróg oddechowych oraz przewodu pokarmowego.

Nie wszystkie przestrzenie w czaszce są zbudowane z kości tylko jednej części. Dobrym przykładem są oczodoły: ich ściany tworzą zarówno kości mózgoczaszki, jak i trzewioczaszki. Kostne ściany ograniczają ryzyko uszkodzenia znajdujących się wewnątrz gałek ocznych.

Przy rozpoznawaniu kości mózgoczaszki warto kierować się ich położeniem. Kość czołowa tworzy okolicę czoła i część górnych ścian oczodołów. Kości ciemieniowe zajmują znaczną część góry i boków czaszki.

Po bokach głowy, w okolicy uszu, leżą kości skroniowe. Z tyłu znajduje się kość potyliczna, która sięga również na podstawę czaszki. Jest to zestaw najważniejszych kości do rozpoznawania, a nie pełna lista kości mózgoczaszki.

Określenie kość parzysta oznacza, że występuje ona po prawej i lewej stronie. Kość nieparzysta występuje pojedynczo; nie znaczy to, że znajduje się wyłącznie po jednej stronie głowy.

Kości trzewioczaszki budują twarde rusztowanie pod miękkimi częściami twarzy. Kości nosowe podtrzymują górną, kostną część grzbietu nosa; dalsza część nosa zawiera chrząstki. Kości jarzmowe tworzą wyniosłości policzków i fragmenty ścian oczodołów.

W budowie jamy ustnej ważną rolę odgrywają szczęki oraz żuchwa. Nie są to dwie nazwy tej samej kości.

Korzenie zębów tkwią w zębodołach, czyli zagłębieniach kostnych. Podczas gryzienia obciążenia z zębów są przenoszone na szczęki i żuchwę. Dziąsła osłaniają tkanki wokół zębów, ale zębodoły są częścią kości.

Większość kości czaszki nie przesuwa się względem siebie. Kości jej sklepienia łączą szwy, zbudowane z tkanki łącznej włóknistej. Takie połączenie pomaga zachować trwałą osłonę mózgu mimo działania sił z zewnątrz.

Inaczej połączona jest żuchwa. Po prawej i lewej stronie głowy tworzy z kośćmi skroniowymi stawy skroniowo-żuchwowe. Pozwalają one nie tylko opuszczać i unosić żuchwę, lecz także wysuwać ją oraz przesuwać na boki, co ułatwia rozcieranie pokarmu.

W kości potylicznej znajduje się otwór wielki. Przechodzi przez niego odcinek układu nerwowego, w którym mózg łączy się z rdzeniem kręgowym. Otwór nie jest uszkodzeniem kości: to prawidłowy element budowy podstawy czaszki.