Biologia
Płazińce - budowa, tryb życia i zapobieganie tasiemczycy
autor: Rice41
Poznasz cechy płazińców oraz przystosowania wypławka białego i tasiemców do ich środowisk życia. Nauczysz się rozróżniać dwa gatunki tasiemców, wyjaśniać rolę ich żywicieli i wskazywać sposoby zapobiegania tasiemczycy.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
40 pytań w 5 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Podstawowe cechy płazińców
Etap 1 · 11 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Życie wypławka białego
Etap 2 · 7 fiszek · 8 pytań
Etap 3: Przystosowania tasiemców
Etap 3 · 9 fiszek · 8 pytań
Etap 4: Rozmnażanie i żywiciele
Etap 4 · 6 fiszek · 8 pytań
Etap 5: Gatunki i profilaktyka
Etap 5 · 2 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Płazińce - najważniejsze cechy
Płazińce to bezkręgowe zwierzęta tkankowe o symetrii dwubocznej oraz wydłużonym, grzbietobrzusznie spłaszczonym ciele.
2.Kształt ciała płazińców
Ciało płazińców jest wydłużone i grzbietobrzusznie spłaszczone. Przypomina taśmę lub liść.
3.Środowiska życia płazińców
Płazińce występują w wodach słodkich i słonych, w wilgotnych środowiskach lądowych oraz w ciałach innych organizmów.
4.Podział płazińców ze względu na tryb życia
Płazińce mogą być wolno żyjące, jak wypławek biały, albo pasożytnicze, jak tasiemiec uzbrojony i tasiemiec nieuzbrojony.
5.Pasożyt i żywiciel
Pasożyt wykorzystuje inny organizm, czyli żywiciela, jako miejsce życia i źródło pokarmu.
6.Pasożyt wewnętrzny
Pasożyt wewnętrzny żyje wewnątrz ciała żywiciela i korzysta z niego jako źródła pokarmu.
7.Jak pasożyty osłabiają żywiciela?
Pasożyty pozbawiają żywiciela substancji odżywczych oraz zatruwają go produktami własnej przemiany materii.
8.Wypławek biały - tryb życia
Wypławek biały jest wolno żyjącym, drapieżnym płazińcem.
9.Środowisko życia wypławka białego
Wypławek biały żyje głównie w stojących lub wolno płynących wodach słodkich.
10.Miejsca przebywania wypławka białego
Wypławek biały przebywa zwykle przy podłożu, pod kamieniami lub na roślinach wodnych.
11.Ubarwienie wypławka białego
Wypławek biały ma mlecznobiałe ciało, któremu zawdzięcza swoją nazwę.
12.Co umożliwia poruszanie się wypławkowi białemu?
Poruszanie się wypławka białego umożliwiają mięśnie oraz pokrywający ciało nabłonek orzęsiony.
13.Funkcja oczu wypławka białego
Oczy wypławka białego pozwalają mu rozróżniać światło i ciemność.
14.Oddychanie i wymiana gazowa wypławka białego
Wypławek biały oddycha tlenowo, a wymiana gazowa zachodzi całą powierzchnią jego ciała.
15.Miejsce życia dorosłych tasiemców uzbrojonego i nieuzbrojonego
Dorosłe tasiemce uzbrojony i nieuzbrojony żyją i rozmnażają się w jelicie cienkim człowieka.
16.Warunki w jelicie cienkim ważne dla tasiemca
W jelicie cienkim występują skurcze przesuwające treść pokarmową, enzymy trawienne, łatwo dostępny strawiony pokarm oraz warunki beztlenowe.
17.Budowa ciała tasiemca
Tasiemiec ma płaskie, długie ciało złożone z główki, szyjki i szeregu członów. Na główce znajduje się aparat czepny.
18.Aparat czepny tasiemca - położenie i funkcja
Aparat czepny znajduje się na główce. Przytwierdza tasiemca do ściany jelita i zapobiega usunięciu go z niestrawionymi resztkami pokarmu.
19.Oskórek tasiemca - funkcja
Oskórek pokrywa całe ciało tasiemca i chroni je przed działaniem enzymów trawiennych żywiciela.
20.Odżywianie tasiemca
Tasiemiec nie ma przewodu pokarmowego. Wchłania strawiony pokarm żywiciela całą powierzchnią ciała.
21.Oddychanie tasiemca
Tasiemiec oddycha beztlenowo, czyli uwalnia energię z pokarmu bez udziału tlenu. Jest to przystosowanie do warunków panujących w jelicie.
22.Funkcja szyjki tasiemca
Szyjka wytwarza nowe człony, dzięki czemu tasiemiec rośnie.
23.Młode i dojrzałe człony tasiemca
Młode człony są niewielkie i niedojrzałe. Dojrzałe człony są wypełnione jajami, odrywają się od ciała tasiemca i są usuwane z kałem żywiciela.
24.Obojnactwo tasiemców
Tasiemce są obojnakami: mają żeńskie i męskie narządy rozrodcze, które produkują komórki rozrodcze.
25.Samozapłodnienie u tasiemców
U tasiemców może dochodzić do samozapłodnienia w obrębie jednego członu. Dzięki temu osobnik może się rozmnażać bez poszukiwania partnera.
26.Znaczenie dużej liczby jaj tasiemca
Człony wypełnione jajami zawierają ich nawet kilkadziesiąt tysięcy. Duża liczba jaj zwiększa szanse na rozwój potomstwa.
27.Rozwój złożony tasiemców
Tasiemce przechodzą rozwój złożony ze zmianą żywiciela. Larwa pasożytuje w żywicielu pośrednim, a dorosły osobnik w żywicielu ostatecznym.
28.Żywiciel pośredni i ostateczny tasiemca - postać pasożyta i droga zarażenia
W żywicielu pośrednim pasożytuje larwa; zaraża się on przez połknięcie jaj pasożyta. W żywicielu ostatecznym żyje dorosły tasiemiec; zaraża się on przez zjedzenie surowego lub niedogotowanego mięsa z larwami.
29.Aparat czepny tasiemca uzbrojonego i nieuzbrojonego
Tasiemiec uzbrojony ma na główce przyssawki i haczyki. Tasiemiec nieuzbrojony ma tylko przyssawki.
30.Żywiciele tasiemca uzbrojonego
Żywicielem pośrednim tasiemca uzbrojonego jest świnia, a żywicielem ostatecznym jest człowiek.
31.Żywiciele tasiemca nieuzbrojonego
Żywicielem pośrednim tasiemca nieuzbrojonego jest krowa, a żywicielem ostatecznym jest człowiek.
32.Jak człowiek zaraża się tasiemcem uzbrojonym?
Człowiek zaraża się przez zjedzenie surowej lub niedogotowanej wieprzowiny zawierającej larwy tasiemca uzbrojonego.
33.Jak człowiek zaraża się tasiemcem nieuzbrojonym?
Człowiek zaraża się przez zjedzenie surowej lub niedogotowanej wołowiny zawierającej larwy tasiemca nieuzbrojonego.
34.Tasiemczyca
Tasiemczyca to choroba wywoływana przez tasiemce pasożytujące w organizmie człowieka.
35.Zapobieganie tasiemczycy
Należy unikać jedzenia surowego lub niedogotowanego mięsa oraz nie jeść mięsa nieprzebadanego i pochodzącego z nieznanego źródła.
Notatka
Płazińce - wspólna budowa, różne sposoby życia
Płazińce należą do bezkręgowców i tkankowców. Mają symetrię dwuboczną, a ich wydłużone ciało jest spłaszczone grzbietobrzusznie. Może przypominać liść albo taśmę; właśnie od tego kształtu pochodzi nazwa grupy.
Wśród płazińców występują gatunki wolno żyjące i pasożytnicze. Pierwsze zamieszkują wody słodkie, słone oraz wilgotne środowiska lądowe. Pasożyty wewnętrzne żyją w ciałach innych organizmów.
Pasożyt korzysta z żywiciela jako miejsca życia i źródła pożywienia. Szkodzi mu przez odbieranie substancji odżywczych oraz zatruwanie produktami własnej przemiany materii.
Wypławek biały - samodzielne życie w wodzie
Wypławek biały jest drapieżnikiem żyjącym głównie w wodach słodkich, które stoją lub płyną powoli. Zwykle przebywa blisko podłoża: pod kamieniami albo na roślinach wodnych. Nazwa gatunku nawiązuje do mlecznobiałego ubarwienia.
Jego nabłonek orzęsiony ułatwia przemieszczanie się, a mięśnie umożliwiają ruch. Oczy pozwalają odróżniać światło od ciemności. Wypławek oddycha tlenowo, przy czym wymiana gazowa odbywa się przez całą powierzchnię ciała.
Ważne
Wypławek jest wolno żyjącym płazińcem, a nie pasożytem. Jego orzęsienie służy poruszaniu się, nie przemieszczaniu w ciele żywiciela.
Jelito żywiciela i przystosowania tasiemca
Dorosłe tasiemce żyją w jelicie cienkim człowieka. Rytmiczne skurcze jelita przesuwają jego zawartość, a enzymy rozkładają pokarm. Dla pasożyta oznacza to ryzyko usunięcia i strawienia, ale także stały dostęp do gotowych substancji odżywczych.
Aparat czepny przytwierdza główkę do ściany jelita. Oskórek osłania ciało przed enzymami trawiennymi. Tasiemiec nie ma przewodu pokarmowego, ponieważ pobiera strawione substancje całą powierzchnią ciała.
W jelicie panują warunki beztlenowe. Tasiemiec jest do nich przystosowany dzięki oddychaniu beztlenowemu, czyli uwalnianiu energii z pokarmu bez udziału tlenu.
Zapamiętaj
Aparat czepny chroni przed usunięciem, a oskórek przed strawieniem. Te przystosowania rozwiązują dwa różne problemy.
Budowa tasiemca i porównanie z wypławkiem
Ciało tasiemca tworzą główka, szyjka i liczne człony. Główka utrzymuje pasożyta w jelicie, natomiast szyjka wytwarza nowe człony, umożliwiając wzrost. Młode człony są niewielkie i niedojrzałe; dojrzałe zawierają jaja.
Wypławek i tasiemiec mają wspólny płaski, wydłużony kształt ciała oraz symetrię dwuboczną. Różnice między nimi wiążą się z samodzielnym albo pasożytniczym trybem życia.
| Cecha | Wypławek biały | Tasiemiec |
|---|---|---|
| Tryb życia | Wolno żyjący drapieżnik | Pasożyt wewnętrzny |
| Pokrycie ciała | Nabłonek orzęsiony | Oskórek |
| Oddychanie | Tlenowe | Beztlenowe |
| Aparat czepny | Brak | Obecny na główce |
Rozmnażanie - bez konieczności znalezienia partnera
Tasiemce są obojnakami: mają narządy rozrodcze żeńskie i męskie, wytwarzające komórki rozrodcze. Może u nich wystąpić samozapłodnienie w obrębie jednego członu. Dzięki temu rozmnażanie jest możliwe nawet wtedy, gdy w jelicie znajduje się pojedynczy tasiemiec.
Dojrzałe człony zawierają nawet kilkadziesiąt tysięcy jaj. Odrywają się od ciała pasożyta i opuszczają organizm żywiciela razem z kałem. Wytwarzanie dużej liczby jaj zwiększa szanse na rozwój potomstwa.
Rozwój złożony i dwa rodzaje żywicieli
Rozwój tasiemców przebiega ze zmianą żywiciela. Żywiciel pośredni połyka jaja pasożyta, a w jego organizmie rozwijają się larwy. Żywiciel ostateczny zaraża się, zjadając surowe lub niedogotowane mięso zawierające larwy; w jego jelicie żyje dorosły tasiemiec.
U tasiemca uzbrojonego żywicielem pośrednim jest świnia, a u nieuzbrojonego krowa. Człowiek pełni rolę żywiciela ostatecznego obu tych gatunków.
Ważne
Nie zamieniaj postaci pasożyta: u żywiciela pośredniego występuje larwa, a u ostatecznego dorosły tasiemiec. Zjedzenie mięsa z larwami to inna droga zarażenia niż połknięcie jaj.
Dwa gatunki tasiemców i zapobieganie tasiemczycy
Oba gatunki mają przyssawki, ale tylko tasiemiec uzbrojony ma dodatkowo haczyki. Nazwy gatunków opisują więc różnicę w budowie aparatu czepnego, a nie obecność lub brak całego aparatu.
| Gatunek | Aparat czepny | Mięso z larwami |
|---|---|---|
| Tasiemiec uzbrojony | Przyssawki i haczyki | Wieprzowina |
| Tasiemiec nieuzbrojony | Tylko przyssawki | Wołowina |
Tasiemce wywołują tasiemczycę. Zapobieganie zarażeniu opiera się na dwóch zasadach:
- Nie spożywać surowego ani niedogotowanego mięsa.
- Nie jeść mięsa nieprzebadanego ani pochodzącego z nieznanego źródła.
Obie zasady należy stosować łącznie: znaczenie mają zarówno sposób przygotowania mięsa, jak i jego pochodzenie.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Skład chemiczny organizmów i biologiczne znaczenie wody40 fiszek uczy się 3
Poznajemy biologię: metoda naukowa i mikroskop40 fiszek uczy się 4
Aparat ruchu - budowa, działanie i zdrowie40 fiszek uczy się 3
Biologia: znaczenie, badania i obserwacje36 fiszek uczy się 8
Biologia: znaczenie, badania i obserwacje36 fiszek uczy się 4
Układ ruchu - szkielet, mięśnie i skutki dopingu28 fiszek uczy się 3