Biologia
Płazińce - budowa, rozwój i znaczenie
autor: Rice41
Poznasz budowę i tryb życia wypławków oraz przystosowania tasiemców do pasożytnictwa. Przećwiczysz cykl rozwojowy tasiemca, zasady zapobiegania tasiemczycy i znaczenie płazińców w przyrodzie oraz dla człowieka.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
40 pytań w 5 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Budowa i tryb życia
Etap 1 · 11 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Przystosowania tasiemców
Etap 2 · 6 fiszek · 8 pytań
Etap 3: Rozwój i żywiciele
Etap 3 · 8 fiszek · 8 pytań
Etap 4: Tasiemczyca i zapobieganie
Etap 4 · 5 fiszek · 8 pytań
Etap 5: Znaczenie płazińców
Etap 5 · 5 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Płazińce - charakterystyczny kształt ciała
Płazińce mają zazwyczaj długie i spłaszczone ciało, dlatego są nazywane również robakami płaskimi.
2.Środowiska życia płazińców
Większość płazińców to pasożyty żyjące w narządach wewnętrznych kręgowców, m.in. w jelicie cienkim. Płazińce niepasożytnicze żyją głównie w wodzie.
3.Wypławki - tryb życia
Wypławki są drapieżnymi płazińcami, które zasiedlają głównie środowiska wodne.
4.Rzęski u płazińców niepasożytniczych
U wielu płazińców niepasożytniczych nabłonek ma rzęski, które ułatwiają poruszanie się w wodzie.
5.Śluz u płazińców - funkcje
Śluz wytwarzany przez niektóre komórki nabłonka chroni ciało przed urazami i zmniejsza opór wody podczas ruchu.
6.Nabłonek płazińców pasożytniczych
Nabłonek płazińców pasożytniczych nie ma rzęsek i chroni je przed strawieniem w jelicie żywiciela.
7.Jak wypławki chwytają ofiary?
Wypławki chwytają ofiary silnie umięśnioną gardzielą, którą wysuwają z ciała.
8.Jak tasiemce pobierają składniki odżywcze?
Tasiemce wchłaniają składniki odżywcze całą powierzchnią ciała.
9.Główne części ciała tasiemca
Ciało tasiemca składa się z główki, szyjki i licznych członów.
10.Narządy czepne tasiemca uzbrojonego
Główka tasiemca uzbrojonego ma cztery przyssawki i wieniec haczyków, które służą do przytwierdzania się w jelicie żywiciela.
11.Narządy czepne tasiemca nieuzbrojonego
Główka tasiemca nieuzbrojonego ma cztery przyssawki, ale nie ma haczyków.
12.Przystosowania budowy tasiemca do życia w jelicie
Tasiemiec ma narządy czepne, kształt ciała dopasowany do jelita cienkiego oraz nabłonek chroniący przed enzymami trawiennymi żywiciela. Pobiera składniki odżywcze całą powierzchnią ciała.
13.Szyjka tasiemca - funkcja
Szyjka nieustannie wytwarza nowe człony, dzięki czemu tasiemiec rośnie.
14.Narządy rozrodcze w dojrzałych członach tasiemca
Dojrzałe człony tasiemca zawierają zarówno męskie, jak i żeńskie narządy rozrodcze. Dzięki temu nawet pojedynczy osobnik może rozmnażać się płciowo.
15.Najstarsze człony tasiemca
Najstarsze człony zawierają po kilkadziesiąt tysięcy jaj. Odrywają się od ciała tasiemca i wraz z kałem żywiciela trafiają do środowiska zewnętrznego.
16.Przystosowania rozrodcze tasiemców do pasożytnictwa
Dojrzałe człony mają męskie i żeńskie narządy rozrodcze, co umożliwia rozmnażanie płciowe pojedynczego osobnika. Wytwarzanie bardzo wielu jaj zwiększa szanse potomstwa na przeżycie.
17.Rozwój tasiemców - podstawowa zasada
Rozwój tasiemców obejmuje postacie larwalne i wymaga dwóch żywicieli: pośredniego, w którym żyją larwy, oraz ostatecznego, w którym żyją dorosłe pasożyty.
18.Żywiciel pośredni
Żywiciel pośredni to organizm, w którym żyją larwy pasożyta.
19.Żywiciel ostateczny
Żywiciel ostateczny to organizm, w którym żyją dorosłe pasożyty.
20.Żywiciele tasiemca uzbrojonego i nieuzbrojonego
Żywicielem pośrednim tasiemca uzbrojonego jest świnia, a nieuzbrojonego - krowa. Żywicielem ostatecznym obu gatunków jest człowiek.
21.Wągier
Wągier to larwa tasiemca mająca postać pęcherzyka wypełnionego płynem, w którym znajduje się główka tasiemca.
22.Cykl rozwojowy tasiemca uzbrojonego
Człowiek zjada mięso świni z wągrami. W jego jelicie cienkim rozwija się dorosły tasiemiec. Człony z jajami opuszczają organizm z kałem. Świnia zjada je, a w jej mięśniach rozwijają się wągry.
23.Co dzieje się z wągrami po zjedzeniu ich przez człowieka?
Z wągrów znajdujących się w zjedzonym mięsie rozwija się w jelicie cienkim człowieka dorosła postać tasiemca.
24.Gdzie rozwijają się wągry tasiemca uzbrojonego?
Wągry tasiemca uzbrojonego rozwijają się w mięśniach świni po zjedzeniu przez nią członów tasiemca zawierających jaja.
25.Tasiemczyca
Tasiemczyca to choroba wywołana przez tasiemca żyjącego w jelicie cienkim człowieka.
26.Jak człowiek zaraża się tasiemczycą?
Do zarażenia dochodzi przez zjedzenie surowego lub niedogotowanego mięsa krowy albo świni, które zawiera wągry.
27.Jak można zarazić się tasiemcem nieuzbrojonym?
Człowiek może zarazić się tasiemcem nieuzbrojonym przez zjedzenie surowego lub niedogotowanego mięsa krowy zawierającego wągry.
28.Najczęstsze objawy tasiemczycy
Najczęstsze objawy to bóle brzucha, nudności, chudnięcie, ogólne osłabienie oraz biegunki lub zaparcia.
29.Zapobieganie tasiemczycy
Należy jeść przebadane mięso, w którym nie stwierdzono wągrów, oraz unikać spożywania surowych lub niedogotowanych potraw mięsnych.
30.Wpływ płazińców pasożytniczych na żywicieli
Płazińce pasożytnicze pogarszają stan zdrowia żywicieli i mogą przyczyniać się do ich śmierci.
31.Pokarm płazińców drapieżnych
Płazińce drapieżne polują na drobne zwierzęta bezkręgowe i mogą zjadać ikrę, czyli jaja ryb.
32.Rola płazińców drapieżnych w zależnościach pokarmowych
Płazińce drapieżne zjadają drobne zwierzęta, a same są pokarmem dla większych drapieżników.
33.Znaczenie płazińców pasożytniczych dla hodowli
Płazińce pasożytnicze wywołują choroby zwierząt hodowlanych, m.in. świń i bydła domowego, przez co powodują duże straty w hodowli.
34.Znaczenie płazińców pasożytniczych dla zdrowia człowieka
Niektóre płazińce, w tym tasiemce, są pasożytami człowieka i wywołują poważne choroby.
35.Dlaczego drapieżne płazińce mogą szkodzić rybom?
Niektóre drapieżne płazińce zjadają ikrę, a także narybek, przez co mogą wyrządzać duże szkody w akwariach.
Notatka
Płazińce i ich środowiska życia
Nazwa płazińce wiąże się z wydłużonym, spłaszczonym ciałem tych zwierząt. Ich ciało pokrywa cienki nabłonek. Do tej grupy należą m.in. wypławki i tasiemce, które różnią się sposobem zdobywania pokarmu oraz miejscem życia.
Większość płazińców prowadzi pasożytniczy tryb życia w narządach wewnętrznych kręgowców. Formy niepasożytnicze występują głównie w wodzie.
| Grupa | Główne środowisko | Sposób odżywiania |
|---|---|---|
| Wypławki | Woda | Drapieżnictwo |
| Tasiemce | Jelito cienkie żywiciela | Wchłanianie powierzchnią ciała |
Ważne
Nie wszystkie płazińce są pasożytami. Wypławki zdobywają pokarm jako drapieżniki.
Ruch, ochrona i odżywianie
U wielu płazińców niepasożytniczych na nabłonku występują rzęski, które pomagają poruszać się w wodzie. Niektóre komórki nabłonka produkują śluz: zabezpiecza on ciało przed urazami i ogranicza opór wody podczas ruchu.
Wypławek zdobywa pokarm za pomocą silnie umięśnionej gardzieli. Wysuwa ją z ciała i chwyta ofiarę.
Tasiemiec nie poluje na ofiary. Żyjąc w jelicie cienkim, pobiera składniki odżywcze całą powierzchnią ciała. Jego pozbawiony rzęsek nabłonek chroni go przed strawieniem przez żywiciela.
Budowa tasiemców a pasożytnictwo
Ciało tasiemca obejmuje główkę, szyjkę i liczne człony. Główka utrzymuje pasożyta w jelicie, natomiast szyjka stale tworzy kolejne człony i umożliwia wzrost. Wydłużony kształt ciała jest dopasowany do jelita cienkiego.
Dwa omawiane gatunki żyją jako dorosłe pasożyty w jelicie cienkim człowieka. Tasiemiec uzbrojony osiąga około dwóch metrów długości, a nieuzbrojony jest od niego prawie cztery razy dłuższy.
| Gatunek | Przyssawki na główce | Haczyki |
|---|---|---|
| Tasiemiec uzbrojony | Cztery | Wieniec haczyków |
| Tasiemiec nieuzbrojony | Cztery | Brak |
Ochronny nabłonek zabezpiecza tasiemca przed enzymami trawiennymi obecnymi w jelicie. Przystosowania do pasożytnictwa obejmują więc zarówno utrzymanie się w organizmie, jak i ochronę oraz pobieranie pokarmu.
Rozmnażanie i duża liczba jaj
W dojrzałych członach znajdują się jednocześnie męskie i żeńskie narządy rozrodcze. Pojedynczy tasiemiec może więc rozmnażać się płciowo także bez obecności drugiego osobnika.
Najstarsze człony zawierają po kilkadziesiąt tysięcy jaj. Tak duża ich liczba zwiększa szanse przeżycia potomstwa. Człony odrywają się i zostają usunięte z organizmu razem z kałem, dzięki czemu jaja trafiają do środowiska.
Przystosowania rozrodcze uzupełniają przystosowania budowy: pasożyt nie tylko utrzymuje się w żywicielu, lecz także wytwarza potomstwo zdolne do dalszego rozwoju po zmianie żywiciela.
Żywiciele i cykl rozwojowy tasiemca
O rodzaju żywiciela decyduje postać pasożyta, która w nim przebywa. W żywicielu pośrednim żyją larwy, a w żywicielu ostatecznym - dorosłe tasiemce. Dla tasiemca uzbrojonego żywicielem pośrednim jest świnia, a dla nieuzbrojonego krowa. Człowiek jest żywicielem ostatecznym obu gatunków.
Wągier ma postać pęcherzyka z płynem, wewnątrz którego znajduje się główka tasiemca. Jest larwą, nie dorosłym pasożytem ani jajem.
Cykl tasiemca uzbrojonego łączy środowisko zewnętrzne, organizm świni i organizm człowieka. Larwy znajdują się w mięśniach świni, natomiast postać dorosła rozwija się w jelicie cienkim człowieka po spożyciu mięsa z wągrami.
Zapamiętaj
Larwa - żywiciel pośredni; dorosły pasożyt - żywiciel ostateczny.
Tasiemczyca - zarażenie i zapobieganie
Tasiemczyca jest chorobą wywołaną obecnością tasiemca w jelicie cienkim. Człowiek zaraża się przez spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa z wągrami. Mięso świni może zawierać larwy tasiemca uzbrojonego, a mięso krowy - nieuzbrojonego.
Do najczęstszych objawów należą:
- bóle brzucha i nudności;
- chudnięcie i ogólne osłabienie;
- biegunki lub zaparcia.
Zapobieganie polega na wybieraniu przebadanego mięsa, w którym nie stwierdzono wągrów, oraz unikaniu surowych i niedogotowanych potraw mięsnych.
Ważne
Zarażenie tasiemczycą przez mięso wiąże się z połknięciem wągrów, czyli larw tasiemca.
Znaczenie w przyrodzie i dla człowieka
Płazińce drapieżne uczestniczą w zależnościach pokarmowych: zjadają drobne bezkręgowce, a same stanowią pokarm większych drapieżników. Niektóre żywią się także ikrą, czyli jajami ryb. Wypławek tygrysi zjada ikrę i narybek, przez co wyrządza duże szkody w akwariach.
Płazińce pasożytnicze pogarszają zdrowie swoich żywicieli i mogą przyczyniać się do ich śmierci. Choroby świń i bydła domowego powodują straty w hodowli, a pasożyty człowieka, w tym tasiemce, wywołują poważne choroby.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Skład chemiczny organizmów i biologiczne znaczenie wody40 fiszek uczy się 3
Poznajemy biologię: metoda naukowa i mikroskop40 fiszek uczy się 4
Aparat ruchu - budowa, działanie i zdrowie40 fiszek uczy się 3
Biologia: znaczenie, badania i obserwacje36 fiszek uczy się 8
Biologia: znaczenie, badania i obserwacje36 fiszek uczy się 4
Układ ruchu - szkielet, mięśnie i skutki dopingu28 fiszek uczy się 3